Nauka Przyroda Technologie Wydawnictwo uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu 1897-7820

ORIGINAL_ARTICLE #14 pl 2014 8 2 Katedra Żywienia Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Tomasz Kleiber 1 Adamicki F., Dyśko J., Nawrocka B., Ślusarski C., Wysocka-Owczarek M., 2005. Metodyka integrowanej produkcji pomidorów pod osłonami. PIORiN, Warszawa. Badora A., 1999. Mobilne formy wybranych metali w glebach oraz niektóre aspekty ich immobilizacji. Rozpr. Nauk. AR Lubl. 225. Badora A., Filipek T., Grenda A., 2000. Wpływ mobilnych form Al i Mn na plon i niektóre stosunki pomiędzy pierwiastkami w dwóch odmianach pszenicy jarej. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 472: 73-81. Breś W., Golcz A., Komosa A., Kozik E., 2012. Żywienie roślin ogrodniczych. Podstawy i perspektywy. PWRiL, Poznań. Breś W., Kleiber T., Trelka T., 2010. Quality of water used for drip irrigation and fertigation of horticultural plants. Folia Hortic. 22, 2: 67-74. Breś W., Ruprik B., 2007. Uprawa drobnoowocowych odmian pomidora szklarniowego we włóknie kokosowym przy zróżnicowanym nawożeniu azotem i potasem. Część III. Akumulacja składników w podłożu. Acta Agrophys. 9, 2: 285-296. Chohura P., 2000. Zawartość składników pokarmowych w strefie korzeniowej, stan odżywienia i plonowanie pomidora szklarniowego w podłożach inertnych. Maszynopis. Kat. Ogrodnictwa AR, Wrocław. Chohura P., Komosa A., Kołota E., 2004. Wpływ pH pożywek na dynamikę zawartości makroelementów w liściach pomidora szklarniowego uprawianego w wełnie mineralnej. Rocz. AR Pozn. 356, Ogrodn. 37: 29-35. Dragišic Maksimovic J., Bogdanovic J., Maksimovic V., Nikolic M., 2007. Silicon modulates the metabolism and utilization of phenolic compounds in cucumber (Cucumis sativus L.) grown at excess manganese. J. Plant Nutr. Soil Sci. 170: 739-744. Ducic T., Polle A., 2005. Transport and detoxification of manganese and copper in plants. Braz. J. Plant Physiol. 17: 103-112. Flood D., 1996. Irrigation water quality for British Columbia greenhouses. Floriculture Factsheet, April, file no. 400-06. Ministry of Agriculture, Fisheries and Food, British Columbia. Abbotsford Agriculture Centre, Abbotsford, BC. Foy C.D., 1973. Manganese and plants. Monograph of manganese. National Academy of Science, National Research Council, Washington DC. Foy C.D., Chaney R.F., White M.C., 1978. The physiology of metal toxicity in plants. Annu. Rev. Plant Physiol. 29: 511-567. Führs H., Gӧtze S., Specht A., Erban A., Gallien S., Heintz D., Van Dorsselaer A., Kopka J., Braun H.-P., Horst W.J., 2009. Characterization of leaf apoplastic peroxidases and metabolites in Vigna unguiculata in response to toxic manganese supply and silicon. J. Exp. Bot. 60, 6: 1663-1678. Galvez L., Clark R.B., Gourley L.M., Maranville J.W., 1989. Effects of silicon on mineral composition of sorghum grown with excess manganese. J. Plant Nutr. 12, 5: 547-561. Górski J., 1981. Kształtowanie się jakości wód podziemnych utworów czwartorzędowych w warunkach naturalnych oraz wymuszonych eksploatacją. IKŚ, Warszawa. Hallman E., Kobryń J., 2002. Wpływ rodzaju podłoża na plonowanie pomidora drobnoowocowego (Lycopersicon esculentum var. cerasiforme) w uprawie szklarniowej. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 485: 117-124. Horiguchi T., 1988. Mechanism of manganese toxicity and tolerance of plants IV. Effects of silicon on alleviation of manganese toxicity of rice plants. Soil Sci. Plant Nutr. 34, 1: 65-73. Horiguchi T., Morita S., 1987. Mechanism of manganese toxicity and tolerance of plants VI. Effect of silicon on alleviation of manganese toxicity of barley. J. Plant Nutr. 10, 17: 2299--2310. Horst W.J., 1988. The physiology of manganese toxicity. W: Manganese in soils and plants. Red. R.D. Graham, R.J. Hannam, E.C. Uren. Kluwer, Dordrecht: 175-188. Horst W.J., Marschner H., 1978. Effect of silicon on manganese tolerance of bean plants (Phaseolus vulgaris L.). Plant Soil 50: 287-303. Humphries J.M., Stangoulis J.C.R., Graham R.D., 2007. Manganese. W: Handbook of plant nutrition. Red. A.V. Barker, D.J. Pilbeam. Taylor & Francis, Boca Raton, FL: 351-374. Iwasaki K., Maier P., Fecht M., Horst W.J., 2002. Effects of silicon supply on apoplastic manganese concentrations in leaves and their relation to manganese tolerance in cowpea (Vigna unguiculata (L.) Walp.). Plant Soil 238: 281-288. Jarosz Z., Dzida K., 2005. Wpływ podłoży inertnych na plonowanie i skład chemiczny owoców pomidora uprawianego w szklarni. Ann. Univ. Mariae Curie-Skłodowska Sect. EEE 15: 59-64. Jarosz Z., Horodko K., 2004. Plonowanie i skład chemiczny pomidora szklarniowego uprawianego w podłożach inertnych. Rocz. AR Pozn. 356, Ogrodn. 37: 81-86. Kazda M., Znacek L., 1989. Aluminum and manganese and their relation to calcium in soil solution and needle in three Norway spruce (Picea abies L. Karst.) stands of Upper Australia. Plant Soil 114: 257-267. Kitao M., Lei T.T., Nakamura T., Koike T., 2001. Manganese toxicity as indicated by visible symptoms of Japanese white birch (Betula platyphylla var. japonica). Environ. Pollut. 111: 89-94. Kowalczyk W., Dyśko J., Felczyńska A., 2010. Ocena stopnia zanieczyszczenia składnikami nawozowymi wody z ujęć głębinowych na terenach o skoncentrowanej produkcji szklarniowej. Now. Warzywn. 51: 29-34. [http://www.inhort.pl/files/nowosci_warzywnicze/2010/tom_ 51/nw51_3.pdf]. Kowalska I., 2004. Wpływ zróżnicowanego poziomu siarczanów w pożywce i rodzaju podłoża na plonowanie, stan odżywienia i jakość owoców pomidora uprawianego w systemie CKP. Acta Sci. Pol. Hortor. Cult. 3, 1: 153-164. Le Bot J., Goss M.J., Carvalho G.P.R., Van Beusichem M.L., Kirby E.A., 1990. The significance of the magnesium to manganese ratio in plant tissues for growth and alleviation of manganese toxicity in tomato (Lycopersicon esculentum) and wheat (Triticum sativum) plants. Plant Soil 124: 205-210. Lidon F.C., Barreiro M.G., Ramalho J.C,, 2004. Manganese accumulation in rice: implications for photosynthetic functioning. J. Plant Physiol. 161, 11: 1235-1244. Marschner H., 1988. Mechanism of manganese acquisition by roots from soils. W: Manganese in soils and plants. Red. R.D. Graham, R.J. Hannam, E.C. Uren. Kluwer, Dordrecht: 191-204. Marschner H., 1998. Mineral nutrition of higher plants. Academic Press, Harcourt Brace, London. Nurzyński J., 2002. Plonowanie i skład chemiczny pomidora uprawianego w podłożu z wełny mineralnej oraz słomy. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 485: 257-262. Nurzyński J., 2003. Nawożenie roślin ogrodniczych. Wyd. AR, Lublin. Nurzyński J., Michałojć Z., 1998. Plonowanie pomidora uprawianego na wełnie mineralnej w zależności od nawożenia potasowego. Zesz. Nauk. AR Krak. 333, Ogrodn. 57: 235-239. Pawlińska A., Komosa A., 2002. Plonowanie i stan odżywienia pomidora szklarniowego odmiany Recento F1 uprawianego w podłożach organicznych i inertnych. Rocz. AR Pozn. 341, Ogrodn. 35: 125-131. Piróg J., 1999. Wpływ podłoży organicznych i mineralnych na wysokość plonu i jakość owoców pomidora szklarniowego. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 466: 471-491. Reichman M.S., Menzies W.N., Asher J.C., Mulligan M.D., 2001. The response of Eucalyptus camaldulensis to elevated concentrations of Mn. W: Development in plant and soil sciences. Red. W.J. Horst i in. Kluwer, Dordrecht: 466-467. Rogalla H., Römheld V., 2002. Role of leaf apoplast in silicon-mediated manganese tolerance of Cucumis sativus L. Plant Cell Environ. 25: 549-555. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 771/2009 z dnia 25 sierpnia 2009 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1580/2007 w zakresie norm handlowych dotyczących sektora owoców i warzyw. 2009. Dz. Urz. UE L 223: 3-19. Savvas D., Papastavrou D., Ntatsi G., Ropokis A., Olympios C., 2009. Interactive effects of grafting and manganese supply on growth, yield, and nutrient uptake by tomato. HortScience 44, 7: 1978-1982. Sawiniak W., 1990. Badania nad zastosowaniem wodorotlenku żelazowego do usuwania dużych ilości żelaza i manganu z wód podziemnych. Zesz. Nauk. P. Śl. 1053, Inż. Środ. 34. Shenker M., Plessner O.E., Tel-Or E., 2004. Manganese nutrition effects on tomato growth, chlorophyll concentration, and superoxide dismutase activity. J. Plant Physiol. 161, 2: 197-202. Sonneveld C., Voogt W., 2009. Plant nutrition of greenhouse crops. Springer, Dordrecht. Sytuacja gospodarstw domowych w 2011 r. w świetle wyników badania budżetów gospodarstw domowych. 2012. GUS, Warszawa. [http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/WZ_budzety_ gospodarstw_domowych_w_2011.pdf]. Sznajder M., Moskalik B., Wielicka A., 2003. Wpływ wieku na zwyczaje konsumentów w zakresie spożycia owoców i warzyw. Rocz. Nauk. SERiA 7, 3: 173-178. Tokarska M., 2010. Rynek owoców i warzyw w Polsce. W: Uczelnia dla gospodarki – gospodarka dla uczelni. T. 2. Red. M. Ruda. PWSzZ, Krosno: 41-50. Wysocka-Owczarek M., 2001. Zaburzenia wzrostu i rozwoju pomidora. Plantpress, Kraków. Zanão L.A. Jr, Ferreira Fontes R.L., Lima Neves J.C., Korndörfer G.H., Tavares de Ávila V., 2010. Rice grown in nutrient solution with doses of manganese and silicon. Rev. Bras. Ciênc. Solo 34, 5: 1629-1639. stężenie hydroponiczne, plonowanie, toksyczność

ORIGINAL_ARTICLE #15 en 2014 8 2 Department of Ecology and Environmental Protection, Poznań University of Life Sciences Klaudia Borowiak 1 Jagoda Fidler 1 Barceló J., Vázquez M.D., Poschenrieder Ch., 1988. Structural and ultrastructural disorders in cadmium-treated bush bean plants (Phaseolus vulgaris L.). New Phytol. 108: 37-49. Dias M.C., Monteiro C., Moutinho-Pereira J., Correia C., Gonçalves B., Conceição S., 2013. Cadmium toxicity affects photosynthesis and plant growth at different levels. Acta Physiol. Plant. [DOI 10.1007/s11738-012-1167-8]. Farmer A., 2004. Wpływ zanieczyszczeń pyłowych. In: Zanieczyszczenia powietrza a życie roślin. Eds. J.N.B. Bell, M. Treshow. WN-T, Warszawa: 209-222. Farouk S., Mosa A.A., Taha A.A., Ibrahim H.M., El-Gahmery A.M., 2011. Protective effect of humic acid and chitosan on radish (Raphanus sativus L. var. sativus) plants subjected to cadmium stress. J. Stress Physiol. Biochem. 7: 99-116. Garnier E., Shipley B., Roumet C., Laurent G., 2001. A standardized protocol for the determination of specific leaf area and leaf dry matter content. Funct. Ecol. 15: 688-695. González A., Chumillas V., Lobo M.C., 2012. Effect of Zn, Cd and Cr on growth, water status and chlorophyll content of barley plants (H. vulgare L.). Agric. Sci. 1, 3(4): 572-581. González L., González-Vilar M., 2001. Determination of relative water content. In: Handbook of plant ecophysiology techniques. Ed. M.J.R. Roger. Kluwer, Dordrecht: 207-212. Haag-Kerwer A., Schäfer H.J., Heiss S., Walter C., Rausch T., 1999. Cadmium exposure in Brassica juncea causes a decline in transpiration rate and leaf expansion without effect on photosynthesis. J. Exp. Bot. 50: 1827-1835. Hussain I., Iqbal M., Qurat-Ul-Ain S., Rasheed R., Mahmood S., Perveen A., Wahid A., 2011. Cadmium dose and exposure-time dependent alterations in growth and physiology of maize (Zea mays). Int. J. Agric. Biol. 14: 959-964. Klumpp A., Ansel W., Klumpp G., Breuer J., Vergne P., José Sanz M., Rasmussen S., Ro--Poulsen H., Ribas Artola A., Peñuelas J., He S., Garrec J.P., Calatayund V., 2009. Airborne trace elements pollution in 11 European cities assessed by exposure of standardised ryegrass cultures. Atmos. Environ. 43: 329-339. Krzesłowska M., 2004. Metale śladowe. In: Komórki roślinne w warunkach stresu. T. I. Komórki in vivo. Część 2. Warunki stresu. Eds. A. Woźny, K. Przybył. Wyd. Nauk. UAM, Poznań: 103-165. Parys E., Romanowska E., Siedlecka M., Poskuta J.W., 1998. The effect of lead on photosynthesis and respiration in detached leaves and in mesophyll protoplasts of Pisum sativum. Acta Physiol. Plant. 20, 3: 313-322. Poschenrieder Ch., Barceló J., 2004. Water relations in heavy metal stressed plants. In: Heavy metal stress in plants: from biomolecules to ecosystems. Ed. M.N.V. Prasad. Springer, Berlin: 249-270. Poschenrieder Ch., Gunsé B., Barceló J., 1989. Influence of cadmium on water relation, stomatal resistance, and abscisic acid content in expanding bean leaves. Plant Physiol. 90: 1365-1371. Rolland F., Baena-González E., Sheen J., 2006. Sugar sensing and signalling in plants: conserved and novel mechanisms. Annu. Rev. Plant. Biol. 57: 675-709. Siwek M., 2008. Rośliny w skażonym metalami ciężkimi środowisku poprzemysłowym. Część I. Pobieranie, transport i toksyczność metali ciężkich (śladowych). Wiad. Bot. 52, 1/2: 7-22. Skórzyńska-Polit E., Baszyński T., 1995. Photochemical activity of primary leaves in cadmium stressed Phaseolus coccineus depends on their growth stages. Acta Soc. Bot. Pol. 64, 3: 273-279. Starck Z., 2002. Pobieranie i dystrybucja jonów. In: Fizjologia roślin. Eds. J. Kopcewicz, S. Lewak. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa: 259-271. Traczewska T.M., 2011. Biologiczne metody oceny skażenia środowiska. Ofic. Wyd. PWr, Wrocław. Vassilev A., Berova M., Zlatev Z., 1998. Influence of Cd2+ on growth, chlorophyll content, and water relations in young barley plants. Biol. Plant. (Prague) 41, 4: 601-606. VDI 3957 Part 2: Biological measuring techniques for the determination and evaluation of effects of air pollutants on plants (bioindication). Method of standardised grass exposure. 2003. Beuth, Berlin. Vernay P., Gauthier-Moussard C., Hitmi A., 2007. Interaction of bioaccumulation of heavy metal chromium with water relation, mineral nutrition and photosynthesis in developed leaves of Lolium perenne L. Chemosphere. 68: 1563-1575. Weiss P., Offenthaler I., Öhlinger R., Wimmer J., 2004. Higher plants as accumulative bioindicators. In: Bioindicators and biomonitors. Principles, concepts and applications. Eds. B.A. Markert, A.M. Breure, H.G. Zechmeister. Elsevier, Amsterdam: 465-500. relative water content, specific leaf area, lead, arsenic, cadmium, nickel, Italian ryegrass

ORIGINAL_ARTICLE #16 pl 2014 8 2 Instytut Kształtowania i Ochrony Środowiska, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Beata Olszewska 1 Leszek Pływaczyk 1 Wojciech Łyczko 1 Edyta Nowicka 1 Bac S., 1991. Ocena warunków klimatycznych dla celów rolnictwa. Acta Univ. Wratisl. Pr. Inst. Geogr. Ser. A 6. Głuchowska B., Pływaczyk L., 2008. Zwierciadło wody gruntowej w dolinie Odry poniżej stopnia wodnego w Brzegu Dolnym. Wyd. UP, Wrocław. Hamadi M., 1989. Wpływ spiętrzenia Odry w Brzegu Dolnym i wykonanych urządzeń odwadniających na stosunki wodnomelioracyjne terenów przyległych. Maszynopis. Instytut Melioracji Rolnych i Leśnych AR, Wrocław. Lenczewski W., 1962. Wpływ spiętrzenia Odry na stosunki wodne terenów przyległych. Maszynopis. Katedra Melioracji Rolnych i Leśnych WSR, Wrocław. Lenczewski W., Leszczyński Z., 1969. Odwodnienie terenów przyległych do zbiornika stopnia wodnego na Odrze w Brzegu Dolnym. WKiŁ, Warszawa. Olszewska B., 1998. Wpływ budowli piętrzącej na warunki wodne oraz wybrane elementy środowiska przyrodniczego w dolinie na przykładzie Odry w rejonie Brzegu Dolnego. Zesz. Nauk. AR Wroc. 349, Inż. Środ. 10: 107-132. Pływaczyk L., 1988. Oddziaływanie Odry na stosunki wodnomelioracyjne doliny w rejonie Brzeg Dolny – Malczyce. Zesz. Nauk. AR Wroc. Rozpr. 68. Wpływ projektowanego spiętrzenia Odry stopniem Malczyce na stosunki wodne terenów przyleg-łych. Sprawozdania z badań prowadzonych przez Instytut Kształtowania i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu na zlecenie RZGW we Wrocławiu. 1970--2009. Maszynopisy. Instytut Kształtowania i Ochrony Środowiska UP, Wrocław. wody gruntowe, dolina Odry, stopień wodny

ORIGINAL_ARTICLE #17 en 2014 8 2 Department of Landscape Architecture,Poznań University of Life Sciences Anna Dudzińska 1 Barbara Szpakowska 1 Bartkowski T., 1965. Rzeźba, budowa geologiczna, geomorfologiczna i stosunki wodne. In: Województwo koszalińskie. Monografia geograficzno-gospodarcza. Eds. F. Barciński, B. Krygowski, S. Zajchowska. Pr. Geogr. Ekon. 2: 17-53. Bergman E., 1991. Studia historyczno-urbanistyczne do planów zagospodarowania przestrzennego. In: Wieś i miasteczko u progu zagłady. PWN, Warszawa: 207-217. Bogdanowski J., Łuczyńska-Bruzda M., Novak Z., 1981. Architektura krajobrazu. PWN, Warszawa. Dąbrowska-Budziło K., 1990. Wśród panoram Krakowa. O przemianach widoków i o tym, jak je ocalić. Wydawnictwo Literackie, Kraków. Fahrig L., 2005. When is a landscape perspective important? In: Landscape ecology. Eds. W.J. Wiens, M. Moss. Cambridge University Press, New York: 3-10. Fijałkowski A., Gutowska E., Karnecki R., Wesołowski S., 1994. Drawski Park Krajobrazowy. Informator przyrodniczo-turystyczny. Zarząd Drawskiego Parku Krajobrazowego, Złocieniec. Majdecki L., 1993. Ochrona i konserwacja zabytkowych założeń ogrodowych. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa. Spens M., 2003. Modern landscape. Phaidon Press, New York. Wejchert K., 1974. Elementy kompozycji urbanistycznej. Arkady, Warszawa. landscape, landscape evaluation, the degree of landscape protection, Drawski Landscape Park

ORIGINAL_ARTICLE #18 pl 2014 8 2 Katedra Warzywnictwa, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Krzysztof Sobieralski 1 Marek Siwulski 1 Barbara Frąszczak 1 Agnieszka Jasińska 1 Tomasz Spiżewski 1 Colak M., Baysal E., Simsek H., Toker H., Yilmaz F., 2007. Cultivation of Agaricus bisporus on wheat straw and waste tea leaves based composts and locally available casing materials Part III: Dry matter, protein, and carbohydrate contents of Agaricus bisporus. Afr. J. Biotechnol. 24: 2855-2859. Jaworska G., Gębczyński P., Gołyszny A., 2003. Wykorzystanie pieczarek do produkcji mrożonych i sterylizowanych farszów. Żywn.- Nauk Technol Ja. Suplement 3, 36: 63-71. Kalač P., 2009. Chemical composition and nutritional value of European species of wild growing mushrooms: A review. Food Chem. 113, 1: 9-16. Kalberer P.P., 1990. Water relations of the mushroom culture Agaricus bisporus: Study of a single break. Sci. Hortic. 41, 4: 277-283. Lemke G., 1971. Mycelenzucht und Fruchtkörperproduktion des Kulturchampingnons Agaricus bisporus (Lange) Sing. Gaartenbauwissenschaft 36, 18: 19-27. Manzi P., Aguzzi A., Pizzoferrato L., 2001. Nutritional value of mushrooms widely consumed in Italy. Food Chem. 73: 321-325. Sobieralski K., Siwulski M., Grzebielucha I., Nowak M., 2007. Porównanie zawartości suchej substancji owocników kultur jednozarodnikowych pieczarki dwuzarodnikowej Agaricus bisporus (Lange) Imbach. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., 517: 689-693. Stainbuch E., 1987. Some developments of mushroom processing. W: Cultivating Edible Fungi, Red. P.J. Wuest, D.J. Royse, R.B. Beelman, Elsevier, New York: 311-318. Tsai S.-Y., Wu T.-P., Huang S.-J., Mau J.-L., 2007. Nonvolatile taste components of Agaricus bisporus harvested at different stages of maturity. Food Chem. 103, 4: 1457–1464. Uliński Z., Szudyga K., 2004. Cultivar effect on yield and quality of Agaricus bisporus fruit bodies, with special emphasis on dry weight. Veg. Crops Res. Bull. 60: 147-153. Van Loon P.C.C., 1998. Drogestofgehalte is een maat voor kwaliteit. Groenten en Friut 12. Juni, 26-27. Van Loon P.C.C., Swinkels H.A.T.I., Van Griensen L.J.L.D., 2000. Dry matter content in mushrooms (Agaricus bisporus) as an indicator for mushroom quality. Mushroom Sci.15: 507-513. pieczarka, odmiana, plon, rzut, sucha masa

ORIGINAL_ARTICLE #19 pl 2014 8 2 Katedra Technologii Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Bartosz Kulczyński 1 Barbara Groszczyk 1 Anna Cerba 1 Anna Gramza-Michałowska 1 Adams M., Wiedenmann M., Tittel G., Bauer R., 2006. HPLC-MS trace analysis of atropine in Lycium barbarum berries. Phytochem. Anal. 17, 5: 279-283. Amagase H., Farnsworth N.R., 2011. A review of botanical characteristics, phytochemistry, clinical relevance in efficacy and safety of Lycium barbarum fruit (Goji). Food Res. Int. 44, 7: 1702-1717. Amagase H., Sun B., Borek C., 2009 a. Lycium barbarum (goji) juice improves in vivo antioxidant biomarkers in serum of healthy adults. Nutr. Res. 29, 1: 19-25. Amagase H., Sun B., Nance D., 2009 b. Immunomodulatory effects of a standardized Lycium barbarum fruit juice in Chinese older healthy human subjects. J. Med. Food. 12, 5: 1159--1165. Astrup A., Kristensen M., Gregersen N.T., Belza A., Lorenzen J.K., Due A., Larsen T.M., 2010. Can bioactive foods affect obesity? Ann. N. Y. Acad. Sci. 1190: 25-41. Benzie I.F.F., Wachtel-Galor S., 2011. Herbal medicine: biomolecular and clinical aspects. CRC Press, Boca Raton, FL. Borecka W., Walczak Z., Starzycki M., 2013. Orzech włoski (Juglans regia L.) – naturalne źródło prozdrowotnych składników żywności. Nauka Przyr. Technol. 7, 2, #23. Bucheli P., Vidal K., Shen L., Gu Z., 2011. Goji berry effects on macular characteristics and plasma antioxidant levels. Optom. Vis. Sci. 88, 2: 257-262. Carnés J., de Larramendi C.H., Ferrer A., Huertas A.J., López-Matas M.A., Pagán J.A., Navarro L.A., García-Abujeta J.L.,Vicario S., Peña M., 2013. Recently introduced foods as new allergenic sources: sensitisation to Goji berries (Lycium barbarum). Food Chem. 137, 1-4: 130-135. Castro I.A., Barroso L.P., Sinnecker P., 2005. Functional foods for coronary heart disease risk reduction: a meta-analysis using a multivariate approach. Am. J. Clin. Nutr. 82, 1: 32-40. Chen Z., Tan B.K.H., Chan S.H., 2008. Activation of T lymphocytes by polysaccharide–protein complex from Lycium barbarum L. Int. Immunopharmacol. 8, 12: 1663-1671. Cheng D., Kong H., 2011. The effect of Lycium barbarum polysaccharide on alcohol-induced oxidative stress in rats. Molecules 16, 3: 2542-2550. Chiu K., Zhou Y., Yeung S.C., Lok C.K., Chan O.O., Chang R.C.C., So K.F., Chiu J.F., 2010. Up-regulation of crystallins is involved in the neuroprotective effect of wolfberry on survival of retinal ganglion cells in rat ocular hypertension model. J. Cell. Biochem. 110, 2: 311-320. Cui B., Liu S., Lin X., Wang J., Li S., Wang Q., Li S., 2011. Effects of Lycium barbarum aqueous and ethanol extracts on high-fat-diet induced oxidative stress in rat liver tissue. Molecules 16, 11: 9116-9128. Gan L., Zhang S.H., Yang X.L., Xu H.B., 2004. Immunomodulation and antitumor activity by a polysaccharide–protein complex from Lycium barbarum. Int. Immunopharmacol. 4, 4: 563--569. Gan L., Zhang S.H., Liu Q., Xu H.B., 2003. A polysaccharide–protein complex from Lycium barbarum upregulates cytokine expression in human peripheral blood mononuclear cells. Eur. J. Pharmacol. 471, 3: 217-222. Goji (Wolf) berries. Planting and growing guide. Peaceful Valley Farm Supply, Grass Valley, CA. [http://www.groworganic.com/media/pdfs/goji-l.pdf]. [dostęp: 21-12-2013]. Gramza-Michałowska A., Korczak J., 2013. Oxygen radical absorbance capacity of selected food products. Acta Sci. Pol. Technol. Aliment. 12, 2: 175-180. Guo D.J., Cheng H.L., Chan S.W., Yu P.H.F., 2008. Antioxidative activities and the total pheno¬lic contents of tonic Chinese medicinal herbs. Inflammopharmacology 16, 5: 201-207. Guowen C., Longjun J., Qiang F., 2010. Anti-hyperglycemic activity of a polysaccharide fraction from Lycium barbarum. Afr. J. Biomed. Res. 13, 1: 55-59. Harsh M.L., 1989. Tropane alkaloids from Lycium barbarum Linn., in vivo and in vitro. Curr. Sci. 58, 14: 817-818. Haytowitz D.B., Bhagwat S., 2010. USDA Database for the Oxygen Radical Absorbance Capacity (ORAC) of selected foods, Release 2. USDA, Beltsville, MD. [http://www.pureacai-berry.com/testimonials/ORAC_R2.pdf]. Hu C.K., Lee Y.J., Colitz C.M., Chang C.J., Lin C.T., 2012. The protective effects of Lycium barbarum and Chrysanthemum morifolium on diabetic retinopathies in rats. Vet. Ophthalmol. 15, Suppl 2: 65-71. Huang L.J., Tian G.Y., Wang Z.F., Dong J.B., Wu M.P., 2001. Studies on the glycoconjugates and glycans from Lycium barbarum L. in inhibiting low density lipoprotein (LDL) peroxidation. Acta Pharm. Sin. 36, 2: 108-111. Jiang L., 2014. Preparation and antioxidant activity of Lycium barbarum oligosaccharides. Carbohydr. Polym. 99: 646-648. Lam A.Y., Elmer G.W., Mohutsky M.A., 2001. Possible interaction between warfarin and Ly¬cium barbarum L. Ann. Pharmacother. 35, 10: 1199-2001. Larramendi C.H., García-Abujeta J.L., Vicario S., García-Endrino A., López-Matas M.A., García-Sedeño M.D., Carnés J., 2012. Goji berries (Lycium barbarum): risk of allergic reactions in individuals with food allergy. J. Invest. Allerg. Clin. Immunol. 22, 5: 345-350. Leung H., Hung A., Hui A.C.F., Chan T.Y.K., 2008. Warfarin overdose due to the possible effects of Lycium barbarum L. Food Chem. Toxicol. 46, 5: 1860-1862. Li X.M., 2007. Protective effect of Lycium barbarum polysaccharides on streptozotocin-induced oxidative stress in rats. Int. J. Biol. Macromol. 40, 5: 461-465. Li X., Ma Y., Liu X., 2007. Effect of the Lycium barbarum polysaccharides on age-related oxidative stress in aged mice. J. Ethnopharmacol. 111, 3: 504-511. Li X., Zhou A., 2007. Evaluation of the antioxidant effects of polysaccharides extracted from Lycium barbarum. Med. Chem. Res. 15, 9: 471-482. Lin C., Wang C., Chang S., 2009. Antioxidative activity of polysaccharide fractions isolated from Lycium barbarum Linnaeus. Int. J. Biol. Macromol. 45, 2: 146-151. Liu R.H., 2013. Dietary bioactive compounds and their health implications. J. Food Sci. Suppl. 1: 18-25. Liu X.L., Sun J.Y., Li H.Y., Zhang L., Qian B.C., 2000. Extraction and isolation of active component for inhibiting PC3 cell proliferation in vitro from the fruit of Lycium barbarum L. China J. Chin. Mater. Med. 25, 8: 481-483. Llorent-Martínez E.J., Fernández-de Córdova M.L., Ortega-Barrales P., Ruiz-Medina A., 2013. Characterization and comparison of the chemical composition of exotic superfoods. Microchem. J. 110: 444-451. Luo Q., Cai Y., Yan J., Sun M., Corke H., 2004. Hypoglycemic and hypolipidemic effects and antioxidant activity of fruit extracts from Lycium barbarum. Life Sci. 76, 2: 137-149. Mao F., Xiao B., Jiang Z., Zhao J., Huang X., Guo J., 2011. Anticancer effect of Lycium barbarum polysaccharides on colon cancer cells involves G0/G1 phase arrest. Med. Oncol. 28, 1: 121-126. Mikulic-Petkovsek M., Schmitzer V., Slatnar A., Stampar F., Veberic R., 2012. Composition of sugars, organic acids, and total phenolics in 25 wild or cultivated berry species. J. Food Sci. 77, 10: 1064-1070. Milner J.A., 2004. Molecular targets for bioactive food components. J. Nutr. 134, 9: 2492-2498. Ming M., Guanhua L., Zhanhai Y., Guang C., Xuan Z., 2009. Effect of the Lycium barbarum polysaccharides administration on blood lipid metabolism and oxidative stress of mice fed high-fat diet in vivo. Food Chem. 113, 4: 872-877. Möller N.P., Scholz-Ahrens K.E., Roos N., Schrezenmeir J., 2008. Bioactive peptides and proteins from foods: indication for health effects. Eur. J. Nutr. 47, 4: 171-182. Monzón Ballarín S., López-Matas M.A., Sáenz Abad D., Pérez-Cinto N., Carnés J., 2011. Anaphylaxis associated with the ingestion of Goji berries (Lycium barbarum). J. Invest. Allerg. Clin. Immunol. 21, 7: 567-570. Ni T., Wei G., Yin X., Liu X., Liu D., 2013. Neuroprotective effect of Lycium barbarum on retina of Royal College of Surgeons (RCS) rats: a preliminary study. Folia Neuropathol. 51, 2: 158--163. Pai P., Habeeba P., Ullal S., 2013. Evaluation of hypolipidemic effects of Lycium barbarum (goji berry) in a murine model. J. Nat. Rem. 13: 4-8. Peng Y., Ma Ch., Li Y., Leung K.S.Y., Jiang Z.H., Zhao Z., 2005. Quantification of zeaxanthin dipalmitate and total carotenoids in Lycium fruits (Fructus Lycii). Plant Foods Hum. Nutr. 60, 4: 161-164. Peng X.M., Qi C.H., Tian G.Y., Zhang Y.X., 2001. Physico-chemical properties and bioactivities of a glycoconjugate LbGp5B from Lycium barbarum L. Chin. J. Chem. 19, 9: 842-846. Potterat O., 2010. Goji (Lycium barbarum and L. chinense): phytochemistry, pharmacology and safety in the perspective of traditional uses and recent popularity. Planta Med. 76: 7-19. Rivera C.A., Ferro C.L., Bursua A.J., Gerber B.S., 2012. Probable interaction between Lycium barbarum (Goji) and warfarin. Pharmacotherapy 32, 3: 50-53. Saldanha G.L., 2004. Summary of comments received in response to the Federal Register notice defining bioactive food components. Fed. Regist. 69, 179: 55821-55822. Shan X., Zhou J., Ma T., Chai Q., 2011. Lycium barbarum polysaccharides reduce exercise--induced oxidative stress. Int. J. Mol. Sci. 12, 2: 1081-1088. Sharma R., Singh R.B., 2010. Bioactive foods and nutraceutical supplementation criteria in cardiovascular protection. Open Nutraceuticals J. 3, 3: 141-153. Shen Z., Wang J., Li G., 2012. Effect of extract of Lycium barbarum L. on adult human retinal nerve cells. Chin. J. Ophthalmol. 48, 9: 824-828. Sikora E., Bieniek M.I., Borczak B., 2013. Composition and antioxidant properties of fresh and frozen stored blackthorn fruits (Prunus spinosa L.). Acta Sci. Pol. Technol. Aliment. 12, 4: 365-372. Song M.K., Salam N.K., Roufogalis B.D., Huang T.H.W., 2011. Lycium barbarum (Goji Berry) extracts and its taurine component inhibit PPAR-γ-dependent gene transcription in human retinal pigment epithelial cells: possible implications for diabetic retinopathy treatment. Biochem. Pharmacol. 82, 9: 1209-1218. Sopher L., 2013. Lycium barbarum L. University of Michigan, Ann Arbor. [http://climbers.lsa. umich.edu/wp-content/uploads/2013/07/LycibarbSOLAFINAL.pdf]. [dostęp: 19-12-2013]. Tang W.M., Chan E., Kwok C.Y., Lee Y.K., Wu J.H., Wan C.W., Chan R.Y., Yu P.H., Chan S.W., 2012. A review of the anticancer and immunomodulatory effects of Lycium barbarum fruit. Inflammopharmacology 20, 6: 307-314. Tang L., Zhang Y., Jiang Y., Willard L., Ortiz E., Wark L., Medeiros D., Lin D., 2011. Dietary wolfberry ameliorates retinal structure abnormalities in db/db mice at the early stage of diabetes. Exp. Biol. Med. 236, 9: 1051-1063. Wang C.C., Chang S.C., Inbaraj B.S., Chen B.H., 2010. Isolation of carotenoids, flavonoids and polysaccharides from Lycium barbarum L. and evaluation of antioxidant activity. Food Chem. 120, 1: 84-192. Wu S., Ng L., Lin C., 2004. Antioxidant activities of some common ingredients of traditional Chinese medicine, Angelica sinensis, Lycium barbarum and Poria cocos. Phytother. Res. 18, 12: 1008-1012. Xiao J., Liong E., Ching Y., Chang R., 2012. Lycium barbarum polysaccharides protect mice liver from carbon tetrachloride-induced oxidative stress and necroinflammation. J. Ethnopharmacol. 139, 2: 462-470. Yu H., Wark L., Ji H., Willard L., Jaing Y., Han J., He H., Ortiz E., Zhang Y., Medeiros D.M., Lin D., 2013. Dietary wolfberry upregulates carotenoid metabolic genes and enhances mitochondrial biogenesis in the retina of db/db diabetic mice. Mol. Nutr. Food Res. 57, 7: 1158-1169. Zhang M., Chen H., Huang J., Li Z., Zhu C., Zhang S., 2005. Effect of Lycium barbarum polysaccharide on human hepatoma QGY7703 cells: inhibition of proliferation and induction of apoptosis. Life Sci. 76, 18: 2115-2124. Zhang Z., Liu X., Wu T., Liu J., Zhang X., Yang X., Wang Y., 2011 a. Selective suppression of cervical cancer Hela cells by 2-O-β-D-glucopyranosyl-L-ascorbic acid isolated from the fruit of Lycium barbarum L. Cell Biol. Toxicol. 27, 2: 107-121. Zhang Z., Liu X., Zhang X., Liu J., Hao Y., 2011 b. Comparative evaluation of the antioxidant effects of the natural vitamin C analog 2-O-β-D-glucopyranosyl-L-ascorbic acid isolated from Goji berry fruit. Arch. Pharm. Res. 34, 5: 801-810. Zhao R., Li Q., Xiao B., 2005. Effect of Lycium barbarum polysaccharide on the improvement of insulin resistance in NIDDM rats. J. Pharm. Soc. Jpn. 125, 12: 981-988. Zhu C.P., Zhang S.H., 2012. Lycium barbarum polysaccharide inhibits the proliferation of HeLa cells by inducing apoptosis. J. Sci. Food Agric. 93, 1: 149-156. goja, Lycium barbarum, przeciwutleniacze, związki bioaktywne, żywność

ORIGINAL_ARTICLE #20 en 2014 8 2 Department of Meat Technology and Chemistry, University of Warmia and Mazury in Olsztyn Monika Modzelewska-Kapituła 1 Paweł Wróblewski 1 Barbera S., Tassone S., 2006. Meat cooking shrinkage: measurement of a new meat quality parame-ter. Meat Sci. 73: 467-474. Belew J.B., Brooks J.C., McKenna D.R., Savell J.W., 2003. Warner Bratzler shear evaluation of 40 bovine muscles. Meat Sci. 64: 507-512. Bertram H.C., Engelsen S.B., Busk H., Karlsson A.H., Andersen H.J., 2004. Water properties during cooking of pork studied by low-field NMR relaxation: effects of curing and the RN--gene. Meat Sci. 66: 437-446. Brugiapaglia A., Destefanis G., 2012. Influence of the housing system on meat quality of double muscled Piemontese young bulls. Livest. Sci. 145: 73-78. Daszkiewicz T., Wajda S., Kubiak D., Krasowska J., 2009. Quality of meat from young bulls in relation to its ultimate pH value. Anim. Sci. Pap. Rep. 27: 293-302. Efektywna kontrola produkcji w zasięgu ręki. 2007. Foss. [www.foss.pl/Solutions/~/me-dia/files/Solutions/brochures/foodscan/FoodScan%20PL.ashx]. [accessed 4.07.2012]. Jackman P., Sun D.-W., Du C.-J., Allen P., 2009. Prediction of beef eating qualities from colour, marbling and wavelet area texture features using homogeneous carcass treatment. Pattern Recogn. 42: 751-763. Jeremiah L.E., Dugan M.E.R., Aalhus J.L., Gibson L.L., 2003. Assessment of the chemical and cooking properties of the major beef muscles and muscle groups. Meat Sci. 65: 985-992. Modzelewska-Kapituła M., Cierach M., 2009. Quality evaluation of beef from different geographic regions based on thermal losses and shrinkage. Inż. Apar. Chem. 48: 104-105. Modzelewska-Kapituła M., Dąbrowska E., Jankowska B., Kwiatkowska A., Cierach M., 2012. The effect of muscle, cooking method and final internal temperature on quality parameters of beef roast. Meat Sci. 91: 195-202. Nowak M., Palka K., Troy D., 2005. The chemical composition and quality of selected beef mus-cles. Żywn. Nauka Technol. Jakość 44 (Supl): 176-184. PN-ISO 1442:2000. Mięso i przetwory mięsne – Oznaczanie zawartości wody (metoda odwoław-cza). 2000 a. PKN, Warszawa. PN-ISO 1444:2000. Mięso i przetwory mięsne – Oznaczanie zawartości tłuszczu wolnego. 2000 b. PKN, Warszawa. Rhee M.S., Wheeler T.L., Shackelford S.D., Koohmaraie M., 2004. Variation in palatability and biochemical traits within age among eleven beef muscles. J. Anim. Sci. 82: 534-550. Śmiecińska K., Wajda S., 2008. Meet quality of cows rated among different grades under the postslaughter EUROP classification system. Żywn. Nauka Technol. Jakość 58: 57-66. Tornberg E., 2005. Effects of heat on meat proteins – implications on structure and quality of meat products. Meat Sci. 70: 493-508. Velioğlu H.M., Velioğlu S.D., Boyacı I.H., Yılmaz I., Kurultay S., 2010. Investigating the effects of ingredient levels on physical quality properties of cooked hamburger patties using response area methodology and image processing technology. Meat Sci. 84: 477-483. Wyrwisz J., Półtorak A., Poławska E., Pierzchała M., Jóźwik A., Zalewska M., Zaremba R., Wierzbicka A., 2012. The impact of heat treatment methods on the physical properties and cook-ing yield of selected muscles from Limousine breed cattle. Anim. Sci. Pap. Rep. 30: 339-351. Zając M., Midura A., Palka K., Węsierska E., Krzysztoforski K., 2011. Chemical composition, solubility of intramuscular collagen, and texture of selected beef muscles. Żywn. Nauka Tech-nol. Jakość 77: 103-116. Zheng C., Sun D.-W., Du C.-J., 2006. Estimating shrinkage of large cooked beef joints during air-blast cooling by computer vision. J. Food Eng. 72: 56-62. bovine muscles, grilled steaks, degree of shrinkage, cooking losses, texture analysis

ORIGINAL_ARTICLE #21 pl 2014 8 2 Katedra Szczegółowej Hodowli Zwierząt, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Roman Niżnikowski 1 Grzegorz Czub 1 Krzysztof Głowacz 1 Magdalena Ślęzak 1 Marcin Świątek 1 Głowacz K., 2010. Wpływ ekstensywnego wypasu owiec na skład botaniczny i chemiczny roślinności gruntów odłogowanych. Maszynopis. Wydział Nauk o Zwierzętach SGGW, War-szawa. Nawara W., Osikowski M., Kluz I., Modelska M., 1963. Wycena tryków na podstawie badania wartości potomstwa w stacjach oceny tryków Instytutu Zootechniki za rok 1962. PWRiL, War-szawa. Niżnikowski R., Antczak A., Antczak M., Woźniakowska A., 2002. Ocena wskaźników plenności matek i odchowu jagniąt różnych ras utrzymywanych bez pomieszczeń na pastwisku w trakcie okresu wegetacyjnego. Zesz. Nauk. Przegl. Hod. 63: 37-42. Niżnikowski R., Janikowski W.T., Nowak W., Rant W., Trzybińska D., 1992. Przydatność do tuczu półintensywnego i wartość rzeźna jagniąt z krzyżowania towarowego owiec typu Corrie-dale z trykami ras plennych i mięsnych. Rocz. Nauk. Zootech. Monogr. Rozpr. 31: 71-90. Niżnikowski R., Oprządek A., Strzelec E., Popielarczyk D., Głowacz K., Kuczyńska B., 2010. Effect of crossbreeding of Polish Merino ewes with rams of German Mutton Merino on growth rate and slaughter value of their offspring. Ann. Warsaw Univ. Life Sci. SGGW Anim. Sci. 47: 101-118. Ruszczyc Z., 1981. Metodyka doświadczeń zootechnicznych. PWRiL, Warszawa. Statistical Product and Service Solution base version 12.0 for Windows. 2004. SPSS, Chicago. Szczepański W., Czarniawska-Zając S., 1990. Wstępne badania składu tusz z uboju tryczków czar-nogłówki i mieszańców po trykach rasy suffolk. Przegl. Nauk. Lit. Zootech. 35, zesz. spec. 3: 165-169, 215-218. Szczepański W., Czarniawska-Zając S., Zieman P., 1989. Ocena ubojowa tryczków czarnogłówki i mieszańców po ojcach suffolk. Przegl. Nauk. Lit. Zootech. 35, zesz. spec. 3: 209- -214. Szczepański W., Głogowska B., 1983. Badania porównawcze wełny tryków czarnogłówki krajowej i niemieckiej czarnogłowej owcy mięsnej z importu. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 265: 347-351. owce, czarnogłówki, wypas ekstensywny, jakość tusz

ORIGINAL_ARTICLE #22 pl 2014 8 2 Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Julita Reguła 1 Angelika Śmidowicz 1 Autodore J., Jatla M., 2009. Nutritional complications of celiac disease. Pract. Gastroenterol. 33, 7: 34-36, 39. Bardella M.T., Fredella C., Prampolini L., Molteni N., Giunta A.M., Bianchi P.A., 2000. Body composition and dietary intakes in adult celiac disease patients consuming a stricte gluten-free diet. Am. J. Clin. Nutr. 72: 937-939. Cichańska B.A., 2009. Problemy z rozróżnianiem żywności bezglutenowej. Pediatr. Współcz. Gastroenterol. Hepatol. Żyw. Dziecka 11, 3: 117-122. Cielecka E., Dereń K., Grzegorczyn A., 2010. Nadwrażliwość pokarmowa. Alerg. Astma Immunol. 15, 3: 118-124. Diamanti A., Caprati T., Sole Basso M., Panetta F., Di Commo Laurora V.M., Belucci F., Cristofori F., Francavilla R., 2014. Celiac disease and overweight in children: an update. Nutri-ents 6: 207-220. Friedrich M., Poldaszewska G., Kuchlewska M., 2012. Ocena sposobu żywienia i zachowań ży-wieniowych kobiet w okresie okołomenopauzalnym z rozpoznaną choroba trzewną. Rocz. Pań-stw. Zakł. Hig. 63, 1: 99-104. Gacek M., 2008. Zachowania żywieniowe grupy osób starszych zamieszkałych w Polsce i Niem-czech. Probl. Hig. Epidemiol. 89, 3: 401-416. Gacek M., Chrzanowska M., 2007. Wybory żywieniowe aktywnych zawodowo mężczyzn z populacji krakowskiej w zależności od wieku. Probl. Hig. Epidemiol. 88, 3: 327-331. Grzymisławski M., Stankowiak-Kulpa H., Włochal M., 2010. Celiakia – standardy diagnostyczne i terapeutyczne 2010 roku. Forum Zaburzeń Metab. 1, 1: 12-21. Jarosz M., Kłosiewicz-Latoszek L., Charzewska J., Białkowska M., 2010. Diagnozowanie zaburzeń stanu odżywienia w praktyce lekarskiej i pielęgniarskiej. Wyd. IŻŻ, Warszawa. Kliniczne aspekty żywienia w chorobach wewnętrznych. 2008. Red. J. Chojnacki. Wyd. UM, Łódź. Lemkin J., 2003. The emerging role of nutritional supplementation in celiac disease. Peer Rev. Process J. Submiss. 12. Lionetti E., Catassi C., 2011. New clues in celiac disease epidemiology, pathogenesis, clinical mani-festations and treatment. Int. Rev. Immunol. 30: 219-231. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja. 2012. Red. M. Jarosz. Wyd. IŻŻ, Warszawa. Swora E., Stankowiak-Kulpa H., Mazur M., 2009. Dieta bezglutenowa w chorobie trzewnej. Now. Lek. 78, 5-6: 324-329. Tack G.J., Verbeek W.H.M., Schreurs M.W.J., Mulder G.J.J., 2010. The spectrum of celiac dis-ease: epidemiology, clinical aspects and treatment. Nat. Rev. Gastroenterol. Hepatol. 7: 204-213. Thompson T., Dennis M., Higgins L.A., Lee A.R., Sharrett M.K., 2005. Gluten-free diet survery: are Americans with celiac disease consuming recommended amounts of fibre, iron, calcium and grain foods? J. Hum. Nutr. Diet. 18: 163-169. Wajszczyk B., Charzewska J., Chabros E., Rogalska-Niedźwiedź M., Chwojnowska Z., Fabinew-ska J., 2008. Jakościowa ocena sposobu żywienia młodzieży w wieku pokwitania. Probl. Hig. Epidemiol. 89, 1: 85-89. produkty spożywcze, celiakia, stan odżywienia, zwyczaje żywieniowe

ORIGINAL_ARTICLE #23 pl 2014 8 2 Katedra Warzywnictwa, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Krzysztof Sobieralski 1 Marek Siwulski 1 Agnieszka Jasińska 1 Barbara Frąszczak 1 Tomasz Spiżewski 1 Iwona Sas-Golak Katedra Warzywnictwa 1 Bauer Petrovska B., Kulevanova S., 2000. Nutritional quality of different Macedonian edible mush-rooms. [http://www.amapseec.org/cmapseec.1/papers/pap_p059.htm]. Colak M., Baysal E., Simsek H., Toker H., Yilmaz F., 2007. Cultivation of Agaricus bisporus on wheat straw and waste tea leaves based composts and locally available casing materials Part III: Dry matter, protein, and carbohydrate contents of Agaricus bisporus. Afr. J. Biotechnol. 24, 6: 2855-2859. Jaworska G., Gębczyński P., Gołyszny A., 2003. Wykorzystanie pieczarek do produkcji mrożo-nych i sterylizowanych farszów. Żywn. Nauka Technol. Jakość Supl. 36, 3: 63-71. Kalberer P., 1997. Trockensubstanzgehalt der Pilze. Champignon 399: 240-244. Mamiro D.P., Royse D.J., 2008. The influence of spawn type and strain on yield, size and mush-room solids content of Agaricus bisporus produced on non-composted and spent mushroom compost. Biores. Technol. 99: 3205-3212. Manzi P., Aguzzi A., Pizzoferrato L., 2001. Nutritional value of mushrooms widely consumed in Italy. Food Chem. 73, 3: 321-325. Mattila P., Salo-Väänänen P., Könkö K., Aro H., Jalava T., 2002. Basic composition and amino acid contents of mushrooms cultivated in Finland. J. Agric. Food Chem. 50, 22: 6419- -6422. Pardo-Giménez A., Zied D.C., Álvarez-Ortí M., Rubio M., Pardo-González J.E., 2012. Effect of supplementing compost with grapeseed meal on Agaricus bisporus production. J. Sci. Food Agric. 92, 8: 1665-1671. Sapers G.M., Miller R.L., Choi S.-W., Cooke P.H., 1999. Structure and composition of mush-rooms as affected by hydrogen peroxide wash. J. Food Sci. 59, 4: 889-892. Shah H., Iqtidar A. Khalil, Shagufta J., 1997. Nutritional composition and protein quality of Pleuro-tus mushroom. Sarhad J. Agric. 13, 6: 621-626. Sobieralski K., 1998. Selekcja, ocena i krzyżowanie wybranych kultur jednozarodnikowych pie-czarki dwuzarodnikowej Agaricus bisporus (Lange) Sing. Rocz. AR Pozn. Rozpr. Nauk. 291. Sobieralski K., Siwulski M., Grzebielucha I., Nowak M., 2007. Porównanie zawartości suchej substancji owocników kultur jednozarodnikowych pieczarki dwuzarodnikowej Agaricus bispo-rus (Lange) Imbach. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 517: 689-693. Sobieralski K., Siwulski M., Lisiecka J., Szymański J., Jasińska A., 2011. Carpophore dry matter content of several Agaricus bisporus (Lange) Imbach and Agaricus bitorquis (Quel) Sacc. strains derived from natural sites. Veg. Crops Res. Bull. 75: 145-151. Souci S.W., Fachmann W., Kraut H., 1989. Food composition and nutrition tables 1989/1990. Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft, Stuttgart. Stainbuch E., 1987. Some developments of mushroom processing. W: Cultivating edible fungi. Red. P.J. Wuest, D.J. Royse, R.B. Beelman. Elsevier, New York: 311-318. Stoknes K., Beyer M.D., Norgaard E., 2012. Anaerobically digested food waste in compost for Agaricus bisporus and Agaricus subrufescens and its effect on mushroom productivity. J. Sci. Food Agric. 93, 9: 2188-2200. Tsai S.-Y., Wu T.-P., Huang S.-J., Mau J.-L., 2007. Nonvolatile taste components of Agaricus bisporus harvested at different stages of maturity. Food Chem. 103, 4: 1457-1464. Uliński Z., Szudyga K., 2004. Cultivar effect on yield and quality of Agaricus bisporus fruit bodies, with special emphasis on dry weight. Veg. Crops Res. Bull. 60: 147-153. Van Loon P.C.C., Swinkels H.A.T.I., Van Griensven L.J.L.D., 2000. Dry matter content in mush-rooms as an indicator for mushroom quality. W: Science and cultivation of edible fungi. Red. L.J.L.D. Van Griensven. Balkema, Rotterdam: 507-513. Vetter J., 2003. Chemical composition of fresh and conserved mushroom. Eur. Food Res. Technol. 217, 1: 10-12. Woźniak W., 1995. Grzyby – surowiec spożywczy, problemy przechowywania. W: Materiały Ogólnopolskiej Konferencji „Nowości w uprawie grzybów”, Poznań, 3-4 listopada. Akademia Rolnicza, Poznań: 60-66. Woźniak W., Gapiński M., 1998. Ocena nowych odmian pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus bisporus (Lange) Sing.). Zesz. Nauk. AT-R Bydg. 215, Roln. 42: 257-260. Agaricus bisporus, plon, sucha masa

ORIGINAL_ARTICLE #24 pl 2014 8 2 Katedra Inżynierii Wodnej, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Janusz Urbański 1 Piotr Siwicki 1 Ambrożewski Z., 2001. Stan techniczny małych obiektów piętrzących wodę na tle katastrofy zapory w Górowie Iławeckim. Gospod. Wod. 11: 472-476. Dąbkowski Sz.L., Skibiński J., Żbikowski A., 1982. Hydrauliczne podstawy projektów wodnome-lioracyjnych. PWRiL, Warszawa. Hrycak J., Baranowski W., 2007. Bezpieczeństwo małych zbiorników wodnych – zalecenia budow-lane i eksploatacyjne. W: XII Międzynarodowa Konferencja Technicznej Kontroli Zapór. Red. A. Wita. IMGW, Warszawa: 91-102. Kisiel A., 2003. Poradnik hydromechanika i hydrotechnika. Wyd. Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa. Małecki Z.J., Pokładek R., 2010. Istotne procesy zagrażające bezpieczeństwu zbiorników wodnych. Zesz. Nauk. Inż. Ląd. Wod. Kształt. Środ. 2: 33-42. Podstawy melioracji rolnych. Tom 2. 1987. Red. P. Prochal. PWRiL, Warszawa. Projekt budowlany. Odbudowa zapór ziemnych na zbiornikach wodnych zlokalizowanych na rzece Młynówce w miejscowości Górowo Iławeckie. 2009. Maszynopis. Grupa Projektowa Dering, Gdynia. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 roku w sprawie warunków technicz-nych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie. 2007. Dz. U. 86, poz. 579. Suliga J., Nalepa W., Zamiela H., 1986. Upusty małych zbiorników wodnych. Część I – Upusty wieżowe. Część III – Spusty. Bibl. Proj. 4. Żbikowski A., Bajkowski S., Batijewski W., Dąbkowski L., Kubrak J., Lipka W., 1986. Obliczenia hydrauliczne przelewów budowli wodnomelioracyjnych. Bibl. Wiad. IMUZ 67: 53-55. Żelazo J., 1987. Critical velocities for non-cohesive grounds. Ann. Warsaw Agric. Univ. Land Reclam. 23: 65-70. zaporowy zbiornik retencyjny, budowla upustowa, przepustowość koryta

ORIGINAL_ARTICLE #25 pl 2014 8 2 Katedra Szczegółowej Hodowli Zwierząt, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Roman Niżnikowski 1 Grzegorz Czub 1 Marcin Świątek 1 Magdalena Ślęzak 1 Krzysztof Głowacz 1 DECYZJA Komisji z dnia 13 lutego 2003 r. ustanawiająca minimalne wymogi w zakresie tworze- nia programów hodowli owiec odpornych na pasażowalne encefalopatię gąbczaste (notyfiko- wana jako dokument nr C(2003) 498) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2003/100.WE). 2003. Dz. Urz. UE L 41/41: 209-213. GOMBOJAY A., ISMGURO N., HORIUCHI M.: SERMYADAG D., BYAMBAA B., SHINAGAWA M, 2003. Amino acid polymorphisms oiPrP gene in Mongolian sheep. J. Vet. Med. Sci. 65, 1: 75-81. KAAL L.M.T.E., WINDIC- J.J., 2005. Rare sheep breeds and breeding for scrapie resistance in the Netherlands. W: Book of abstracts of the 56th Annual Meeting of the European Association for Animal Production 11. Red. Y. v.d. Honing. Wageningen Academic Publishers, Wa- geningen: 375. VAN KAAM J.B.C.H.M., FINOCCHIARO R., YITALE M., PORTOLANO B., YITALE F., CARACAPPA S.: 2005. PrP allele frequencies in non-infected Yalle del Belice and infected cross-bred flocks. W: Book of abstracts of the 56th Annual Meeting of the European Association for Animal Production 11. Red. Y. v.d. Honing. Wageningen Academic Publishers, Wageningen: 374. LUHKEN G., BUSCHMANN A., GROSCHUP M.H., ERHARDT G., 2004. Prion protein allele Ai3(5Hi54Qi7i is associated writh high susceptibility to scrapie in purebred and crossbred Ger- man Merinoland sheep. Arch. Yirol. 149, 8: 1571-1580. NIŻNIKOWSKIR., GŁOWACZ K., CZUB G.: ŚLĘZAK M., ŚWIĄTEKM., 2013. Polimorfizm genu białka prionowego PrP u krajowych owiec o wełnie mieszanej, merynosa polskiego i muflona euro- pejskiego {Ovis aries musimoń). Nauka Przyr. Technol. 7, 4, #59. O:D0HERTYE., AHERNE M., ENNIS S., WEAWERS E.: ROCHE J.F., SWEENEY T., 2001. Prion protein gene polymorphisms in pedigree sheep in Ireland. Res. Yet. Sci. 70: 51-56. ROZPORZĄDZENIE Komisji (WE) nr 260/2003 z dnia 12 lutego 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do zwalczania pasażowal- nych encefalopatii gąbczastych u owriec i kóz oraz zasad handlu żywymi owcami, kozami owce, PrP, rozkład alleli i genotypów

ORIGINAL_ARTICLE #26 pl 2014 8 2 Katedra Szczegółowej Hodowli Zwierząt, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Roman Niżnikowski 1 Krzysztof Głowacz 1 Grzegorz Czub 1 Marcin Świątek 1 Magdalena Ślęzak 1 Decyzja Komisji z dnia 13 lutego 2003 r. ustanawiająca minimalne wymogi w zakresie tworzenia programów hodowli owiec odpornych na pasażowalne encefalopatie gąbczaste (notyfikowana jako dokument nr C(2003) 498) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2003/100/WE). 2003. Dz. Urz. UE L 41/41: 209-213. Gombojav A., Ishiguro N., Horiuchi M., Sermyadag D., Byambaa B., Shinagawa M., 2003. Amino acid polymorphisms of PrP gene in Mongolian sheep. J. Vet. Med. Sci. 65, 1: 75-81. Kaal L.M.T.E., Windig J.J., 2005. Rare sheep breeds and breeding for scrapie resistance in the Netherlands. W: Book of abstracts of the 56th Annual Meeting of the European Association for Animal Production 11. Red. Y. v.d. Honing. Wageningen Academic Publishers, Wageningen: 375. van Kaam J.B.C.H.M., Finocchiaro R., Vitale M., Portolano B., Vitale F., Caracappa S., 2005. PrP allele frequencies in non-infected Valle del Belice and infected cross-bred flocks. W: Book of abstracts of the 56th Annual Meeting of the European Association for Animal Production 11. Red. Y. v.d. Honing. Wageningen Academic Publishers, Wageningen: 374. Lühken G., Buschmann A., Groschup M.H., Erhardt G., 2004. Prion protein allele A136H154Q171 is associated with high susceptibility to scrapie in purebred and crossbred German Merinoland sheep. Arch. Virol. 149, 8: 1571-1580. Niżnikowski R., Głowacz K., Czub G., Ślęzak M., Świątek M., 2013. Polimorfizm genu białka prionowego PrP u krajowych owiec o wełnie mieszanej, merynosa polskiego i muflona europejskiego (Ovis aries musimon). Nauka Przyr. Technol. 7, 4, #59. O’Doherty E., Aherne M., Ennis S., Weawers E., Roche J.F., Sweeney T., 2001. Prion protein gene polymorphisms in pedigree sheep in Ireland. Res. Vet. Sci. 70: 51-56. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 260/2003 z dnia 12 lutego 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do zwalczania pasażowalnych encefalopatii gąbczastych u owiec i kóz oraz zasad handlu żywymi owcami, kozami i zarodkami bydlęcymi (Tekst mający znaczenie dla EOG). 2003. Dz. Urz. UE L 37/7: 201-205. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii. 2001. Dz. Urz. UE L 147: 1-66. Statistical Product and Service Solution base version 12.0 for Windows. 2004. SPSS, Chicago. owce, PrP, rozkład alleli i genotypów

ORIGINAL_ARTICLE #27 pl 2014 8 2 Katedra Agronomii, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Piotr Szulc 1 Andrzej Dubas 1 Cordes L., 2001. Diesel teurer – so sparen Sie Geld. Tipss zum Schleppereinsatz für Bodenbearbeitung und Bestellung. DLZ-Agrarmagazin 30: 106-109. Drury C.F., Tan C., Welacky T.W., Oloya T.O., Hamill A.S., Weaver S.E., 1999. Red clover and tillage influence on soil temperature, water content and corn emergence. Agron. J. 91: 101-108. Dubas A., Drzymała S., Mocek A., Owczarzak W., Szulc P., 2012. Wpływ uproszczeń w uprawie roli w wieloletniej monokulturze kukurydzy (Zea mays L.) na właściwości gleby oraz przebieg wegetacji i plonowanie. Wyd. UP, Poznań. Elandt R., 1964. Statystyka matematyczna w zastosowaniu do doświadczalnictwa rolniczego. PWN, Warszawa. Gonet Z., 1991. Metoda i niektóre wyniki badań energochłonności systemów uprawy roli. Fragm. Agron. 2: 7-18. Gul B., Marwat B.K., Saeed M., Hussain Z., Ali H., 2011. Impact of tillage, plant population and mulches on weed management and grain yield of maize. Pak. J. Bot. 43, 3: 1603-1606. Katalog norm i normatywów. 1999. Wyd. SGGW, Warszawa. Krasowicz S., 1993. Porównanie efektywności energetycznej różnych technologii uprawy pszenicy ozimej. Pam. Puław. 93: 145-159. Krasowicz S., Machul M., 2008. Ocena ekonomiczna uprawy kukurydzy w monokulturze i zmianowaniu w zależności od przedsiewnego przygotowania roli. W: Problemy agrotechniki oraz wykorzystania kukurydzy i sorgo. Red. T. Michalski. Katedra Uprawy Roli i Roślin UP, Poznań: 77-79. Krasowicz S., Nowacki W., 2005. Wpływ intensywności technologii na efektywność produkcji roślinnej. Pam. Puław. 140: 87-102. Machul M., 2001. Reduced tillage for maize in monoculture. Eur. Soc. Agron. Newsl. 20: 7-9. Machul M., Księżak J., 2007. Ocena plonowania kukurydzy w zależności od sposobu przygotowania roli i metody określenia dawki nawożenia azotem w warunkach monokultury i zmianowania. Fragm. Agron. 95, 3: 292-299. Menzel L., Dubas A., 2003. Reakcja kukurydzy uprawianej w monokulturze na uproszczenia w uprawie roli. Pam. Puław. 133: 123-134. Pudełko J., Wright D.L., 1994. Stosowanie ograniczeń w uprawie roli w Stanach Zjednoczonych AP. Post. Nauk Roln. 1: 152-162. Scholz V., Berg W., Kaulfuß P., 1998. Energy balance of solid biofuels. J. Agric. Eng. Res. 71: 263-272. Sęk T., 1994. Karta technologiczna produkcji kukurydzy. W: Produkcja roślinna – technologia uprawy. Red. J. Chotkowski. Fundacja ,,Rozwój SGGW”, Warszawa: 23-31. Tebrügge F., Böhrnsen A., 2000. Direktsaat-Beurteilung durch Landwirte und Experten in EU und Nebraska. Landtechnik 55, 1: 17-19. Wojewódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego, Poznań. [http://wodr.org/stara/kalkulacje/kuku-rydza1.htm]. kukurydza, sposoby uprawy, ocena ekonomiczna i energetyczna