Nauka Przyroda Technologie Wydawnictwo uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu 1897-7820

ORIGINAL_ARTICLE #40 en 2016 10 4 Department of Forest Botany, Poznań University of Life Sciences Department of Forest Work Mechanization, Poznań University of Life Sciences Department of Forest Engineering, Poznań University of Life Sciences Bureau of Forest Management and Geodesy ? Branch in Poznań Dorota Wrońska-Pilarek 1 Tomasz Maliński 1 Zenon Pilarek 2 Andrzej Czerniak 3 Zbigniew Cykowiak 4 Rafał Mizerkiewicz 1 Antonowicz, A. (2014). Park-arboretum. http://www.okl.lasy.gov.pl/parki-i-arboretum Biuletyn Informacji Publicznej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Poznaniu. http://bip.poznan.rdos.gov.pl/files/artykuly/15704/rejestr_ochk.xls Broda, J. (1990). Park gołuchowski w opisie Adama Kubaszewskiego z 1880 roku oraz we współczesnej ilustracji. Stud. Mater. Ośr. Kult. Leśn., 2, 7?37. Bugała, W., Sękowski, S., Bojarczuk, K., Bojarczuk, T., Chałupka, W., Chodun, A., Zub-Robe?nek, I., Wawrzyniak, M., Królikowski, Z. (1979). Inwentaryzacja dendrologiczna Arboretum w Gołuchowie. Manuscript. Poznań: Association of Scientific and Technical Engineers and Technicians of Horticulture. BULiGL w Poznaniu. (1986). Opracowanie inwentaryzacyjne Arboretum w Gołuchowie. Stan na dzień 1 stycznia 1986. Operat urządzeniowy. Manuscript. Poznań: Bureau of Forest Management and Geodesy ? Branch in Poznań. BULiGL w Poznaniu. (2015). Operat konserwatorski ? plan gospodarki drzewostanem z mapami rozmieszczenia zinwentaryzowanych roślin drzewiastych wykonanymi w skali 1 : 500. Manuscript. Poznań: Bureau of Forest Management and Geodesy ? Branch in Poznań. Goetz, J. (1930). Park w Gołuchowie. Rocz. Pol. Tow. Dendrol., 3, 1?13. Gołuchów. Perła południowej Wielkopolski. Strona główna. Turystyka. Atrakcje. Park ? arboretum. http://goluchow.pl/turystyka/atrakcje/atrakcja/91/park_arboretum Gołuchów. Zamek renesansowy Działyńskich. http://www.zamkipolskie.com/goluc/goluc.html Guerquin, B. (1984). Zamki w Polsce. Warszawa: Arkady. Jakimowicz, T., Jastrząb-Marek, D. (1984). Gołuchów. Warszawa: Arkady. Kajzer, L., Salm, J., Kołodziejski, S. (2001). Leksykon zamków w Polsce. Warszawa: Arkady. Kamiński, B., Czerniak, A. (2000). Badanie drzewostanów oraz sporządzenie opinii naukowej kwalifikującej do stworzenia wykazu inwentaryzacyjnego starych, cennych drzew na terenie miasta Poznania. Manuscript. Poznań: Department of Forest Engineering of Poznań Univer?sity of Life Sciences. Kąsinowska, R. (2006). Gołuchów. Rezydencja magnacka w świetle źródeł. Gołuchów: OKL w Gołuchowie. Kluge, M. (2003). Projekt rewaloryzacji ?Polany Zamkowej? na terenie Zespołu Rezydencjonalnego w Gołuchowie. Manuscript. Warsaw: Postgraduate Study of the Preservation and Con?servation of Historical Gardens of Warsaw University of Life Sciences ? SGGW. Kondracki, J. A. (2002). Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Nauk. PWN. Kościelny, S., Sękowski, B. (1963). Przewodnik po Arboretum Gołuchowskim. Poznań: WSR. Król, S., Gostyńska-Jakuszewska, M. (2003). Zespoły roślinne parku-arboretum w Gołuchowie. Część II ? zespoły łąkowe. Stud. Mater. Ośr. Kult. Leśn., 5, 9?27. Łakomy, P., Nowik, K., Góral, J. (2011). Stan zdrowotny drzew pomnikowych na terenie Wrocławia. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln., 562, 117?125. Majdecki, L. (1978). Historia ogrodów. Warszawa: PWN. Marek, D. (1994). Ordynacja Gołuchowska Izabeli z Czartoryskich Działyńskiej (1830?1899). Poznań: Muzeum Narodowe w Poznaniu. Mężyński, A. (1982). Gołuchów Jana Działyńskiego 1853?1874. Stud. Muz., 13, 74?87. Miasteria.pl. Park dendrologiczny w Gołuchowie. http://miasteria.pl/miejsce/park-dendrologiczny- -w-goluchowie.html Mizerkiewicz, R. (2013). Drzewa pomnikowe parku Arboretum w Gołuchowie (województwo wielkopolskie). Manuscript. Poznań: Department of Forest Botany of Poznań University of Life Sciences. Pakalski, J., Nosowicz, J. (2005). Lasy Państwowe. Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie. Park ? Arboretum wraz z przyległymi gruntami zadrzewionymi. Szczegółowa inwentaryzacja dendrologiczna. Manuscript. Gołuchów: Bureau of Forest Management and Geodesy ? Branch in Poznań. Plan odnowy miejscowości Gołuchów na lata 2012?2018. Gmina Gołuchów, powiat pleszewski, województwo wielkopolskie. (2012). Gołuchów. http://docplayer.pl/13084788-Plan-odnowy-miejscowosci-goluchow.html Przykładowe wymiary drzew, kwalifikujące je do ochrony, według propozycji sformułowanych dla wybranych kompleksów leśnych w Polsce. http://www.kp.org.pl/pdf/poradniki/drzewa_ pomnikowe.htm Region Wielkopolska ?to warto zobaczyć. Park w Gołuchowie. http://regionwielkopolska.pl/ katalog-obiektow/park-w-goluchowie.html Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin. (2014). Dz. U., item 1409. Roźmiarek, B. (2007). Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie ? stan obecny i przyszłość. Stud. Mater. Ośr. Kult. Leśn., 6, 105?116. Ruciński, P. (1998). Motywy i kryteria uznawania tworów przyrody za pomniki. Las Pol., 23, 7?10. Seneta, W., Dolatowski, J. (2011). Dendrologia. Warszawa: Wyd. Nauk. PWN. Trampler, T., Kliczkowska, A., Dmyterko, E., Sierpińska, A. (1990). Regionalizacja przyrodniczo-leśna. Warszawa: PWRiL. Wrońska-Pilarek, D., Maliński, T., Czerniak, A. (2015). Inwentaryzacja dendrologiczna Parku- -Arboretum Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie. Manuscript. Gołuchów: Forest Culture Centre in Gołuchów. Zemła, J., Lisowska, M. (1996). Projekt rewaloryzacji historycznego parku dendrologicznego w Gołuchowie. Koncepcja rewaloryzacji. Manuscript. Warsaw: Author?s Workshop of Landscape Architecture Jardin. Zemła, J., Lisowska, M., Zemła, J., Pape-Siliwończuk, D. (1996). Projekt rewaloryzacji historycznego parku dendrologicznego w Gołuchowie. Analiza wartości drzew. Manuscript. Warsaw: Author?s Workshop of Landscape Architecture Jardin. Zemła, J., Pape, D. (1991). Projekt rewaloryzacji historycznego parku dendrologicznego w Gołuchowie. Inwentaryzacja ogólna terenu. Manuscript. Warsaw: Author?s Workshop of Landscape Architecture Jardin. natural monuments, dendrological inventory, park-arboretum, Gołuchów 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #41 en 2016 10 4 Institute of Biosystem Engineering, Poznań University of Life Sciences Andrzej Osuch 1 Piotr Rybacki 1 Ewa Osuch 1 Przemysław Przygodziński 1 Julianna Ratajczak 1 Buchwald, T., Rzeźnik, Cz., Staszak, Ż., Osuch, A. (2015). Sposoby zagospodarowania zużytych olejów eksploatacyjnych w zakładach serwisowych ciągników rolniczych. Nauka Przyr. Technol., 9, 4, #53. DOI: 10.17306/J.NPT.2015.4.53 Buchwald, T., Staszak, Ż. (2013). Analiza realizacji przeglądów technicznych ciągników rolniczych. Inż. Roln., 146, 3, 47?55. Durczak, K. (2011). System oceny jakości maszyn rolniczych. Rozpr. Nauk. UP Pozn., 418. Grądkowski, M., Rogoś, E., Siwieć, E., Urbański, A. (1999). Oksydacyjne starzenie oleju sprężarkowego. Probl. Eksploat., 4, 75?90. Jósko, M., Kołodziejski, D. (2008). Wybrane problemy eksploatacyjne pojazdów i maszyn rolniczych w zakresie ich serwisowania. J. Res. Appl. Agric. Eng., 53, 2, 5?7. Juściński, S., Piekarski, W. (2008). Analiza statystyczna obsługi serwisowej ciągników rolniczych w aspekcie odległości od siedziby firmy. Inż. Roln., 100, 2, 57?65. Juściński, S., Piekarski, W. (2009). Rozkład zapotrzebowania na przeglądy serwisowe ciągników rolniczych w aspekcie terminów agrotechnicznych. Inż. Roln., 117, 8, 31?38. Juściński, S., Szczepanik, M. (2008). Przeglądy gwarancyjne ciągników rolniczych jako element logistyki dystrybucji. Eksploat. Niezawodn., 38, 2, 45?52. Osuch, A., Rybacki, P., Buchwald, T., Staszak, Ż., Ratajczak, J. (2015a). Analiza stanu wyposażenia gospodarstw rolnych w ciągniki rolnicze. Problemy eksploatacji maszyn i ciągników rolniczych. In: M. Lipiński, J. Przybył (eds.), Aktualne problemy inżynierii biosystemów (pp. 91?101). Poznań: Wyd. UP. Osuch, A., Rybacki, P., Kot, W. (2015b). Analiza stanu wyposażenia gospodarstw rolnych w kombajny do zbioru zbóż. Tech. Roln. Ogrodn. Leśn., 3, 10?12. Rybacki, P. (2009). Nanotechnologia w obsłudze technicznej maszyn rolniczych. Tech. Roln. Ogrodn. Leśn., 5, 11?13. Rybacki, P., Durczak, K. (2011). Ocena jakości serwisu technicznego maszyn rolniczych. Inż. Roln., 134, 9, 201?206. Rybacki, P., Durczak, K. (2012). Hierarchizacja kryteriów oceny jakości procesów serwisowania maszyn rolniczych metodą porównywania. Inż. Roln., 136, 2, 299?306. Rzeźnik, Cz. (2008). Podstawy obsługi technicznej maszyn rolniczych. Poznań: Wyd. AR. Skrobacki, A., Ekielski, A. (2006). Pojazdy i ciągniki rolnicze. Warszawa: Wieś Jutra. Tomczyk, W. (2009). Obsługi techniczne w procesie odnowy i utrzymania maszyn i urządzeń rolniczych. Inż. Roln., 115, 6, 301?307. servicing of machines, agricultural tractor 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #42 en 2016 10 4 Institute of Meat Technology, Poznań University of Life Sciences Bożena Danyluk 1 Agnieszka Bilska 1 Ryszard Kowalski 1 Michał Danyluk 1 Abdullah, B. M. (2007). Properties of five canned luncheon meat formulations as affected by quality of raw materials. Int. J. Food Sci. Technol., 42, 1, 30?35. DOI: 10.1111/j.1365-2621. 2006.01195.x Baryłko-Pikielna, N. (ed.). (1975). Zarys analizy sensorycznej żywności. Warszawa: WNT. Bełkot, Z., Ziomek, M., Gondek, M. (2013). Wartość odżywcza odzyskanego mechanicznie mięsa kurcząt i gęsi. Med. Wet., 69, 8, 499?504. Bilska, A., Krysztofiak, K., Uchman, W., Woroch, K. (2004). Wpływ rodzaju osłonki i metody pakowania na jakość sensoryczną kiełbasy typu parówkowa. Acta Sci. Pol. Technol. Aliment., 3, 1, 145?155. Cegiełka, A., Kuczyńska, N., Pietrzak, D. (2014). Zastąpienie surowca wieprzowo-wołowego w kiełbasach homogenizowanych przez mięso drobiowe oddzielone mechanicznie, uzyskane po separacji wysoko- i niskociśnieniowej. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 94, 3, 123?135. DOI: 10.15193/zntj/2014/94/123-135 Florowski, T., Adamczak, L., Hernández, I. F., Franco, M. B. M., Tyburcy, A. (2010). Ocena wpływu stopnia substytucji tłuszczu inuliną na wybrane wyróżniki jakości modelowych kiełbas. Nauka Przyr. Technol., 4, 5, #57. Jędra, M., Urbanek-Karłowska, B., Fonberg-Broczek, M., Sawilska-Rautenstrauch, D., Badowski, P. (2001). Bioavailable fluoride in poultry deboned meat and meat products. Rocz. PZH, 3, 225?230. Makała, H., Olkiewicz, M., Moch, P. (2006). Characteristics of sensory quality of Bologna-types sausage from Polish and Italian markets. Acta Sci. Pol. Technol. Aliment., 5, 2, 107?116. PN-75/A-04018. (1975). Produkty rolniczo-żywnościowe ? Oznaczanie azotu metodą Kjeldahla i przeliczanie na białko. Warszawa: PKNiM. PN-A-82007/A1:1998. (1998). Przetwory mięsne ? Wędliny (Zmiana A1). Warszawa: PKN. PN-ISO 1442:2000. (2000). Mięso i przetwory mięsne. Oznaczanie zawartości wody. Warszawa: PKN. PN-ISO 1444:2000. (2000). Mięso i przetwory mięsne. Oznaczanie zawartości tłuszczu wolnego. Warszawa: PKN. Pomykała, R., Michalski, M. (2008). Jakość mikrobiologiczna mięsa drobiowego oddzielonego mechanicznie. Acta Sci. Pol. Med. Vet., 7, 4, 43?49. Stangierski, J., Kijowski, J., Konieczny, P. (2011). Jakość i wykorzystanie mięsa drobiowego oddzielonego mechanicznie. Zesz. Nauk. UE Pozn., 205, 202?210. Tolik, D., Słowiński, M., Desperak, K. (2015). Wpływ zastosowania drobiowego mięsa oddzielonego mechanicznie oraz mięsa odścięgnionego na jakość pasztetów sterylizowanych. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 102, 5, 132?141. DOI: 10.15193/zntj/2015/102/077 Trindade, M. A., Contreras, C. C., de Fel?cio, P. E. (2005). Mortadella sausage formulations with partial and total replacement of beef and pork backfat with mechanically separated meat from spent layer hens. J. Food Sci., 70, 3, S236?S241. Tyburcy, A., Toszek, E., Cegiełka, A. (2005). Porównanie składu surowcowego i wskaźników chemicznych parówek drobiowych i wieprzowych oferowanych w sprzedaży detalicznej w Warszawie. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 44, 3, 105?112. frankfurter type sausage, mechanically separated poultry meat (MSPM), quality 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #43 en 2016 10 4 Institute of Meat Technology, Poznań University of Life Sciences Department of Industrial Commodity, Basis of Technique and Energy Management, University of Warmia and Mazury in Olsztyn Ewa Iwańska 1 Beata Mikołajczak 1 Bożena Grześ 1 Ryszard Żywica 2 Katarzyna Banach 2 Agnieszka Iwanowska 1 Edward Pospiech 1 Adeyemi, K. D., Sazili, A. Q. (2014). Efficacy of carcass electrical stimulation in meat quality enhancement: a review. Asian-Australas. J. Anim. Sci., 27, 3, 447?456. DOI: https://doi.org/ 10.5713/ajas.2013.13463 Bergmeyer, H. U. (1974). Methods of enzymatic analysis. New York: Academic Press. Copiters, W., van Zeveren, A., van de Weghe, A., Peelman, L., Bouquet, Y. (1992). Direct genotyping of stress susceptibility and resistance in pigs by means of a DNA test. Vlaams Diergeneeskd. Tijdschr., 61, 68?72. Choe, J. H., Choi, Y. M., Lee, S. H., Shin, H. G., Ryu, Y. C., Hong, K. C., Kim, B. C. (2008). The relation between glycogen, lactate content and muscle fiber type composition, and their influence on postmortem glycolytic rate and pork quality. Meat Sci., 80, 2, 355?362. DOI: 10. 1016/j.meatsci.2007.12.019 Dalrymple, R. H., Hamm, R. (1973). A method for the extraction of glycogen and metabolites from a single muscle sample. Int. J. Food Sci. Technol., 8, 4, 439?444. DOI: 10.1111/j.1365-2621.1973.tb01730.x Domaradzki, P., Florek, M., Litwińczuk, A. (2016). Czynniki kształtujące jakość mięsa wołowe?go. Wiad. Zootech., 54, 2, 160?170. Hollung, K., Veiseth, E., Fr?ystein, T., Aass, L., Langsrud, ?., Hildrum, K. I. (2007). Variation in the response to manipulation of post-mortem glycolysis in beef muscles by low-voltage electrical stimulation and conditioning temperature. Meat Sci., 77, 3, 372?383. DOI: 10.1016/ j.meatsci.2007.03.029 Hwang, I. H., Thompson, J. M. (2001). The effect of time and type of electrical stimulation on the calpain system and meat tenderness in beef longissimus dorsi muscle. Meat Sci., 58, 135?144. Kim, Y. H. B., Lonergan, S. M., Grubbs, J. K., Cruzen, S. M., Fritchen, A. N., della Malva, A., Marino, R., Huff-Lonergan, E. (2013). Effect of low voltage electrical stimulation on protein and quality changes in bovine muscles during postmortem aging. Meat Sci., 94, 3, 289?296. DOI: 10.1016/j.meatsci.2013.02.013 King, D. A., Voges, K. L., Hale, D. S., Waldron, D. F., Taylor, C. A., Savell, J. W. (2004). High voltage electrical stimulation enhances muscle tenderness, increases aging response, and improves muscle color from cabrito carcasses. Meat Sci., 68, 4, 529?535. DOI: 10.1016/j. meatsci.2004.05.003 Lee, J., Cho, S., Kim, J., Park, B., Hwang, I., Choe, H. (2002). Comparison of carcasses and meat quality of purebred, F1 and three-way crossbred pigs. In: Meat, nutrition, development: 48th International Congress of Meat Science and Technology, Rome, 25?30 August, 2002: congress proceedings, vol. 1 (pp. 340?341). Rome: FAO. Mombeni, E. G., Mombeini, M. G., Figueiredo, L. Ch., Siqueira, L. S. J., Dias, D. T. (2013). Effects of high voltage electrical stimulation on the rate of pH decline, meat quality and color stability in chilled beef carcasses. Asian Pac. J. Trop. Biomed., 3, 9, 716?719. DOI: 10.1016/ S2221-1691(13)60144-6 Neath, K. E., Del Barrio, A. N., Lapitan, R. M., Herrera, J. R. V., Cruz, L. C., Fujihara, T., Muroya, S., Chikuni, K., Hirabayashi, M., Kanai, Y. (2007). Difference in tenderness and pH decline between water buffalo meat and beef during postmortem aging. Meat Sci., 75, 3, 499? 505. DOI: 10.1016/j.meatsci.2006.08.016 PN-ISO 2917:2001. (2001). Mięso i przetwory mięsne ? Pomiar pH ? Metoda odwoławcza. Warszawa: PKN. Pospiech, E., Iwanowska, A., Montowska, M. (2011). Jakość surowca mięsnego i jej uwarunkowania. In: A. Pisula, E. Pospiech (eds.), Mięso ? podstawy nauki i technologii (pp. 231?249). Warszawa: Wyd. SGGW. Rhee, M. S., Kim, B. C. (2001). Effect of low voltage electrical stimulation and temperature conditioning on postmortem changes in glycolysis and calpains activities of Korean native cattle (Hanwoo). Meat Sci., 58, 3, 231?237. Rosenvold, K., North, M., Devine, C., Micklander, E., Hansen, P., Dobbie, P., Wells, R. (2008). The protective effect of electrical stimulation and wrapping on beef tenderness at high pre rigor temperatures. Meat Sci., 79, 2, 299?306. DOI: 10.1016/j.meatsci.2007.10.002 Simmons, N. J., Daly, C. C., Cummings, T. L., Morgan, S. K., Johnson, N. V., Lombard, A. (2008). Reassessing the principles of electrical stimulation. Meat Sci., 80, 1, 110?122. DOI: 10.1016/j.meatsci.2008.05.006 White, A., O?Sullivan, A., Troy, D. J., O?Neill, E. E. (2006). Manipulation of the pre-rigor glycolytic behaviour of bovine M. longissimus dorsi in order to identify causes of inconsistencies in tenderness. Meat Sci., 73, 1, 151?156. DOI: 10.1016/j.meatsci.2005.11.022 beef, glycolysis, electrical stimulation, conditioning, tenderness 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #44 en 2016 10 4 Department of Vegetable Crops, Poznań University of Life Sciences Włodzimierz Krzesiński 1 Tomasz Spiżewski 1 Alina Kałużewicz 1 Barbara Frąszczak 1 Anna Zaworska 1 Jolanta Lisiecka 1 Ahmed, S., Nawata, E., Hosokawa, M., Domae, Y., Sakuratani, T. (2002). Alterations in photosynthesis and some antioxidant enzymatic activities of mungbean subjected to waterlogging. Plant Sci., 163, 1, 117?123. DOI: 10.1016/S0168-9452(02)00080-8 Ashraf, M., Harris, P. J. C. (2013). Photosynthesis under stressful environments: an overview. Photosynthetica, 51, 2, 163?190. DOI: 10.1007/s11099-013-0021-6 Campos, H., Trejo, C., Pe?a-Valdivia, C. B., García-Nava, R., Conde-Martínez, F. V., Cruz- -Ortega, M. R. (2014). Stomatal and non-stomatal limitations of bell pepper (Capsicum an?nuum L.) plants under water stress and re-watering: delayed restoration of photosynthesis during recovery. Environ. Exp. Bot., 98, 56?64. DOI: 10.1016/j.envexpbot.2013.10.015 Chaves, M. M., Flexas, J., Pinheiro, C. (2009). Photosynthesis under drought and salt stress: regulation mechanisms from whole plant to cell. Ann. Bot., 103, 4, 551?560. DOI: 10.1093/ aob/mcn125 Efeoglu, B., Ekmekçi, Y., Çiçek, N. (2009). Physiological responses of three maize cultivars to drought stress and recovery. S. Afr. J. Bot., 75, 1, 34?42. DOI: 10.1016/j.sajb.2008.06.005 Flexas, J., Escalona, J. M., Medrano, H. (1999). Water stress induces different levels of photosynthesis and electron transport rate regulation in grapevines. Plant Cell Environ., 22, 1, 39?48. DOI: 10.1046/j.1365-3040.1999.00371.x Flexas, J., Medrano, H. (2002). Drought-inhibition of photosynthesis in C3 plants: stomatal and non-stomatal limitations revisited. Ann. Bot., 89, 2, 183?189. DOI: 10.1093/aob/mcf027 Flexas, J., Ribas-Carbó, M., Diaz-Espejo, A., Galmés, J., Medrano, H. (2008). Mesophyll conductance to CO2: current knowledge and future prospects. Plant Cell Environ., 31, 5, 602?621. DOI: 10.1111/j.1365-3040.2007.01757.x Foyer, Ch., Furbank, R., Harbinson, J., Horton, P. (1990). The mechanisms contributing to photosynthetic control of electron transport by carbon assimilation in leaves. Photosynth. Res., 25, 2, 83?100. DOI: 10.1007/BF00035457 Galmés, J., Abadia, A., Medrano, H., Flexas, J. (2007a). Photosynthesis and photoprotection responses to water stress in the wild-extinct plant Lysimachia minoricensis. Environ. Exp. Bot., 60, 3, 308?317. DOI: 10.1016/j.envexpbot.2006.12.016 Galmés, J., Medrano, H., Flexas, J. (2007b). Photosynthetic limitations in response to water stress and recovery in Mediterranean plants with different growth forms. New Phytol., 175, 1, 81?93. DOI: 10.1111/j.1469-8137.2007.02087.x Galmés, J., Ribas-Carbó, M., Medrano, H., Flexas, J. (2011). Rubisco activity in Mediterranean species is regulated by the chloroplastic CO2 concentration under water stress. J. Exp. Bot., 62, 2, 653?655. DOI: 10.1093/jxb/erq303 Harb, A., Krishnan, A., Ambavaram, M. M. R., Pereira, A. (2010). Molecular and physiological analysis of drought stress in Arabidopsis reveals early responses leading to acclimation in plant growth. Plant Physiol., 154, 3, 1254?1271. DOI: 10.1104/pp.110.161752 Hassan, I. A. (2006). Effects of water stress and high temperature on gas exchange and chlorophyll fluorescence in Triticum aestivum L. Photosynthetica, 44, 2, 312?315. DOI: 10.1007/ s11099-006-0024-7 Lawlor, D. W., Tezara, W. (2009). Causes of decreased photosynthetic rate and metabolic capa?city in water-deficient leaf cells: a critical evaluation of mechanisms and integration of processes. Ann. Bot., 103, 4, 561?579. DOI: 10.1093/aob/mcn244 Mirabad, A. A., Lotfi, M., Roozban, M. R. (2013). Impact of water-deficit stress on growth, yield and sugar content of cantaloupe (Cucumis melo L.). Int. J. Agric. Crop Sci., 6, 10, 605?609. Miyashita, K., Tanakamaru, S., Maitani, T., Kimura, K. (2005). Recovery responses of photosynthesis, transpiration, and stomatal conductance in kidney bean following drought stress. Envir?on. Exp. Bot., 53, 2, 205?214. DOI: 10.1016/j.envexpbot.2004.03.015 Razavi, F., Pollet, B., Steppe, K., van Labeke, M. C. (2008). Chlorophyll fluorescence as a tool for evaluation of drought stress in strawberry. Photosynthetica, 46, 4, 631?633. DOI: 10. 1007/s11099-008-0108-7 Sikuku, P. A., Netondo, G. W., Onyango, J. C., Musyimi, D. M. (2010). Chlorophyll fluorescence, protein and chlorophyll content of three NERICA rainfed rice varieties under varying irrigation regimes. ARPN J. Agric. Biol. Sci., 5, 2, 19?25. Warren, Ch. R. (2008). Stand aside stomata, another actor deserves centre stage: the forgotten role of the internal conductance to CO2 transfer. J. Exp. Bot., 59, 7, 1475?1487. DOI: 10.1093/ jxb/erm245 Warren, Ch. R., Livingston, N. J., Turpin, D. H. (2004). Water stress decreases the transfer conductance of Douglas-fir (Pseudotsuga menziesii) seedlings. Tree Physiol., 24, 9, 971?979. DOI: 10.1093/treephys/24.9.971 Wu, H., Wu, X., Li, Z., Duan, L., Zhang, M. (2012). Physiological evaluation of drought stress tolerance and recovery in cauliflower (Brassica oleracea L.) seedlings treated with methyl jasmonate and coronatine. J. Plant Growth Regul., 31, 1, 113?123. DOI: 10.1007/s00344-011-9224-x Xu, Z., Zhou, G. (2008). Responses of leaf stomatal density to water status and its relationship with photosynthesis in a grass. J. Exp. Bot., 59, 12, 3317?3325. DOI: 10.1093/jxb/ern185 Yordanov, I., Velikova, V., Tsonev, T. (2000). Plant responses to drought, acclimation, and stress tolerance. Photosynthetica, 38, 2, 171?186. DOI: 10.1023/A:1007201411474 Zlatev, Z. S., Yordanov, I. T. (2004). Effects of soil drought on photosynthesis and chlorophyll fluorescence in bean plants. Bulg. J. Plant Physiol., 30, 3?4, 3?18. Brassica oleracea L var botrytis subvar cauliflora DC, transpiration, photosyn-thesis, chlorophyll fluorescence, stomatal conductance, electron transport rate 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #45 en 2016 10 4 Department of Commodity and Food Research, University of Warmia and Mazury in Olsztyn Beata Paszczyk 1 Magdalena Polak-Śliwińska 1 Joanna Łuczyńska 1 Aljewicz, M., Cichosz, G., Kowalska, M. (2011). Produkty seropodobne, analogi serów topionych i dojrzewających. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 78, 5, 16?25. Aljewicz, M., Kowalska, M., Cichosz, G. (2010). Wartość odżywcza i biologiczna wyrobów seropodobnych i analogów serów. Przegl. Mlecz., 12, 4?10. Aydin, R. (2005). Conjugated linoleic acid: chemical structure, sources and biological properties. Turk. J. Vet. Anim. Sci., 29, 2, 189?195. Barłowska, J., Florek, M., Litwińczuk, Z. (2016a). Mleko i mięso zwierząt przeżuwających jako źródło substancji biologicznie czynnych. Część I. Mleko. Przegl. Hod., 2, 1?4. Barłowska, J., Litwińczuk, Z. (2009). Genetyczne i środowiskowe uwarunkowania profilu kwasów tłuszczowych mleka. Med. Wet., 65, 5, 310?314. Barłowska, J., Litwińczuk, Z., Domaradzki, P., Pastuszka, R., Wójcik-Saganek, A. (2016b). Wpływ sezonu na skład chemiczny i profil kwasów tłuszczowych mleka krowiego i koziego produkowanego w gospodarstwach ekologicznych. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 104, 1, 45?56. Bzducha-Wróbel, A., Obiedziński, M. (2009). Zmiany zawartości CLA w układach serów modelowych z dodatkiem Bifidobacterium animalis subsp. lactis i Lactobacillus acidophilus. Bromatol. Chem. Toksykol., 42, 3, 241?246. Capuano, E., Gravink, R., Boerrigter-Eenling, R., van Ruth, S. M. (2015). Fatty acid and trigly-cerides profiling of retail organic, conventional and pasture milk: implications for health and authenticity. Int. Dairy J., 42, 58?63. Cichosz, G. (2007). Prozdrowotne właściwości tłuszczu mlekowego. Przegl. Mlecz., 5, 4?8. Ciołkowska, A., Kozioł, J., Gustaw, W. (2012). Sprzężony kwas linolowy (CLA) ? bioaktywny składnik tłuszczu mlekowego. Przegl. Mlecz., 8, 10?15. Folch, J., Lees, M., Sloane Stanley, G. H. (1957). A simple method for the isolation and purification of total lipides from animal tissues. J. Biol. Chem., 226, 497-509. Frelich, J., Šlachta, M., Hanuš, O., Špička, J., Samková, E., Węglarz, A., Zapletal, P. (2012). Seasonal variation in fatty acid composition of cow milk in relation to the feeding system. Anim. Sci. Pap. Rep., 30, 3, 219?229. Grega, T., Sady, M., Najgebauer, D., Domagała, J., Pustkowiak, H., Faber, B. (2005). Seasonal changes in the level of conjugated linoleic acid (CLA) in ripened cheeses. Biotechnol. Anim. Husb., 21, 5?6?2, 251?253. DOI: 10.2298/BAH0502251G ISO 15884:2002 (IDF 182:2002). (2002). Milk fat ? Preparation of fatty acid methyl esters. Brussels: ISO. Jensen, R. G. (2002). The composition of bovine milk lipids: January 1995 to December 2000. J. Dairy Sci., 85, 2, 295?350. Kee, J.-I., Ganesan, P., Kwak, H.-S. (2010). Bioactive conjugated linoleic acid (CLA) in milk. Korean J. Food Sci. Anim. Resour., 30, 6, 879?885. Kim, J. H., Kwon, O-J., Choi, N.-J., Oh, S. J., Jeong, H.-Y., Song, M.-K., Jeong, I., Kim, Y. J. (2009). Variations in conjugated linoleic acid (CLA) content of processed cheese by lactation time, feeding regimen, and ripening. J. Agric. Food Chem., 57, 8, 3235?3239. DOI: 10.1021/ jf8030.38u Kuczyńska, B., Nałęcz-Tarwacka, T., Puppel, K., Gołębiewski, M., Grodzki, H., Slósarz, J. (2011). Zawartość bioaktywnych składników mleka w zależności od modelu żywienia krów w certyfikowanych gospodarstwach ekologicznych. J. Res. Appl. Agric. Eng., 56, 4, 7?13. Lin, T. Y. (2000). Conjugated linoleic acid concentration as affected by lactic cultures and ad?dit?ives. Food Chem., 69, 1, 27?31. Lipiński, K., Stasiewicz, M., Rafałowski, R., Kaliniewicz, J., Purwin, C. (2012). Wpływ sezonu produkcji mleka na profil kwasów tłuszczowych tłuszczu mlekowego. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 80, 1, 72?80. Murtaza, M. A., Huma, N., Hayat, Z., Murtaza, M. S., Meraj, A. (2014). Cheddar cheese from cow milk with elevated conjugated linoleic acid levels. J. Food Nutr. Res., 2, 8, 506?509. DOI: 10.12691/jfnr-2-8-12 Park, Y. (2009). Conjugated linoleic acid (CLA): good or bad trans fat? J. Food Compos. Anal., 22 Suppl., S4?S12. Parodi, P. W. (2003). Anti-cancer agent in milk fat. Aust. J. Dairy Technol., 58, 2, 114-118. Paszczyk, B. (2014). Skład kwasów tłuszczowych i udział izomerów trans w wyrobach seropodobnych. Post. Tech. Przetw. Spoż., 1, 17?21. Paszczyk, B. (2015). Skład kwasów tłuszczowych, udział CLA oraz izomerów trans C18:1 i C18:2 w serach z produkcji ekologicznej. Bromatol. Chem. Toksykol., 48, 4, 615?621. PN-73/A-86232. (1973). Mleko i przetwory mleczne. Sery. Metody badań. Warszawa: PKN. Popović-Vranjeś, A., Sović, M., Pejanović, R., Jovanović, S., Krajinović, G. (2011). The effect of organic milk production on certain milk quality parameters. Acta Vet. (Belgr.), 61, 4, 415?421. Prandini, A., Sigolo, S., Piva, G. (2011). A comparative study of fatty acid composition and CLA concentration in commercial cheeses. J. Food Compos. Anal., 24, 55?61. Przybojewska, B., Rafalski, H. (2003a). Kwasy tłuszczowe występujące w mleku a zdrowie czło-wieka (cz. 4). Kwas wakcenowy cis i trans. Przegl. Mlecz., 9, 343?346. Przybojewska, B., Rafalski, H. (2003b). Kwasy tłuszczowe występujące w mleku a zdrowie czło-wieka. Sprzężony kwas linolowy CLA (cz. 2). Przegl. Mlecz., 5, 173?175. Przybojewska, B., Rafalski, H. (2004). Kwasy tłuszczowe występujące w mleku a zdrowie czło-wieka (cz. 5). Skład izomerów pozycyjnych i geometrycznych nienasyconych kwasów tłuszczowych występujących w tłuszczu mlekowym. Przegl. Mlecz., 1, 30?34. Radkowska, I. (2013). Wpływ systemu utrzymania i żywienia na zawartość kwasów tłuszczowych, witamin oraz makroelementów w mleku krów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej. Rocz. Nauk. Zootech., 40, 2, 171?182. Rembiałkowska, E., Załęcka, A. (2012). Mleko ekologiczne a konwencjonalne ? różnice w wartości odżywczej. Przegl. Mlecz., 11, 8?9. Ritvanen, T., Putkonen, T., Peltonen, K. (2012). A comparative study of the fatty acid composition of dairy products and margarines with reduced or substituted fat content. Food Nutr. Sci., 3, 9, 1189?1196. DOI: 10.4236/fns.2012.39156 Rutkowska, J., Sadowska, A., Tabaszewska, M., Stołyhwo, A. (2009). Skład kwasów tłuszczowych serów podpuszczkowych pochodzących z rejonu Polski: północnego, wschodniego i centralnego. Bromatol. Chem. Toksykol., 42, 3, 263?269. Sobotka, W., Stanek, M., Fiedorowicz, E. (2015). Prozdrowotne właściwości tłuszczu mlekowego w zależności od rasy krów. Probl. Hig. Epidemiol., 96, 4, 808?811. Talpur, F. N., Bhanger, M. I., Memon, N. N. (2008). Fatty acid composition with emphasis on conjugated linoleic acid (CLA) and cholesterol content of Pakistani dairy products. Pol. J. Food Nutr. Sci., 58, 3, 313?320. Zeppa, G., Giordano, M., Gerbi, V., Arlorio, M. (2003). Fatty acid composition of Piedmont ?Ossolano? cheese. Lait, 82, 167?173. Żebrowska, A., Banczar, G., Molik, E. (2009). Właściwości prozdrowotne tłuszczu mlekowego. Wiad. Zootech., 47, 2, 19?23. Żegarska, Z. (2005). Składniki tłuszczu mlekowego o potencjalnym działaniu przeciwnowotworowym. Przegl. Mlecz., 6, 4-6. Żegarska, Z., Paszczyk, B., Borejszo, Z. (2008). Conjugated linoleic acid (CLA) and trans C18:1 and C18:2 isomers in fat of some commercial dairy products. Pol. J. Nat. Sci., 23, 1, 248?256. Żegarska, Z., Paszczyk, B, Rafałowski, R., Borejszo, Z. (2006). Annual changes in the content of unsaturated fatty acids with 18 carbon atoms, including cis9trans11 C18:2 (CLA) acid, in milk fat. Pol. J. Food Nutr. Sci., 15/56, 4, 409?414. Żelazna, K., Popielarska, A. (2003). Mleko i produkty mleczarskie w żywieniu człowieka. Przem. Spoż., 10, 26?31. fatty acids, CLA, trans isomers, cheeses, cheese-like products 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #46 en 2016 10 4 Department of Pig Breeding and Horses, UTP University of Science and Technology in Bydgoszcz Kuyavian-Pomeranian Agricultural Advisory Centre in Minikowo Maria Bocian 1 Wojciech Kapelański 1 Marta Adamowicz 2 Hanna Jankowiak 1 Aleksandra Cebulska 1 Agnieszka Gimińska 1 Anna Mońko 2 Beattie, V. E., Weatherup, R. N., Moss, B. W., Walker, N. (1999). The effect of increasing carcass weight of finishing boars and gilts on joint composition and meat quality. Meat Sci., 52, 2, 205?211. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/S0309-1740(98)00169-7 Bocian, M., Jankowiak, H., Kapelański, W. (2015). Zmiany barwy mięsa w trakcie przechowywania. Nauka Przyr. Technol., 9, 4, #57. DOI: 10.17306/J.NPT.2015.4.57 Brewer, M. S., Zhu, L. G., Bidner, B., Meisinger, D. J., McKeith, F. K. (2001). Measuring pork color: effects of bloom time, muscle, pH and relationship to instrumental parameters. Meat Sci., 57, 2, 169?176. Chrenková, M., Formelová, Z., Chrastinová, Ľ., Fľak, P., Čerešňáková, Z., Lahučký, R., Poláčiková, M., Bahelka, I. (2011). Influence of diets containing raw or extruded peas instead of soybean meal on meat quality characteristics in growing-finishing pigs. Czech J. Anim. Sci., 56, 3, 119?126. CIE. (1986). Colorimetry. Publication CIE 15.2. Vienna: Central Bureau of CIE. Grau, R., Hamm, R. (1952). Eine einfache Methode zur Bestimmung der Wasserbindung in Fleisch. Fleischwirtschaft, 4, 295?297. Grela, E. R., Skomiał, J. (eds.). (2015). Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla świń. Normy żywienia świń. Jabłonna: IFiŻZ PAN. Hanczakowska, E., Świątkiewicz, M. (2014). Legume seeds and rapeseed press cake as replacers of soybean meal in feed for fattening pigs. Ann. Anim. Sci., 14, 4, 921?934. DOI: 10.2478/ao as-2014-0068 Honikel, K. O. (1987). The water binding of meat. Fleischwirtschaft, 67, 9, 1098?1102. Kim, J. C., Mullan, B. P., Nicholls, R. R., Pluske, J. R. (2010). Effect of Australian sweet lupin (Lupinus angustifolius L.) inclusion levels and enzyme supplementation on the performance, carcass composition and meat quality of grower/finisher pigs. Anim. Prod. Sci., 51, 1, 37?43. DOI: dx.doi.org/10.1071/AN10087 Mordenti, A. L., Martelli, G., Brogna, N., Nannoni, E., Vignola, G., Zaghini, G., Sardi, L. (2012). Effects of a soybean-free diet supplied to Italian heavy pigs on fattening performance, and meat and dry-cured ham quality. Ital. J. Anim. Sci., 11, 4, e80, 459?465. NPB. (2000). Pork composition and quality assessment procedures. Des Moines, IA: EP Berg ? National Pork Board. PN-A-82109:2010. (2010). Mięso i przetwory mięsne ? Oznaczenie zawartości tłuszczu, białka i wody ? Metoda spektrometrii transmisyjnej w bliskiej podczerwieni (NIT) z wykorzystaniem kalibracji na sztucznych sieciach neuronowych (ANN). Warszawa: PKN. PN-ISO 4121:1998. (1998). Analiza sensoryczna. Ocena produktów spożywczych przy użyciu metod skalowania. Warszawa: PKN. Pohja, M. S., Niinivaara, F. P. (1957). Die Bestimmung der Wasserbindung des Fleisches mittels der Konstantdruckmethode. Fleischwirtschaft, 9, 193?195. Pospiech, E. (2016). Jakość mięsa i tłuszczu a image mięsa. In: W. Kiernożycki, E. Herbut, W. Olech (eds.), IX Szkoła Zimowa ?Od hodowli świń do przetwórstwa ? wczoraj i dziś?. Ustroń, 16-19 lutego 2016 (pp. 54?64). Szczecin: Wyd. ZUT. Rutkowski, A., Kasprowicz-Potocka, M., Mikuła, R., Hejdysz, M. (2014). Możliwości zastosowania nasion roślin strączkowych w żywieniu zwierząt gospodarskich. Warszawa: Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA. Sokół, J. L., Bobel, B. K., Fabijańska, M., Bekta, M. (2001). Preliminary results on the influence of amaranthus seeds on carcass and meat quality of fatteners. J. Anim. Feed Sci., 10, Suppl. 2, 203-208. STATISTICA (data analysis software system). Version 8. (2008). Kraków: StatSoft. Stein, H. H., Everts, A. K. R., Sweeter, K. K., Peters, D. N., Maddock, R. J., Wulf, D. M., Pedersen, C. (2006). The influence of dietary field peas (Pisum sativum L.) on pig performance, carcass quality, and the palatability of pork. J. Anim. Sci., 84, 11, 3110?3117. DOI: 10.2527/ jas.2005-744 Szalata, M., Pospiech, E., Łyczyński, A., Urbaniak, M., Frankiewicz, A., Mikołajczak, B., Medyński, A., Rzosińska, E., Bartkowiak, Z., Danyluk, B. (1999). Kruchość mięsa świń o zróżnicowanej mięsności. Rocz. Inst. Przem. Mięsn. Tłuszcz., 36, 61?76. Walczak, Z. (1959). Laboratoryjna metoda oznaczenia zawartości galarety w konserwach mięs?nych. Rocz. Nauk Roln. Ser. B, 74, 4, 619?621. Warriss, P. D., Brown, S. N., Paściak, P. (2006). The colour of the adductor muscle as a predictor of pork quality in the loin. Meat Sci., 73, 4, 565?569. Zralý, Z., Pisaříková, B., Trčková, M., Herzig, I., Jůzl, M., Simeonovová, J. (2006). Effect of lupine and amaranth on growth efficiency, health, and carcass characteristics and meat quality of market pigs. Acta Vet. Brno, 75, 3, 363?372. DOI: 10.2754/avb200675030363 legume seeds, pork meat, physical characteristics, meat quality 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #47 en 2016 10 4 Department of Biotechnology, Microbiology and Food Evaluation, Warsaw University of Life Sciences ? SGGW Department of Chemistry, Warsaw University of Life Sciences ? SGGW Dorota Derewiaka 1 Anna Łuczak 1 Magdalena Reder 2 Aparicio, R., Aparicio-Ruiz, R. (2000). Authentication of vegetable oils by chromatographic techniques. J. Chromatogr., 881, 93?104. DOI: 10.1016/S0021-9673(00)00355-1 Aparicio, R., Morales, M. T., Aparicio-Ruiz, R., Tena, N., García-González, D. L. (2013). Authenticity of olive oil: mapping and comparing official methods and promising alternatives. Food Res. Int., 54, 2, 2025?2038. DOI: 10.1016/j.foodres.2013.07.039 Christopoulou, E., Lazaraki, M., Komaitis, M., Kaselimis, K. (2004). Effectiveness of determinations of fatty acids and triglycerides for the detection of adulteration of olive oils with veget?able oils. Food Chem., 84, 463?474. DOI: 10.1016/S0308-8146(03)00273-5 Commission Implementing Regulation (EU) No 299/2013 of 26 March 2013 amending Regulation (EEC) No 2568/91 on the characteristics of olive oil and olive-residue oil and on the relevant methods of analysis. (2013a). Off. J. EU, L, 90, 52?70. Commission Implementing Regulation (EU) No 1348/2013 of 16 December 2013 amending Regulation (EEC) No 2568/91 on the characteristics of olive oil and olive-residue oil and on the relevant methods of analysis. (2013b). Off. J. EU, L, 338, 31?67. Commission Regulation (EEC) No 2568/91 of 11 July 1991 on the characteristics of olive oil and olive-residue oil and on the relevant methods of analysis. (1991). Off. J. Eur. Commun., L, 248, 34, 1?83. Cunha, S. S., Fernandes, O. J., Oliveira, M. (2006). Quantification of free and esterified sterols in Portuguese olive oils by solid-phase extraction and gas chromatography-mass spectrometry. J. Chromatogr., 1128, 220?227. DOI: 10.1016/j.chroma.2006.06.039 Derewiaka, D., Waligóra-Okraska, P., Maszewska, M., Zaręba, D. (2014). Charakterystyka składu wybranych tłuszczów do smarowania pieczywa występujących na rynku warszawskim. Towarozn. Probl. Jakości, 39, 2, 56?67. Garcia, R., Martins, N., Cabrita, M. J. (2013). Putative markers of adulteration of extra virgin olive oil with refined olive oil: prospects and limitations. Food Res. Int., 54, 2, 2039?2044. DOI: 10.1016/j.foodres.2013.05.008 Krich?ne, D., Allalout, A., Salvador, M. D., Fregapane, G., Zarrouk, M. (2010). Fatty acids, volatiles, sterols and triterpenic alcohols of six monovarietal Tunisian virgin olive oils. Eur. J. Lipid Sci. Technol., 112, 3, 400?409. DOI: 10.1002/ejlt.200900095 Lukic, M., Lukic, I., Krapac, M., Sladonja, B., Pilizota, V. (2013). Sterols and triterpene diols in olive oil as indicators of variety and degree of ripening. Food Chem., 136, 251?258. DOI: 10.1016/j.foodchem.2012.08.005 Rigane, G., Ayadi, M., Boukhris, M., Sayadi, S., Bouaziz, M. (2013). Characterisation and phen-olic profiles of two rare olive oils from southern Tunisia: Dhokar and Gemri-Dhokar cul?tivars. J. Sci. Food Agric., 93, 3, 527?534. DOI: 10.1002/jsfa.5815 Sakouhi, F., Absalon, C., Flamini, G., Cioni, P. L., Kallel, H., Boukhchina, S. (2010). Lipid components of olive oil from Tunisian Cv. Sayali: characterization and authenticity. C. R. Biol., 333, 9, 642?648. DOI: 10.1016/j.crvi.2010.05.001 van Wetten, I. A., van Herwaarden, A. W., Splinter, R., Boerrigter-Eenling, R., van Ruth, S. M. (2015). Detection of sunflower oil in extra virgin olive oil by fast differential scanning calor-imetry. Thermochim. Acta, 603, 237?243. DOI: 10.1016/j.tca.2014.11.030 olive oil, fatty acids, sterols, extinction coefficient, adulteration 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #48 en 2016 10 4 Department of Engineering and Machinery in Food Industry, University of Agriculture in Krakow Department of Food Analysis and Quality Assessment, University of Agriculture in Krakow Department of Catering Technology and Consumption, University of Agriculture in Krakow Teresa Witczak 1 Anna Stępień 1 Mariusz Witczak 1 Sławomir Pietrzyk 2 Agata Bednarz 1 Adam Florkiewicz 3 Al-Muhtaseb, A. H., McMinn, W. A. M., Magee, T. R. A. (2004a). Water sorption isotherms of starch powders. Part 1: Mathematical description of experimental data. J. Food Eng., 61, 3, 297?307. Al-Muhtaseb, A. H., McMinn, W. A. M., Magee, T. R. A. (2004b). Water sorption isotherms of starch powders. Part 2: Thermodynamic characteristics. J. Food Eng., 62, 2, 135?142. Anderson, R. B. (1946). Modifications of the Brunauer, Emmett and Teller equation. J. Am. Chem. Soc., 68, 4, 686?691. Blahovec, J., Yanniotis, S. (2009). Modified classification of sorption isotherms. J. Food Eng., 91, 1, 72?77. de Boer, J. H. (1953). The dynamical character of adsorption. Oxford: Clarendon Press. Brunauer, S., Emmett, P. H., Teller, E. (1938). Adsorption of gases in multimolecular layers. Am. Chem. Soc. J., 60, 309?319. Červenka, L., Kubínová, J., Juszczak, L., Witczak, M. (2012). Moisture sorption isotherms and glass transition temperature of elecampe (Inula helenium L.) and burdock (Arctium lappa L.) roots at 25°C. Food Sci. Technol. Int., 18, 1, 81?91. Ciurzyńska, A., Lenart, A. (2010). Rehydration and sorption properties of osmotically pretreated freeze-dried strawberries. J. Food Eng., 97, 2, 267?274. Fornal, J., Sadowska, J., Błaszczak, W., Jeliński, T., Stasiak, M., Molenda, M., Hajnos, M. (2012). Influence of some chemical modifications on the characteristics of potato starch powders. J. Food Eng., 108, 4, 515?522. Forssell, P., Hamunen, A., Autio, K., Suortti, T., Poutanen, K. (1995). Hypochlorite oxidation of barley and potato starch. Starch/Stärke, 47, 10, 371?377. Golachowski, A., Zięba, T., Kapelko-Żeberska, M., Drożdż, W., Gryszkin, A. M., Grzechac, M. (2015). Current research addressing starch acetylation. Food Chem., 176, 350?356. Guggenheim, E. A. (1966). Applications of statistical mechanics. Oxford: Clarendon Press. Halsey, G. (1948). Physical adsorption on non-uniform surfaces. J. Chem. Phys., 16, 931?937. Henderson, S. M. (1952). A basic concept of equilibrium moisture. Agric. Eng., 33, 29?32. Iglesias, H. A., Chirife, J. (1976). Prediction of the effect of temperature on water sorption isotherms of food materials. Int. J. Food Sci. Technol., 11, 2, 109?116. ISO 11214:1996 (1996). Modified starch ? Determination of carboxyl group content of oxidized starch. Gen?ve: ISO. Lewicki, P. P. (1997). The applicability of the GAB model to food water sorption isotherms. Int. J. Food Sci. Technol., 32, 6, 553?557. Lewicki, P. P. (1998). A three parameter equation for food moisture sorption isotherms. J. Food Process Eng., 21, 2, 127?144. Mężyński, L. (1972). Acetylowanie skrobi. Przem. Chem., 51, 5, 289?290. Oswin, C. R. (1946). The kinetics of package life. III. The isotherm. J. Chem. Technol. Biotechnol., 65, 12, 419?421. Pałacha, Z., Chrzanowski, P. (2013). Badanie procesu adsorpcji i desorpcji wody wybranych skrobi. Post. Tech. Przetw. Spoż., 1, 58?63. Peleg, M. (1993). Assessment of a semi-empirical four parameter general model for sigmoid moisture sorption isotherms. J. Food Process Eng., 16, 1, 21?37. Pietrzyk, S., Fortuna, T., Sowa, M. (2006). Wpływ katalizatorów na efektywność procesu utleniania skrobi i jej właściwości fizykochemiczne. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 47, 2, 69?81. Pietrzyk, S., Juszczak, L., Fortuna, T., Królikowska, K. (2013). Wpływ kompleksowania skrobi utlenionych składnikami mineralnymi na ich właściwości reologiczne. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 88, 3, 125?139. Sablani, S. S., Kasapis, S., Rahman, M. S., Al-Jabri, A., Al-Habsi, N. (2004). Sorption isotherms and the state diagram for evaluating stability criteria of abalone. Food Res. Int., 37, 915?924. Tegge, G. (2010). Skrobia i jej pochodne. Kraków: Polskie Towarzystwo Technologów Żywności, Oddział Małopolski. Tharanathan, R. N. (2005). Starch ? value addition by modification. Crit. Rev. Food Sci. Nutr., 45, 5, 371?384. Witczak, M., Ziobro, R., Juszczak, L., Korus, J. (2016a). Starch and starch derivatives in gluten-free systems ? a review. J. Cereal Sci., 67, 46?57. Witczak, T., Witczak, M., Socha, R., Stępień, A., Grzesik, M. (2016b). Candied orange peel produced in solutions with various sugar compositions: sugar composition and sorption properties of the product. J. Food Process Eng., on-line. DOI: 10.1111/jfpe.12367 Wurzburg, O. B. (1964). Acetylation. In: R. L. Whistler, R. J. Smith, J. N. BeMiller, M. L. Wolfrom (eds.), Method in carbohydrate chemistry (pp. 286?288). New York: Academic Press. potato starch, modification, sorption properties, acetylation, oxidation 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #49 en 2016 10 4 Department of Potato Agronomy, Plant Breeding and Acclimatization Institute ? National Research Institute, Jadwisin Research Center Department of Specific Plant Cultivation, University of Life Sciences in Lublin Piotr Barbaś 1 Barbara Sawicka 2 Boligłowa, E., Gleń, K., Pisulewski, P. (2004). Wpływ stosowania herbicydów na plonowanie i niektóre cechy jakości bulw ziemniaka. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln., 500, 391?397. Cieślik, E. (1995). Zawartość związków azotowych w bulwach ziemniaka w aspekcie żywieniowym i toksykologicznym. Zesz. Nauk. AR Krak. Rozpr., 203. Dżugan, M., Pasternakiewicz, A. (2007). Ocena dziennego pobrania azotanów z wyrobami mięs-nymi i woda pitną. Proc. ECOpole, 1, 1/2, 129?132. Fortuna, T. (2003). Podstawy analizy żywności. Kraków: Wyd. AR w Krakowie. Friedman, M. (2006). Potato glicoalkaloids and metabolites: roles in the plant and in the diet. J. Agric. Food Chem., 54, 23, 8655?8681. Frydecka-Mazurczyk, A., Zgórska, K. (2000). Zawartość azotanów (V) w bulwach ziemniaka w zależności od odmiany, miejsca uprawy i terminu zbioru. Żywn. Nauka Technol. Jakość Supl., 7, 4, 46?52. Grudzińska, M., Zgórska, K. (2008). Wpływ warunków meteorologicznych na zawartość azotanów(V) w bulwach ziemniaka. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 60, 5, 98?106. Haddad, H., Bani-Hani, N. M., Al-Tabbal, J. A., Al-Fraihat, A. H. (2016). Effect of different potassium nitrate levels on yield and quality of potato tubers. J. Food Agric. Environ., 14, 1, 101?107. [www.world-food.net]. Janowiak, J., Spychaj-Fabisiak, E., Wszelaczyńska, E., Pińska, M., Murawska, B. (2009). Effect of many-year natural and mineral fertilization on yielding and the content of nitrates (V) in potato tubers. J. Cent. Eur. Agric., 10, 1, 109?113. Kardasz, M., Pawłowska, D. (2008). Rola składników odżywczych oraz innych substancji w powstawaniu nowotworów. Nowa Med., 2, 7?14. Knuthsen, P., Jensen, U., Schmidt, B., Larsen, I. K. (2009). Glycoalkaloids in potatoes: content of glycoalkaloids in potatoes for consumption. J. Food Compos. Anal., 22, 6, 577?581. Koronacki, J., Mielniczuk, J. (2006). Statystyka dla studentów kierunków technicznych i przyrodniczych. Warszawa: WNT. Kościańska, B., Rodecka-Gustaw, E. (2011). Nawozy sztuczne, azotyny, a nowotwory złośliwe. Med. Og. Nauki Zdr., 17, 1, 33?38. Leszczyński, W. (2012). Żywieniowa wartość ziemniaka i przetworów ziemniaczanych. (Przegląd literatury). Biul. Inst. Hod. Aklim. Rośl., 266, 5?20. Marks, N. (2009). Zawartość azotanów, azotynów i metali ciężkich w bulwach ziemniaka w zależności od długości okresu przechowywania. Inż. Roln., 13, 110, 1, 183?187. Mikos-Bielak, M., Sawicka, B., Rudzińska, B. (1999). Azotany i azotyny w bulwach wczesnych odmian ziemniaka. Biul. Inst. Hod. Aklim. Rośl., 209, 137?147. Mozolewski, W., Smoczyński, S. (2004). Effect of culinary processes on the content of nitrates and nitrites in potato. Pak. J. Nutr., 3, 6, 357?361. Murawa, D., Banaszkiewicz, T., Majewska, E., Błaszczuk, B., Sulima, J. (2008). Zawartość azotanów(III) i (V) w wybranych gatunkach warzyw i ziemniakach dostępnych w handlu w Ol-sztynie w latach 2003?2004. Bromatol. Chem. Toksykol., 41, 1, 67?71. Pszczółkowski, P., Sawicka, B. (2009). Zawartość białka i azotanów w bulwach bardzo wczesnych odmian ziemniaka uprawianych pod osłonami. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln., 542, 413?426. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 stycznia 2003 r. w sprawie maksymalnych poziomów zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych, które mogą znajdować się w żywności, składnikach żywności, dozwolonych substancjach dodatkowych, substancjach pomagających w przetwarzaniu albo na powierzchni żywności. (2003). Dz. U., 37, item 326. Różyło, K., Pałys, E. (2009). Skład chemiczny bulw ziemniaka i jego korelacje z zachwaszczeniem w zależności od rodzaju nawożenia oraz kategorii agronomicznej gleby. Ann. Univ. Mariae Curie-Skłodowska Sect. E, 64, 3, 110?119. Rytel, E. (2010). Wybrane substancje odżywcze i antyżywieniowe ziemniaka i zmiany ich zawartości podczas przetwarzania na produkty spożywcze. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln., 557, 43?61. Rytel, E. (2012). Changes in the levels of glycoalkaloids and nitrates after the dehydration of cooked potatoes. Am. J. Pot. Res., 89, 6, 501?507. Tajner-Czopek, A., Jarych-Szyszka, M., Lisińska, G. (2008). Changes in glycoalkaloids contents of potatoes destined for consumption. Food Chem., 106, 706?711. Trętowski, J., Wójcik, A. R. (1991). Metodyka doświadczeń rolniczych. Siedlce: Wyd. WSRP. Valdés-Ramos, R., Benítez-Arciniega, A. D. (2007). Nutrition and immunity in cancer. Br. J. Nutr., 98, 1, 127?132. Wichrowska, D. (2007). The content of nitrate(V) in potato tubers storage in temperature 4°C. Pol. J. Nat. Sci. Suppl., 4, 121?127. Wichrowska, D., Wojdyła, T. (2011). Wpływ herbicydów na zmiany zawartości azotanów (V) w bulwach ziemniaka po zbiorach i przechowywaniu. Zesz. Nauk. UE Pozn., 206, 27?36. Wierzbicka, A. (2011). Some quality characteristics of potato tubers grown in the ecological system depending on irrigation. J. Res. Appl. Agric. Eng., 56, 4, 203?207. Wójcik-Stopczyńska, B., Grzeszczuk, M., Jakubowska, B. (2012). Zawartość niektórych składników odżywczych i potencjalnie szkodliwych w ziemniakach jadalnych pochodzących z sieci handlowej. Rocz. PZH, 63, 2, 207?212. Zarzecka, K., Gugała, M., Sikorska, A. (2015). The effect of herbicides on the content of glycoalkal?oids in the leaves and tubers of potato. Plant Soil Environ., 61, 7, 328?331. doi: 10.17221/ 314/2015-PSE Zarzyńska, K., Wroniak, J. (2007). Różnice w jakości plonu bulw ziemniaków uprawianych w systemie ekologicznym w zależności od niektórych czynników agrotechnicznych. J. Res. Appl. Agric. Eng., 52, 4, 108?114. Zgórska, K. (2003). Zawartość azotanów w bulwach wybranych odmian jadalnych. Ziemn. Pol., 4, 14?17. Zgórska, K., Grudzińska, M. (2009). Rozmieszczenie azotanów(V) w różnych częściach wybranych warzyw i w bulwach ziemniaka. Biul. Nauk. UWM Olszt., 30, 103?108. potato, cultivar, weeding control methods, nitrates 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #50 en 2016 10 4 Department of Landscape Architecture, Warsaw University of Life Sciences ? SGGW Beata Fortuna-Antoszkiewicz 1 Jan Łukaszkiewicz 1 Białobok, S. (1958). Rola zadrzewień przydrożnych w uprawie krajobrazu. Ogród Park Krajobr., 2, 2, 35?36. BS 5837:2012. (2012). Trees in relation to design, demolition and construction. Recommendations. BSI. http://shop.bsigroup.com/en/ProductDetail/?pid=000000000030213642 [access: 14.06.2015]. DEFRA. https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-environment-food-rural-affairs/ [access: 12.06.2015]. Delivery forestry policy. England: Forestry Commission. http://www.forestry.gov.uk/forestry/infd-7t9b67/ [access: 17.06.2015]. England?s trees, woods and forests ? delivery plan 2008?2012. England: Forestry Commission. http://www.forestry.gov.uk/pdf/eng-etwf-delivery-plan.pdf/$FILE/eng-etwf-delivery-plan.pdf/ [access: 08.06.2015]. Felling licences exemptions. England: Forestry Commission. http://www.forestry.gov.uk/forestry/ infd-6dfkw6/ [access: 11.06.2015]. Fortuna-Antoszkiewicz, B. (2012). Przemiany formy elementów i układów ogrodowych wzdłuż traktów komunikacyjnych na przykładzie Traktu Królewskiego w Warszawie. Monogr. Szt. Ogrodu Szt. Krajobr., 2. Government Forestry and Woodlands Policy Statement. (2013). England: Forestry Commission, Department for Environment, Food & Rural Affairs. https://www.gov.uk/government/uploads/ system/uploads/attachment_data/file/221023/pb13871-forestry-policy-statement.pdf/ [access: 11.06.2015]. Guidance. Ancient woodland and veteran trees: protecting them from development. (2014). England: Forestry Commission. https://www.gov.uk/ancient-woodland-and-veteran-trees-protec tion-surveys-licences/ [access: 13.06.2015]. Guidance. Trees and woodland: management and conservation. (2013). England: Department for Environment, Food & Rural Affairs. https://www.gov.uk/trees-and-woodland-management-and-conservation/ [access: 13.06.2015]. Hejmanowski, S., Milewski, J., Terpiński, Z. (1964). Poradnik zadrzewieniowca. Warszawa: PWRiL. Jakuszewski, T. (1973). Uprawa topoli w Polsce. In: S. Białobok (ed.), Topole (Populus L.). Nasze Drzewa Leśn. Monogr. Popularnonauk., 12, 463?464. Lebiecka, K. (2007). Wyniki produkcyjne i ekonomiczne gospodarstw prowadzących produkcję rolniczą w różnych warunkach przyrodniczych. Zesz. Nauk. SGGW Probl. Roln. Świat., 17, 2, 2, 381?388. Majdecki, L. (1981). Historia ogrodów. Warszawa: PWN. Majdecki, L. (1993a). Metoda ochrony wartości przyrodniczo-kulturowych Skarpy Warszawskiej. In: B. Wierzbicka (ed.), Skarpa Warszawska. Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami (pp. 135?146). Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami. Majdecki, L. (1993b). Ochrona i konserwacja zabytkowych założeń ogrodowych. Warszawa: Wyd. Nauk. PWN. Mayer, L. (2014). Capability Brown and the English landscape garden. UK: Shire Publ. Protected trees. A guide to tree preservation procedures. (2012). London: Department for Communities and Local Government. https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/att achment_data/file/244528/2127793.pdf/ [access: 15.06.2015]. Raszeja, E. (2010). Struktura krajobrazu rolniczego w Parku Krajobrazowym im. gen. Dezyderego Chłapowskiego. Acta Sci. Pol. Adm. Locor., 9, 1, 97?110. Seneta, W. (1987). Dendrologia. Warszawa: PWN. Siewniak, M. (1990). Gospodarka drzewostanem w założeniach parkowo-ogrodowych. Kom. Dendrol., 16, 2?47. Siewniak, M., Mitkowska, A. (1998). Tezaurus sztuki ogrodowej. Warszawa: Rytm. Szymanowski, T. (1967). Żywopłoty. Technologia kształtowania i dobór roślinny. Warszawa: PWN. Toomer, S. (2010). Planting and maintaining a tree collection. London: Timber Press. woodlot forms, parks and landscape of southern England, landscape protection 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #51 en 2016 10 4 Department of Food Engineering and Process Management, Warsaw University of Life Sciences ? SGGW Department of Manufacturing Engineering and Automation, Opole University of Technology Emilia Janiszewska-Turak 1 Agata Pisarska 1 Jolanta B. Królczyk 2 Amchova, P., Kotolova, H., Ruda-Kucerova, J. (2015). Health safety issues of synthetic food colorants. Regul. Toxicol. Pharmacol., 73, 3, 914?922. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.yrtph. 2015.09.026 Commission Regulation (EU) No 1129/2011 of 11 November 2011 amending Annex II to Regulation (EC) No 1333/2008 of the European Parliament and of the Council by establishing a Union list of food additives. (2011). Off. J. EU, L, 295, 54, 1?177. Commission Regulation (EU) No 505/2014 of 15 May 2014 amending Annex II to Regulation (EC) No 1333/2008 of the European Parliament and of the Council as regards the use of caramel colours (E 150a-d) in beer and malt beverages. (2014a). Off. J. EU, L, 145, 57, 32?34. Commission Regulation (EU) No 923/2014 of 25 August 2014 amending Annex II to Regulation (EC) No 1333/2008 of the European Parliament and of the Council as regards the use of aluminium lakes of riboflavins (E 101) and cochineal, carminic acid, carmines (E 120) in certain food categories and Annex to Regulation (EU) No 231/2012 as regards the specifications for riboflavins (E 101). (2014b). Off. J. EU, L, 252, 57, 11?17. Commission Regulation (EU) No 1093/2014 of 16 October 2014 amending and correcting Annex II to Regulation (EC) No 1333/2008 of the European Parliament and of the Council as regards the use of certain colours in flavoured ripened cheese. (2014c). Off. J. EU, L, 299, 57, 22?24. Delgado-Vargas, F., Jiménez, A. R., Paredes-López, O. (2000). Natural pigments: carotenoids, anthocyanins, and betalains ? characteristics, biosynthesis, processing, and stability. Critic. Rev. Food Sci. Nutr., 40, 3, 173?289. DOI: 10.1080/10408690091189257 EFSA. (2015a). Scientific Opinion on re-evaluation of chlorophyllins (E 140(ii)) as food addit?ives. EFSA J., 13, 5, 4085. DOI: 10.2903/j.efsa.2015.4085 EFSA. (2015b). Scientific Opinion on re-evaluation of copper complexes of chlorophylls (E 141(i)) and chlorophyllins (E 141(ii)) as food additives. EFSA J., 13, 6, 4151. DOI: 10.2903/ j.efsa.2015.4151 EFSA. (2015c). Scientific Opinion on the re-evaluation of beetroot red (E 162) as a food additive. EFSA J., 13, 12, 4318. DOI: 10.2903/j.efsa.2015.4318 EFSA. (2015d). Scientific Opinion on the re-evaluation of chlorophylls (E 140(i)) as food addit?ives. EFSA J., 13, 5, 4089. DOI: 10.2903/j.efsa.2015.4089 EFSA. (2015e). Scientific Opinion on the re-evaluation of cochineal, carminic acid, carmines (E 120) as a food additive. EFSA J., 13, 11, 4288. DOI: 10.2903/j.efsa.2015.4288 EFSA. (2015f). Scientific Opinion on the re-evaluation of paprika extract (E 160c) as a food additive. EFSA J., 13, 12, 4320. DOI: 10.2903/j.efsa.2015.4320 European Commission ? Press Release Database. (2011). MEMO/11/783. [http://europa.eu/rapid/ press-release_MEMO-11-783_pl.htm]. European Parliament and Council Directive 94/36/EC of 30 June 1994 on colours for use in foodstuffs. (1994). Off. J. Eur. Commun., L, 237, 37, 13?29. Florowska, A., Dłużewska, E., Marciniak-Łukasiak, K. (2013). Barwniki ? zmiany przepisów prawnych. Przem. Spoż., 67, 5, 8?12. Gajda, J. (2006). Przyszłość w jasnych barwach. Barwniki stosowane w produkcji żywnościowej ? stara i nowa klasyfikacja. Bezp. Hig. Żywn., 4, 28?30. Gajda-Wyrębek, J., Jarecka, J., Kuźma, K., Beresińska, M. (2011). Zawartość barwników mających szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci w wybranych środkach spożywczych. Bromatol. Chem. Toksykol., 3, 760?767. Galaffu, N., Bortlik, K., Michel, M. (2015). An industry perspective on natural food colour stability. In: M. J. Scotter (ed.), Colour additives for foods and beverages (pp. 91?130). Woodhead Publ. Ser. Food Sci. Technol. Nutr., 279. DOI: 10.1016/B978-1-78242-011-8.00005-2 Janiszewska, E. (2014). Microencapsulated beetroot juice as a potential source of betalain. Powder Technol., 264, 190?196. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.powtec.2014.05.032 Klewicka, E. (2012). Betacyjaniny ? biodostępność i biologiczna aktywność. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 81, 2, 5?21. Kozłowski, J. (2002). Rośliny bogate w barwniki oraz ich znaczenie i zastosowanie. Wiad. Zielar., 44, 6, 13?15. McCann, D., Barrett, A., Cooper, A., Crumpler, D., Dalen, L., Grimshaw, K., Kitchin, E., Lok, K., Porteous, L., Prince, E., Sonuga-Barke, E., Warner, J. O., Stevenson, J. (2007). Food addit?ives and hyperactive behaviour in 3-year-old and 8/9-year-old children in the community: a randomised, double-blinded, placebo-controlled trial. Lancet, 370, 9598, 1560?1567. DOI: 10.1016/S0140-6736(07)61306-3 Mitka, K., Nowak, K. (2005). Karmel [E 150] ? najstarszy barwnik spożywczy [2]. Przem. Ferm. Owoc.-Warzywny, 49, 2, 32?34. Presilski, S., Presilska, N., Tomovska, D. (2016). Effects of extraction, conventional processing and storage on natural anthocyanins. J. Food Process. Technol., 7, 2: 551. DOI: 10.4172/ 2157-7110.1000551 Regulation (EC) No 1333/2008 of the European Parliament and of the Council of 16 December 2008 on food additives. (2008). Off. J. EU, L, 354, 51, 16?33. Rembiałkowska, E., Ciesielska, P., Owczarek, E., Hallmann, E. (2013). Ocena świadomości ekologicznej oraz postaw prośrodowiskowych wśród rolników ekologicznych i konwencjonalnych z województwa mazowieckiego. J. Res. Appl. Agric. Eng., 58, 4, 135?140. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2010 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych. (2010). Dz. U., 232, item 1525, 15876?15989. Sadilova, E., Stintzing, F. C., Carle, R. (2006). Thermal degradation of acylated and nonacylated anthocyanins. J. Food Sci., 71, 8, C504-C512. DOI: 10.1111/j.1750-3841.2006.00148.x Scotter, M. J. (2011). Emerging and persistent issues with artificial food colours: natural colour additives as alternatives to synthetic colours in food and drink. Qual. Assur. Saf. Crops Foods, 3, 1, 28?39. DOI: 10.1111/j.1757-837X.2010.00087.x Scotter, M. J. (2015). Overview of EU regulations and safety assessment for food colours. In: M. J. Scotter (ed.), Colour additives for foods and beverages (pp. 61?74). Woodhead Publ. Ser. Food Sci. Technol. Nutr., 279. DOI: 10.1016/B978-1-78242-011-8.00003-9 Silva, S., Costa, E., Calhau, C., Morais, R., Pintado, M. (accepted author version, posted on line 03 Nov. 2015). Anthocyanin extraction from plant tissues: a review. Crit. Rev. Food Sci. Nutr. DOI: http://dx.doi.org/10.1080/10408398.2015.1087963 Solymosi, K., Latruffe, N., Morant-Manceau, A., Schoefs, B. (2015). Food colour additives of natural origin. In: M. J. Scotter (ed.), Colour additives for foods and beverages (pp. 3?34). Woodhead Publ. Ser. Food Sci. Technol. Nutr., 279. DOI: 10.1016/B978-1-78242-011-8. 00001-5 Szterk, A., Lewicki, P. P. (2007). Karotenoidy i ich funkcje biologiczne. Przem. Spoż., 61, 7, 32?34. Zafra?Stone, Sh., Yasmin, T., Bagchi, M., Chatterjee, A., Vinson, J. A., Bagchi, D. (2007). Berry anthocyanins as novel antioxidants in human health and disease prevention. Mol. Nutr. Food Res., 51, 6, 675?683. DOI: 10.1002/mnfr.200700002 Zawirska-Wojtasiak, R. (2005). Aromaty, barwniki, konserwanty perspektywy stosowania. Przem. Spoż., 59, 4, 2 + 4?10. natural pigments, chlorophyll, carotenoids, betalain 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #52 en 2016 10 4 Department of Food Service and Catering, Poznań University of Life Sciences Dominik Kmiecik 1 Joanna Kobus-Cisowska 1 Klaudia Kotecka 1 Monika Przeor 1 Bartosz Kulczyński 1 Ansorena, D., Echarte, A., Ollé, R., Astiasarán, I. (2013). 2012: No trans fatty acids in Spanish bakery products. Food Chem., 138, 1, 422?429. doi: 10.1016/j.foodchem.2012.10.096 AOCS. (2009a). AOCS official method Cd 1c?85. Calculated iodine value. In: V. C. Mehlenbacher, E. M. Sallee, T. H. Hopper, W. E. Link, R. O. Walker (eds.), Official methods and recommended practices of the AOCS. USA: American Oil Chemists? Society. AOCS. (2009b). AOCS official method Ce 1h?05. Determination of cis-, trans-, saturated, monoun?saturated and polyunsaturated fatty acids in vegetable or non-ruminant animal oils and fats by capillary GLC. In: V. C. Mehlenbacher, E. M. Sallee, T. H. Hopper, W. E. Link, R. O. Walker (eds.), Official methods and recommended practices of the AOCS. USA: American Oil Chemists? Society. Çakmak, Y. S., Güler, G. Ö., Aktümsek, A. (2010). Trans fatty acid contents in chocolates and chocolate wafers in Turkey. Czech J. Food Sci., 28, 3, 177?184. Dorfman, S. E., Laurent, D., Gounarides, J. S., Li, X., Mullarkey, T. L., Rocheford, E. C., Sari- -Sarraf, F., Hirsch, E. A., Hughes, T. E., Commerford, S. R. (2009). Metabolic implications of dietary trans-fatty acids. Obesity, 17, 6, 1200?1207. doi: 10.1038/oby.2008.662 Folch, J., Lees, M., Sloane Stanley, G. H. (1957). A simple method for the isolation and purification of total lipides from animal tissues. J. Biol. Chem. 226, 1, 497?509. doi: 10.1016/j.ul trasmedbio.2011.03.005 IMACE European Margarine Association. (2016). Margarines have never been lower in trans fatty acids than they are today. IMACE Newsl., 16, 4, 4. http://imace.org/wp-content/uploads/ 2016/10/IMACE_Newsletter_A4_OCT_2016_v41.pdf Jamioł-Milc, D., Stachowska, E., Chlubek, D. (2010). Skutki spożywania trans nienasyconych kwasów tłuszczowych w okresie ciąży i laktacji. Ann. Acad. Med. Stetin. / Rocz. Pom. AM Szczec., 56, 1, 21?27. Kmiecik, D., Kobus-Cisowska, J., Hęś, M., Szymandera-Buszka, K., Przeor, M. (2016). Smażone produkty ziemniaczane w diecie Polaków jako źródło substancji niekorzystnych żywieniowo. In: K. Melski, D. Walkowiak-Tomczak (eds.), Żywność dla świadomego konsumenta (pp. 112?123). Poznań: Wyd. UP. Krettek, A., Thorpenberg, S., Bondjers, G. (2008). Trans fatty acids and health: a review of health hazards and existing legislation. Policy Department Economic and Scientific Policy. European Parliament Study. Brussels: Milieu. Larqué, E., Zamora, S., Gil, A. (2001). Dietary trans fatty acids in early life: a review. Early Hum. Dev., 65, Suppl., 2, S31?S41. Norhayati, M., Azrina, A., Norhaizan, M. E., Muhammad Rizal, R. (2011). Trans fatty acids content of biscuits commercially available in Malaysian market and comparison with other countries. Int. Food Res. J., 18, 3, 1097?1103. Onacik-Gür, S., Żbikowska, A., Kowalska, M. (2014). Źródła izomerów trans kwasów tłuszczowych na polskim rynku. Probl. Hig. Epidemiol., 95, 1, 120?124. Przybojewska, B., Rafalski, H. (2003). Kwasy tłuszczowe występujące w mleku a zdrowie człowieka (cz. 4). Kwas wakcenowy cis i trans. Przegl. Mlecz., 9, 343?346. Richter, E. K., Shawish, K. A., Scheeder, M. R. L., Colombani, P. C. (2009). Trans fatty acid content of selected Swiss foods: The TransSwissPilot study. J. Food Compos. Anal., 22, 5, 479?484. doi: 10.1016/j.jfca.2009.01.007 Roe, M., Pinchen, H., Church, S., Elahi, S., Walker, M., Farron-Wilson, M., Buttriss, J., Finglas, P. (2013). Trans fatty acids in a range of UK processed foods. Food Chem., 140, 3, 427?431. doi: 10.1016/j.foodchem.2012.08.067 Shingfield, K. J., Chilliard, Y., Toivonen, V., Kairenius, P., Givens, D. I. (2008). Trans fatty acids and bioactive lipids in ruminant milk. Adv. Exp. Med. Biol., 606, 3?65. doi: 10.1007/978-0-387-74087-4_1 Siti Nurshahbani, S., Azrina, A. (2014). Trans fatty acids in selected bakery products and its potential dietary exposure. Int. Food Res. J., 21, 6, 2175?2181. Świderski, F., Waszkiewicz-Robak, B., Obiedziński, M., Matias, D. (2006). Jakość rynkowych wyrobów cukierniczych z dużym udziałem tłuszczu. Żywn. Nauka Technol. Jakość, 46, Supl., 1, 192?200. Wagner, K.-H., Plasser, E., Proell, Ch., Kanzler, S. (2008). Comprehensive studies on the trans fatty acid content of Austrian foods: convenience products, fast food and fats. Food Chem., 108, 3, 1054?1060. doi: 10.1016/j.foodchem.2007.11.038 WHO. (2015). Eliminating trans fats in Europe. A policy brief. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe. fat content, trans fatty acids (TFA), saturated fatty acids (SFA), confectionery products, wafers, confectionery breakfast snacks 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #53 en 2016 10 4 Department of Food Service and Catering, Poznań University of Life Sciences Department of Pediatric Gastroenterology and Metabolic Diseases, Poznań University of Medical Sciences Department of Food Concentrates and Starch Products, Prof. Wacław Dąbrowski Institute of Agricultural and Food Biotechnology in Poznań Marzanna Hęś 1 Krzysztof Dziedzic 2 Joanna Le Thanh-Blicharz 3 Dominik Kmiecik 1 Danuta Górecka 1 Ahlawat, K. S., Khatkar, B. S. (2011). Processing, food applications and safety of aloe vera products: a review. J. Food Sci. Technol., 48, 5, 525?533. DOI: 10.1007/s13197-011-0229-z Arunkumar, S., Muthuselvam, M. (2009). Analysis of phytochemical constituents and antimicrobial activities of Aloe vera L. against clinical pathogens. World J. Agric. Sci., 5, 572?576. Budryn, G., Nebesny, E. (2006). Fenolokwasy ? ich właściwości, występowanie w surowcach roś-linnych, wchłanianie i przemiany metaboliczne. Bromatol. Chem. Toksykol., 39, 2, 103?110. Choi, S., Chung, M.-H. (2003). A review on the relationship between Aloe vera components and their biological effects. Semin. Integr. Med., 1, 53?62. Cieślik, E., Turcza, K. (2015). Właściwości prozdrowotne aloesu zwyczajnego Aloe vera (L.) Webb. (Aloe barbadensis Mill.). Post. Fitoter., 2, 117?124. Dai, J., Mumper, R. J. (2010). Plant phenolics: extraction, analysis and their antioxidant and anticancer properties. Molecules, 15, 10, 7313?7352. DOI: 10.3390/molecules15107313 Estévez, M., Ramírez, R., Ventanas, S., Cava, R. (2007). Sage and rosemary essentials oils versus BHT for the inhibition of lipid oxidative reactions in liver pâté. Lebensm. Wiss. Technol. ? Food Sci. Technol., 40, 58?65. DOI: 10.1016/j.lwt.2005.07.010 Horwitz, W., Chichilo, P., Reynolds, H. (eds.). (1970). Official methods of analysis of the Association of Official Analytical Chemists. Washington, DC: Association of Official Analytical Chemists. Inglett, G. E., Chen, D., Berhow, M., Lee, S. (2011). Antioxidant activity of commercial buckwheat flours and their free and bound phenolic compositions. Food Chem., 125, 923?929. DOI: 10.1016/j.foodchem.2010.09.076 Jasso de Rodríguez, D., Hernández-Castillo, D., Rodríguez-García, R., Angulo-Sánchez, J. L. (2005). Antifungal activity in vitro of Aloe vera pulp and liquid fraction against plant pathogenic fungi. Ind. Crops Prod., 21, 1, 81?87. DOI: 10.1016/j.indcrop.2004.01.002 Kammoun, M., Miladi, S., Ali, Y. B., Damak, M., Gargouri, Y., Bezzine, S. (2011). In vitro study of the PLA2 inhibition and antioxidant activities of Aloe vera leaf skin extracts. Lipids Health Dis., 30, 10, 1?7. DOI: 10.1186/1476-511X-10-30 Khanam, N., Sharma, G. K. (2015). DPPH & ABTS free radical scavenging properties of Aloe vera L. (in Vivo & in Vitro regenerated) whole leaf and inner gel extracts. Indian J. Life Sci., 5, 1, 97?106. Kosiorek, A., Oszmiański, J., Golański, J. (2013). Podstawy do zastosowania polifenoli roślinnych jako nutraceutyków o właściwościach przeciwpłytkowych. Post. Fitoter., 2, 108?117. Kukułowicz, A., Steinka, I. (2010). Aloes ? możliwość wykorzystania jako suplementu diety. Probl. Hig. Epidemiol., 91, 4, 632?636. Kumari, M., Jain, Sh. (2015). Screening of potential sources of tannin and its therapeutic application. Int. J. Nutr. Food Sci., 4, 2?1, 26?29. DOI: 10.11648/j.ijnfs.s.2015040201.15 Lingnert, H., Vallentin, K., Eriksson, C. E. (1979). Measurement of antioxidative effect in model system. J. Food Process. Preserv., 3, 87?103. DOI: 10.1111/j.1745-4549.1979.tb00574.x López, A., de Tangil, M. S., Vega-Orellana, O., Ramirez, A. S., Rico, M. (2013). Phenolic constituents, antioxidant and preliminary antimycoplasmic activities of leaf skin and flowers of Aloe vera (L.) Burm. f. (syn. A. barbadensis Mill.) from the Canary Islands (Spain). Mo?lecules, 18, 5, 4942?4954. DOI: 10.3390/molecules18054942 McCarthy, T. L., Kerry, J. P., Kerry, J. F., Lynch, P. B., Buckley, D. J. (2001). Evaluation of the antioxidant potential of natural food/plant extracts as compared with synthetic antioxidants and vitamin E in raw and cooked pork patties. Meat Sci., 58, 45?52. Mensor, L. L., Menezes, F. S., Leitao, G. G., Reis, A. S., dos Santos, T. C., Coube, C. S., Leitao, S. G. (2001). Screening of Brazilian plant extracts for antioxidant activity by the use of DPPH free radical method. Phytother. Res., 15, 2, 127?130. DOI: 10.1002/ptr.687 Nejatzadeh-Barandozi, F. (2013). Antibacterial activities and antioxidant capacity of Aloe vera. Org. Med. Chem. Lett., 3: 5. DOI: 10.1186/2191-2858-3-5 Nowak, R., Starek, K. (2003). Składniki chemiczne roślin z rodzaju Aloe L. i ich aktywność farmakologiczna. Pochodne antracenu. Herba Pol., 49, 1?2, 115?122. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2010 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. (2010). Dz. U., 136, item 914, 11062?11105. Oomah, B., Mazza, G. (1996). Flavonoids and antioxidative activities in buckwheat. J. Agric. Food Chem., 44, 7, 1746?1750. DOI: 10.1021/jf9508357 Przybylski, R., Lee, Y. C., Eskin, N. A. M. (1998). Antioxidant and radical-scavenging activities of buckwheat seed components. J. Am. Oil Chem. Soc., 75, 11, 1595?1601. DOI: 10.1007/ s11746-998-0099-3 Ray, A., Dutta Gupta, S., Ghosh, S. (2013). Evaluation of anti-oxidative activity and UV absorption potential of the extracts of Aloe vera L. gel from different growth periods of plants. Ind. Crops Prod., 49, 3, 712?719. DOI: 10.1016/j.indcrop.2013.06.008 Re, R., Pellegrini, N., Proteggente, A., Pannala, A., Yang, M., Rice-Evans, C. (1999). Antioxidant activity applying an improved ABTS radical cation decolorization assay. Free Radic. Biol. Med., 26, 9?10, 1231?1237. DOI: 10.1016/S0891-5849(98)00315-3 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2010 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych. (2010). Dz. U., 232, item 1525, 15876?15989. Sahu, P. K., Giri, D. D., Singh, R., Pandey, P., Gupta, S., Shrivastava, A. K., Kumar, A., Pandey, K. D. (2013). Therapeutic and medicinal uses of Aloe vera: a review. Pharmacol. Pharm., 4, 8, 599?610. DOI: 10.4236/pp.2013.48086 Sanchez-Moreno, C., Larrauri, J. A., Saura-Calixto, F. (1998). A procedure to measure the antiradical efficiency of polyphenols. J. Sci. Food Agric., 76, 2, 270?276. DOI: 10.1002/(SICI) 1097-0010(199802)76:2<270::AID-JSFA945>3.0.CO;2-9 Surjushe, A., Vasani, R., Saple, D. G. (2008). Aloe vera: a short review. Indian J. Dermatol., 53, 4, 163?166. DOI: 10.4103/0019-5154.44785 Szajdek, A., Borowska, J. (2004). Właściwości przeciwutleniające żywności pochodzenia roślinnego. Żywn. Nauka Technol. Jakość Supl., 41, 4, 5?28. Szaufer-Hajdrych, M., Matławska, I., Idźkowiak, B. (2007). Znaczenie aloesu w lecznictwie i kosmetyce. Herba Pol., 53, 2, 153?154. Szukalska, E. (2003). Wybrane zagadnienia utleniania tłuszczów. Tłuszcze Jadal., 38, 1?2, 42?61. Tang, S. Z., Kerry, J. P., Sheehan, D., Buckley, D. J. (2002). Antioxidative mechanism of tea catechins in chicken meat systems. Food Chem., 76, 45?51. DOI: 10.1016/S0308-8146(01) 00248-5 Tepe, B., Sokmen, M., Akpulat, H. A., Daferera, D., Polissiou, M., Sokmen, A. (2005). Antioxid-ative activity of the essential oils of Thymus sipyleus subsp. sipyleus var. sipyleus and Thymus sipyleus subsp. sipyleus var. rosulans. J. Food Eng., 66, 4, 447?454. DOI: 10.1016/j.jfood eng.2004.04.015 Vauzour, D., Rodriguez-Mateos, A., Corona, G., Oruna-Concha, M. J., Spencer, J. P. E. (2010). Polyphenols and human health: prevention of disease and mechanisms of action. Nutrients, 2, 11, 1106?1131. DOI: 10.3390/nu2111106 Vidic, D., Tarić, E., Alagić, J., Maksimović, M. (2014). Determination of total phenolic content and antioxidant activity of ethanol extracts from Aloe spp. Bull. Chem. Technol. Bosnia Herzegovina, 42, 5?10. Zheng, W., Wang, S. Y. (2001). Antioxidant activity and phenolic compounds in selected herbs. J. Agric. Food Chem., 49, 11, 5165?5170. DOI: 10.1021/jf010697n aloe, antioxidant activity, model systems 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #54 en 2016 10 4 Department of Food Technology, Warsaw University of Life Sciences ? SGGW Department of Biotechnology, Microbiology and Food Evaluation, Warsaw University of Life Sciences ? SGGW Aneta Cegiełka 1 Urszula Zakrzewska 1 Elżbieta Hać-Szymańczuk 2 Bełkot, Z., Ziomek, M., Gondek, M. (2013). Wartość odżywcza odzyskanego mechanicznie mięsa kurcząt i gęsi. Med. Wet., 69, 8, 499?504. Botka-Petrak, K., Hraste, A., Lucić, H., Goldstein, Ž., Gomerčić, M. D., Jakšić, S., Petrak, T. (2011). Histological and chemical characteristics of mechanically deboned meat of broiler chickens. Vet. Arh., 81, 2, 273?283. EFSA. (2013). Scientific Opinion on the public health risks related to mechanically separated meat (MSM) derived from poultry and swine. EFSA J., 11, 3: 3137. DOI: 10.2903/j.efsa. 2013.3137 Golonko, M. (2002). Próba zastosowania pomiaru barwy do oceny wybranych cech jakościowych mięsa indyczego. Typescript. Warszawa: SGGW w Warszawie. Grabowski, T., Kijowski, J. (2004). Technologia przetworów drobiowych. In: T. Grabowski, J. Kijowski (eds.), Mięso i przetwory drobiowe. Technologia, higiena, jakość (pp. 265?269). Warszawa: WNT. Henckel, P., Vyberg, M., Thode, S., Hermansen, S. (2004). Assessing the quality of mechanically and manually recovered chicken meat. Lebensm. Wiss. Technol. ? Food Sci. Technol., 37, 6, 593?601. DOI: 10.1016/j.lwt.2004.01.006 KRD ? IG. (2015). Sytuacja na rynku mięsa drobiowego w Polsce i UE. http://www.krd-ig.com. pl/sytuacjanarynkumiesadrobiowegowpolsceiue,837,l1.html Makała, H. (2012). Właściwości i wykorzystanie mięsa mechanicznie odkostnionego ? wybrane zagadnienia. Gosp. Mięsna, 64, 4, 12?16. Michalski, M. (2006). Charakterystyka podstawowego składu chemicznego mięsa drobiowego uzyskanego z mechanicznego odkostniania. Rocz. Inst. Przem. Mięsn. Tłuszcz., 44, 2, 67?72. Michalski, M. (2007). Zawartość białka, fosforu, wody, tłuszczu, popiołu w MOM-ie badanym w PIWet-PIB w 2006 roku. Rocz. Inst. Przem. Mięsn. Tłuszcz., 45, 2, 161?168. Michalski, M. (2010). Zawartość wapnia, fosforu i białka w mięsach odzyskanych mechanicznie separacją ciśnieniową i miękką, wyprodukowanych z tego samego surowca. In: E. Jakubczyk (ed.), Materiały II Sympozjum Inżynierii Żywności (pp. 10?13). Warszawa: Wyd. SGGW w Warszawie. Mielnik, M. B., Aaby, K., Skrede, G. (2003). Commercial antioxidants control lipid oxidation in mechanically deboned turkey meat. Meat Sci., 65, 3, 1147?1155. DOI: 10.1016/S0309-1740 (02)00345-5 Mroczek, J., Słowiński, M. (1981). Peklowanie mięsa odzyskanego mechanicznie z tuszek kur i indyków. Med. Wet., 39, 5, 300?302. Nagy, J., Lenhardt, L'., Korimová, L'., Dičáková, Z., Popelka, P., Pipová, M., Tomková, I. (2007). Comparison of the quality of mechanically deboned poultry meat after different method of separation. Meso, 9, 2, 92?95. Niewiarowicz, I., Kijowski, J., Pikul, J. (1991). Właściwości funkcjonalne mięsa drobiu odzyskanego mechanicznie oceniane bezpośrednio po uzyskaniu i w czasie zamrażalniczego przechowywania. Gosp. Mięsna, 43, 1, 25?27. Pełczyńska, E. (1982). Problemy higieniczne mięsa uzyskiwanego z mechanicznego odmięśniania kości. Med. Wet., 38, 10, 502?505. Pietrzak, D., Słowiński, M., Mroczek, J. (2011). Mięso drobiowe odkostnione mechanicznie. Przem. Spoż., 65, 7/8, 68?71. PN-A-86522:1992. (1992). Mięso drobiowe oddzielone mechanicznie. Warszawa: PKN. PN-A-82109:2010. (2010). Mięso i przetwory mięsne ? Oznaczenie zawartości tłuszczu, białka i wody ? Metoda spektrometrii transmisyjnej w bliskiej podczerwieni (NIT) z wykorzystaniem kalibracji na sztucznych sieciach neuronowych (ANN). Warszawa: PKN. PN-ISO 939:2000. (2000). Mięso i przetwory mięsne. Oznaczanie popiołu całkowitego. Warszawa: PKN. PN-ISO 2917:2001. (2001). Mięso i przetwory mięsne. Pomiar pH. Warszawa: PKN. Regulation (EC) No 853/2004 of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 laying down specific hygiene rules for on the hygiene of foodstuffs. (2004). Off. J. EU, L, 139/55. Słowiński, M., Andrzejewska, T., Mroczek, J. (1983). Wpływ warunków mechanicznego odmięśniania tuszek kurcząt na skład i właściwości technologiczne masy mięsnej. Gosp. Mięsna, 35, 5, 10?12. Słowiński, M., Mroczek, J., Nowak, K. (1984). Wpływ warunków przechowywania na właściwości technologiczne mięsa odzyskanego mechanicznie z kurcząt. Przem. Spoż., 38, 7, 265?266. Stangierski, J., Kijowski, J., Konieczny, P. (2011). Jakość i wykorzystanie mięsa drobiowego oddzielonego mechanicznie. Zesz. Nauk. UE Pozn., 205, 202?210. Tyburcy, A., Florowski, T. (2014). Struktura i skład chemiczny mięsa oraz wpływ przemian poubojowych na jego właściwości technologiczne. In: M. Mitek, M. Słowiński (eds.), Wybrane zagadnienia z technologii żywności pochodzenia zwierzęcego i podstaw gastronomii (pp. 7?19). Warszawa: Wyd. SGGW w Warszawie. mechanically separated meat, turkeys, chemical composition, quality characteristics 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #55 en 2016 10 4 Veterinary Institute, Poznań University of Life Sciences Magdalena Herudzińska 1 Aleksandra Kierbić 1 Julita Kmiecik 1 Marek Gehrke 1 Jędrzej M. Jaśkowski 1 Ahmadi, M. R., Nazifi, S., Ghaisari, H. R. (2006). Comparison of hormonal changes of estrous cycle with cytology of cervical mucosa and hematological parameters in dairy heifers. Comp. Clin. Pathol., 15, 2, 94?97. DOI: http://dx.doi.org/10.1007/s00580-006-0613-7 Ahmadi, M. R., Tafti, A. K., Nazifi, S., Ghaisari, H. R. (2005). The comparative evaluation of uterine and cervical mucosa cytology with endometrial histopathology in cows. Comp. Clin. Pathol., 14, 2, 90?94. DOI: http://dx.doi.org/ 10.1007/s00580-005-0565-3 Amiridis, G. S., Fthenakis, G. C., Dafopoulos, J., Papanikolaou, T., Mavrogianni, V. S. (2003). Use of cefquinome for prevention and treatment of bovine endometritis. J. Vet. Pharmacol. Ther., 26, 5, 387?390. DOI: http://dx.doi.org/10.1046/j.1365-2885.2003.00490.x Azawi, O. I. (2008). Postpartum uterine infection in cattle. Anim. Reprod. Sci, 105, 3, 187?208. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.anireprosci.2008.01.010 Barański, W., Podhalicz-Dziegielewska, M., Zduńczyk, S., Janowski, T. (2012). The diagnosis and prevalence of subclinical endometritis in cows evaluated by different cytologic thresholds. Theriogenology, 78, 1939?1947. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.theriogenology.2012. 07.018 Dubuc, J., Duffield, T. F., Leslie, K. E., Walton, J. S., LeBlanc, S. J. (2010). Definitions and diagnosis of postpartum endometritis in dairy cows. J. Dairy Sci., 93, 11, 5225?5233. DOI: http://dx.doi.org/10.3168/jds.2010?3428 Gilbert, R. O., Shin, S. T., Guard, C. L., Erb, H. N., Frajblat, M. (2005). Prevalence of endometritis and its effects on reproductive performance of dairy cows. Theriogenology, 64, 9, 1879?1888. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.theriogenology.2005.04.022 Kasimanickam, R, Duffield, T. F., Foster, R. A., Gartley, C. J., Leslie, K. E., Walton, J. S. (2005). A comparison of the cytobrush and uterine lavage techniques to evaluate endometrial cytology in clinically normal postpartum dairy cows. Can. Vet. J., 46, 255?259. Kasimanickam, R., Duffield, T. F., Foster, R. A., Gartley, C. J., Leslie, K. E., Walton, J. S., Johnson, W. H. (2004). Endometrial cytology and ultrasonography for the detection of subclinical endometritis in postpartum dairy cows. Theriogenology, 62, 1, 9?23. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.theriogenology.2003.03.001 LeBlanc, S. J., Duffield, T. F., Leslie, K. E., Bateman, K. G., Keefe, G. P., Walton, J. S., Johnson, W. H. (2002). Defining and diagnosing postpartum clinical endometritis and its impact on reproductive performance in dairy cows. J. Dairy Sci., 85, 9, 2223?2236. DOI: http://dx.doi.org/10.3168/jds.S0022-0302(02)74302-6 Madoz, L. V., Giuliodori, M. J., Migliorisi, A. L., Jaureguiberry, M., de la Sota, R. L. (2014). Endometrial cytology, biopsy, and bacteriology for the diagnosis of subclinical endometritis in grazing dairy cows. J. Diary Sci., 97, 1, 195?201. DOI: http://dx.doi.org/10.3168/jds.2013-6836 Madoz, L. V., Giuliodori, M. J., Jaureguiberry, M., Plöntzke, J., Drillich, M., De la Sota, R. L. (2013). The relationship between endometrial cytology during estrous cycle and cutoff points for the diagnosis of subclinical endometritis in grazing dairy cows. J. Dairy Sci., 2013, 96, 4333?4339. DOI: http://dx.doi.org/10.3168/jds.2012-6269 McDougall, S., Hussein, H., Aberdein, D., Buckle, K., Roche, J., Burke, C. (2011). Relationships between cytology, bacteriology and vaginal discharge scores and reproductive performance in dairy cattle. Theriogenology, 76, 229?240. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.theriogenology. 2010.12.024 Melcher, Y., Prunner, I., Drillich, M. (2014). Degree of variation and reproducibility of different methods for the diagnosis of subclinical endometritis. Theriogenology, 82, 1, 57?63. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.theriogenology.2014.03.003 Oral, H., Sozmen, M., Serin, G., Kaya, S. (2009). Comparison of the cytobrush technique, vaginoscopy and transrectal ultrasonography methods for the diagnosis of postpartum endometritis in cows. J. Anim. Vet. Adv., 8, 7, 1252?1255. Plöntzke, J., Madoz, L. V., De la Sota, R. L., Drillich, M., Heuwieser, W. (2010). Subclinical endometritis and its impact on reproductive performance in grazing dairy cattle in Argentina. Anim. Reprod. Sci., 122, 52?57. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.anireprosci.2010.07.006 Podhalicz-Dziegielewska, M., Łukaszewicz, G., Janowski, T. (2011). Cytological examination of the cow uterus-description of the method and the preliminary results of its clinical application. Med. Wet., 67, 1, 51?54. Prieto, M., Barrio, M., Quintela, L. A., Perez-Marin, C. C., Becerra, J. J., Vigo, M. (2012). Validation of a simple method for the interpretation of uterine cytology in cows. Vet. Med. (Praha), 57, 360?363. Raab, D. (2004). Evaluierung der Cytobrush-Methode zur Diagnostik von subklinischen Endometritiden und Auswirkungen der Entzündung auf die folgende Fruchtbarkeitsleistung von Milchkühen, Dissertation. Berlin, 41?15. Rodenbusch, S, Ellenberger, C., Hauffe C., Lenz, M., Kiessling, A., Sobiraj, A. (2007). Endometrial biopsy: a useful method to diagnose endometrial changes in subfertile cattle? Reprod. Domest. Anim., 42, 110. Santos, N. R., Lamb, G. C., Brown, D. R., Gilbert, R. O. (2009). Postpartum endometrial cytology in beef cows. Theriogenology, 71, 739?745. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.theriogenology. 2008.09.043 Sheldon, I. M., Cronin, J., Goetze, L., Donofrio, G., Schuberth, H. J. (2009). Defining postpartum uterine disease and the mechanisms of infection and immunity in the female reproductive tract in cattle. Biol. Reprod., 81, 6, 1025?1032. DOI: http://dx.doi.org/10.1095/biolreprod.109. 077370 Sheldon, I. M., Lewis, G. S., LeBlanc, S., Gilbert, R. O. (2006). Defining postpartum uterine disease in cattle. Theriogenology, 65, 8, 1516?1530. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.therio genology.2005.08.021 Walter, J., Neuberg, K. P., Failing, K., Wehrend, A. (2012). Cytological diagnosis of endometritis in the mare: investigations of sampling techniques and relation to bacteriological results. Anim. Reprod. Sci., 132, 3, 178?186. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.anireprosci.2012. 05.012 endometrial cytology, cytobrush, insemination casing, Cassou insemination gun, SEND, metritis 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #56 en 2016 10 4 Institute of Biosystems Engineering, Poznań University of Life Sciences Faculty of Materials Science and Ceramics, AGH University of Science and Technology Karol Durczak 1 Tomasz Brylewski 2 Agarwal, A. K., Das, L. M. (2001). Biodiesel development and characterization for use as a fuel in compression ignition engines. J. Eng. Gas Turb. Power, 123(2), 440?447. DOI: 10.1115/ 1.1364522 Canakci, M., Van Gerpen, J. (2001). Biodiesel production from oils and fats with high free fatty acids. Transactions of the ASAE, 44(6), 1429?1436. DOI: 10.13031/2013.7010 Dobrucali, E. (2013). A brief review on examination of experimental and numerical studies about using of biodiesel on diesel engines. J. Naval Sci. Eng., 9(2), 33?49. Jóźwiak, D., Szlęk, A. (2006). Ocena oleju rzepakowego jako paliwa kotłowego. Energetyka, 6, 449?451. Ksiąsz, A., Odlanicki-Poczobut, T., Szlęk, A., Wilk, R. Zajdel, A., Zieliński, Z. (eds). (2001). Laboratorium techniki spalania. Gliwice: Wyd. Politechniki Śląskiej. Mochacki, A. (2002). Technologia chemiczna ? ćwiczenia laboratoryjne. Lublin: Wyd. Ramadhas, A. S., Jayaraj, S., Muraleedharan, C. (2004). Use of vegetable oils as I.C. engine fuels-A review. Renew. Energ., 29(5), 727?742. Recep, A., Selim, C., Huseyin, S. (2001). The potential of using vegetable oil as fuel for diesel engines. Energ. Convers. Manag., 42, 529?538. DOI: 10.1016/S0196-8904(00)00080-7 Reksa, M. (2001). Możliwość wykorzystania paliwa rzepakowego do silnika Diesla. Regionalna Konferencja ?Produkcja biopaliwa na bazie surowców roślinnych szansą polskiej gospodarki?. Wrocław. Solek, A. (2008). Optymalne decyzje. Ekonomia menedżerska w zadaniach. Kraków: Wyd. Uniwersytetu Ekonomicznego. Szatkowska, Z. (2015). Projekt procesu transportu ciekłych komponentów do produkcji biopaliw. Maszynopis. Poznań: Instytut Inżynierii Biosystemów UP w Poznaniu. biofuels, rapeseed oil, kinematic viscosity, transportation costs, heating costs, pumping costs, optimization 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #57 en 2016 10 4 Department of Food Service and Catering, Poznań University of Life Sciences Anna Jędrusek-Golińska 1 Krystyna Szymandera-Buszka 1 Małgorzata Magott 1 Betts, J., Richardson, J. D., Chowdhury, E., Holman, G. D., Tsintzas, K., Thompson, D. (2014). The causal role of breakfast in energy balance and health: A randomized controlled trial in lean adults. Am. J. Clin. Nutr., 100, 2, 539?547. DOI: 10.3945/ajcn.114.083402 Bezerra, I. N., Curioni, C., Sichieri, R. (2012). Association between eating out of home and body weight. Nutr. Rev., 70, 2, 65?79. DOI: 10.1111/j.1753-4887.2011.00459.x Brown, A. W., Bohan Brown, M. M., Allison, D. B. (2013). Belief beyond the evidence: using the proposed effect of breakfast on obesity to show 2 practices that distort scientific evidence 1?4. Am. J. Clin. Nutr., 98, 5, 1298?1308. DOI: 10.3945/ajcn.113.064410 Drożdżak, J., Bryła, J. (2005). Dopamina ? nie tylko neuroprzekaźnik. Post. Hig. Med. Dośw., 59, 405?420. Dhurandhar, E. J., Dawson, J., Alcorn, A., Larsen, L. H., Thomas, E. A., Cardel, M., Bourland, A. C., Astrup, A., St-Onge, M.-P., Hill, J. O., Apovian, C. M., Shikany, J. M., Allison, D. B. (2014). The effectiveness of breakfast recommendations on weight loss: a randomized controlled trial. Am. J. Clin. Nutr., 100, 2, 507?513. DOI: 10.3945/ajcn.114.089573 Erdeve, O., Siklar, Z., Kocaturk, P. A., Dallar, Y., Kavas, G. O. (2004). Antioxidant superoxide dismutase activity in obese children. Biol. Trace Elem. Res., 98, 219?227. DOI: 10.1385/ BTER:98:3:219 Jakubowicz, D., Barnea, M., Wainstein, J., Froy, O. (2013). High caloric intake at breakfast vs. dinner differentially influences weight loss of overweight and obese women. Obesity (Silver Spring), 21, 12, 2504?2512. DOI: 10.1002/oby.20460 Leidy, H. J., Racki, E. M. (2010). The addition of a protein-rich breakfast and its effects on acute appetite control and food intake in ?breakfast-skipping? adolescents. (2010). Int. J. Obes., 34, 7, 1125?1133. DOI: 10.1038/ijo.2010.3 Lorente-Cebrián, S., Costa, A. G. V., Navas-Carretero, S., Zabala, M., Martínez, J. A., Moreno- -Aliaga, M. J. (2013). Role of omega-3 fatty acids in obesity, metabolic syndrome, and cardiovascular diseases: a review of the evidence. J. Physiol. Biochem., 69, 3, 633?651. DOI: 10.1007/s13105-013-0265-4 Ostrowska, L., Czapska, D., Karczewski, J., Krzemińska, A. (2002) Zachowania żywieniowe osób z nadwagą i otyłością. Bromat. Chem. Toksykol., 35, 2, 139?146. Ostrowska, L. (2010). Leczenie dietetyczne otyłości ? wskazówki dla lekarzy praktyków. Forum Zaburzeń Metabol., 1, 1, 22?30. Papathanasopoulos, A., Camilleri, M. (2010). Dietary fiber supplements: effects in obesity and metabolic syndrome and relationship to gastrointestinal functions. Gastroenterol., 138, 1, 65?72. DOI: 10.1053/j.gastro.2009.11.045 Szczepańska, E., Brończyk-Puzoń, A., Skrzypek, M. (2013). Wiedza a wybrane zachowania żywieniowe pacjentów z otyłością w zależności od poziomu ich wykształcenia. Probl. Hig. Epidemiol. 94, 4, 802?806. Thakur, N., D?Amico, F. (1999). Relationship of nutrition knowledge and obesity in adolescence. Fam. Med., 31, 2, 122?127. Tsigos, C., Hainer, V., Basdevant, A. (2008). Management of obesity in adults. European clinical practice guidelines. Obes. Facts, 1, 106?116. DOI: 10.1159/000126822 Wojtyła-Buciora, P., Marcinkowski, J. T. (2010). Sposób żywienia, zadowolenie z własnego wyglądu i wyobrażenie o idealnej sylwetce młodzieży licealnej. Probl. Hig. Epidemiol., 91, 2, 227?232. WHO (2015). European Food and Nutrition Action Plan 2015?2020, http://www.euro.who.int/__ data/assets/pdf_file/0003/294474/European-Food-Nutrition-Action-Plan-20152020-en.pdf?ua=1. nutritional knowledge, nutritional behaviors, obesity, questionnaire survey 10.17306/J.AFS.

ORIGINAL_ARTICLE #58 en 2016 10 4 Department of Food Industry Processes and Facilities, Koszalin University of Technology Department of Human Nutrition and Hygiene, Poznań University of Life Sciences Roksana Jurczak 1 Julita Reguła 2 Al-Harbi, N. O., Al-Ashban, R. M., Shah Arif, H. (2013). Toxicity studies on Harpagophytum procumbens (Devil?s claw) capsules in mice. J. Med. Plants Res., 7, 3089?3097. DOI: 10.5897/JMPR11.098 Andersen, M. L., Santos, E. H., Seabra Mde, L., da Silva, A. A., Tufik, S. (2004). Evaluation of acute and chronic treatments with Harpagophytum procumbens on Freund?s adjuvant-induced arthritis in rats. J. Ethnopharmacol., 91, 325?330. DOI: 10.1016/j.jep.2004.01.003 Blando, F., Gerardi, C., Nicoletti, I. (2004). Sour Cherry (Prunus cerasus L.) Anthocyanins as Ingredients for Functional Foods. J. Biomed. Biotechnol., 5, 253?258. DOI: 10.1155/S1110724304404136 Błecha, K., Wawer, I. (eds.). (2011). Profilaktyka zdrowotna i fitoterapia. Rola suplementów diety, dietetycznych środków spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego, żywności funkcjonalnej oraz leków roślinnych. Żywiec: Wyd. Bonimed. Christensen, L. P., Brandt, K. (2006). Bioactive polyacetylenes in food plants of the Apiaceae family: Occurrence, bioactivity and analysis. J. Pharm. Biomed. Anal., 41, 683?693. DOI: 10.1016/j.jpba.2006.01.057 Cisowski, W. (2010). Skrzyp polny ? roślina lecznicza. Panacea, 4, 33, 5?7. Denner, S. S. (2007). A review of the efficacy and safety of devil?s claw for pain associated with degenerative musculoskeletal diseases, rheumatoid, and osteoarthritis. Holist Nurs. Pract., 21, 203?207. DOI: 10.1097/01.HNP.0000280932.65581.72 ESCOP Monographs (Second Edition) Supplement (2009). The Scientific Foundation for Herbal Medicinal Products, ESCOP and THIEME, 138. ESCOP Monographs (Second Edition) (2003). The Scientific Foundation for herbal Medicinal Products, ESCOP and THIEME, 49. Gibson, T. (2004). Clinical features of gout. In: Practical rheumatology (pp. 521?529). Ed. M. Hochberg. London: Mosby. Gińdzieńska-Sieśkiewicz, E., Sierakowski, S., Domysławska, I., Sulik, A. (2010). Dna moczanowa ? aktualne spojrzenie na diagnostykę i leczenie. Reumatologia, 48, 6, 425?428. Grys, A. (2009). Dzika róża (Rosa canina L.) ? chemizm i zastosowanie w lecznictwie. Dog rose (Rosa canina) ? chemical content and medical application. Post. Fitoter., 4, 245?247. Guasch-Ferré, M., Bulló, M., Babio, N., Martínez-González, M. A., Estruch, R., Covas, M. I., Wärnberg, J., Arós, F., Lapetra, J., Serra-Majem, L., Basora, J., Salas-Salvadó, J. (2013). Mediterranean diet and risk of hyperuricemia in elderly participants at high cardiovascular risk. J. Gerontol. A-Biol. Sci. Med. Sci., 68, 10, 1263?1270. DOI: 10.1093/gerona/glt028 Hainer, B. L., Matheson, E., Wilkes, R. T. (2014). Diagnosis, treatment, and prevention of gout. Am. Fam. Phys., 15, 90(12), 831?836. Jacob, R. A., Spinozzi, G. M., Simon, V. A., Kelley, D. S., Prior, R. L., Hess-Pierce, B., Kader, A. A. (2003). Consumption of cherries lowers plasma urate in healthy women. J. Nutr., 133, 6, 1826?1829. Jambor, J. (2012). Fitoterapia chorób układu moczowego. Prz. Urol., 1, 71. Kahkonen, M. P., Hopia, A. I., Vuorela, H. J., Rauha, J. P., Pihlaja, K., Kujala, T. S., Heinonen, M. (1999). Antioxidant activity of plant extracts containing phenolic compounds. J. Agric. Food Chem., 47, 10, 3954?3962. Kolasinski, S. L. (2014). Food, drink, and herbs: alternative therapies and gout. Curr. Rheumatol. Rep., 16, 4, 409. DOI: 10.1007/s11926-014-0409-8 Kunstman, P., Wojcińska, M., Popławska, P. (2012). Podagrycznik pospolity (Aegopodium podagr aria L.). Post. Fitoter., 4, 244?249. Kuo, C. F., Grainge, M. J., Zhang, W., Doherty, M. (2015). Global epidemiology of gout: prevalence, incidence and risk factors. Nat. Rev. Rheum., 11, 11, 649?662. DOI: 10.1038/nrrheum.2015.91 Lamer-Zarawska, E., Kowal-Gierczak, B., Niedworok, J. (eds.). (2012). Fitoterapia i leki roślinne. Warszawa: PZWL. Le MyPhuong, T., Shafiu, M., Mu, W., Johnson, R. J. (2008). SLC2A9 ? a fructose transporter identified as a novel uric acid transporter. Nephrol. Dial. Transpl., 23, 2746?2749. DOI: 10.1093/ndt/gfn349 Liapina, L. A., Koval?chuk, G. A. (1993). A comparative study of the action on the hemostatic system of extracts from the flowers and seeds of the meadowsweet (Filipendula ulmaria (L.) Maxim.). Izv. Akad. Nauk. Ser. Biol., 4, 625?628. Lis, K. (2010). Diabelska moc czarciego pazura. Reumatologia, 48, 2, 128?132. Mahomed, I. M., Ojewole, J. A. (2004). Analgesic, antiinflammatory and antidiabetic properties of Harpagophytum procumbens DC (Pedaliaceae) secondary root aqueous extract. Phytother. Res., 18, 12, 982?989. DOI: 10.1002/ptr.1593 Majdan, M. (2013). Dna moczanowa ? nowe możliwości diagnostyczne i terapeutyczne. Reumatologia, 51, 1?8. DOI: 10.5114/reum.2013.33386 Majdan, M., Borys, O. (2010). Dna i schorzenia towarzyszące podwyższonemu stężeniu kwasu moczowego. Ann. Acad. Med. Stetin., 56, Suplement 1, 34?39. Matławska, I. (ed.). (2006). Farmakognozja. Poznań: Wyd. Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. McCune, L. M., Kubota, C., Stendell-Hollis, N. R., Thomson, C. A. (2011). Cherries and health: a review. Crit. Rev. Food Sci. Nutr., 51, 1, 1?12. DOI: 10.1080/10408390903001719 Michalska, I., Pham, M. (2002). Kora wierzby ? badania, surowiec, zastosowanie. Panacea, 1, 9?10. Mills, S. Y., Jacoby, R. K., Chacksfield, M., Willoughby, M. (1996). Effect of a proprietary herbal medicine on the relief of chronic arthritis pain: a double-blind study. Br. J. Rheumatol., 35, 9, 874?878. Nartowska, J. (2011). Brzoza ? drzewo święte Stoi? nad całą leśną gromadą wzniesiona wysmukłością kibici i barwy powabem: Brzoza biała?, Panacea, 4, 37, 5?7. Pieszak, M., Mikołajczak, P. Ł. (2010). Właściwości lecznicze pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica L.). Post. Fitoter., 4, 199?204. Priori, N. M., Lundgaard, N. H., Light, M. E., Stafford, G. I., van Staden, J., Jäger, A. K. (2007). The polyacetylene falcarindiol with COX-1 activity isolated from Aegopodium podagraria L. J. Ethnopharmacol., 113, 176?178. DOI: 10.1016/j.jep.2007.05.005 Raciborski, F., Maślińska, M., Kłak, A., Filipiak, K. J., Szymański, F. M., Szczypior, A. (2015). Występowanie i leczenie dny moczanowej w Polsce. Analiza ? wskazania ? rekomendacje. Warszawa: Instytut Ochrony Zdrowia w Polsce. Sarwa, A. (2001). Wielki leksykon roślin leczniczych. Warszawa: KiW. Shilova, I. V., Zhavoronok, T. V., Suslov, N. I., Krasnov, E. A., Novozheeva, T. P., Veremeev, A. V., Nagaev, M. G., Petina, G. V. (2006a). Hepatoprotective and antioxidant activity of meadowsweet extract during experimental toxic hepatitis. Bull. Exp. Biol. Med., 142, 2, 216?218. DOI: 10.1007/s10517-006-0331-9 Shilova, I. V., Krasnov, E. A., Korotkova, E. I., Nagaev, M. G., Lukina, A. N. (2006b). Antioxidant properties of extracts from the above-ground parts of Filipendula ulmaria. Pharm. Chem. J., 40, 660?662. DOI: 10.1007/s11094-006-0214-4 Singh, J. A. (2013). Racial and gender disparities in patients with gout. Curr. Rheumatol. Rep., 15, 2, 307. DOI: 10.1007/s11926-012-0307-x Smolarz, H. D., Sokołowska-Woźniak, A. (2001). Aktywność farmakologiczna wyciągów z Filipendula ulmaria i Filipendula hexapetala. Post. Fitoter., 4, 12?15. Souci, S. W., Fachmann, W., Kraut, H. (2008). Food Composition and Nutrition Tables. Medpharm Gmbh Scientific Publisher. Stefanovic, O., Comic, L., Stanojevic, D., Solujic-Sukdolak, S. (2009). Antibacterial activity of Aegopodium podagraria L. Extracts and interaction between extracts and antibiotics. Turk. J. Biol., 33, 145?150. Struczyński, J. (2004). Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). Panacea, 4, 9, 7?9. Trąba, C., Rogut, K., Wolański, P. (2012). Rośliny dziko występujące i ich zastosowanie przewodnik po wybranych gatunkach. Rzeszów: Procarpathia. Wang, H., Nair, M. G., Strasburg, G. M., Chang, Y. C., Booren, A. M., Gray, J. I., DeWitt, D. L. (1999). Antioxidant and antiinflammatory activities of anthocyanins and their aglycon, cyanidin, from tart cherries. J. Nat. Prod., 62, 2, 294?296. DOI: 10.1021/np980501m Wolski, T., Baj, T., Ludwiczuk, A., Głowniak, K., Niedźwiecki, R. (2010). Hakorośl rozesłana (Harpagophytum procumbens DC) ? roślinny surowiec o wielokierunkowym działaniu farmakologicznym. Post. Fitoter., 1, 13?22. Zimmermann-Górska, I. (2006). Dna moczanowa. Reumatologia, 44, 61?62. Zhang, W., Doherty, M., Pascual, E., Bardin, T., Barskova, V., Conaghan, P., Gerster J., Jacobs, J., Leeb, B., Lioté, F., McCarthy, G., Netter, P., Nuki, G., Perez-Ruiz, F., Pignone, A., Piment?o, J., Punzi, L., Roddy, E., Uhlig, T., Zimmermann-Górska, I. (2006). Eular evidence based recommendations for gout. Part I: Diagnosis. Report of a task force of the standing committee for international clinical studies including therapeutics (ESCISIT). Ann. Rheum. Dis., 65, 1301?1311. DOI: 10.1136/ard.2006.055269 Zhang, Y., Neogi, T., Chen, C., Chaisson, C., Hunter, D. J., Choi, H. K. (2012). Cherry consumption and decreased risk of recurrent gout attacks. Arthritis Rheum., 64, 12, 4004?4011. DOI: 10.1002/art.34677 arthritis, diet, plants, purine, bioactive substances 10.17306/J.AFS.