Nauka Przyroda Technologie Wydawnictwo uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu 1897-7820

ORIGINAL_ARTICLE #30 pl 2013 7 3 Katedra Botaniki, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Instytut Zoologii, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Leszek Bednorz 1 Łukasz Myczko 2 Ilona Wysakowska 1 Ashton G.C., Braden A.W.H., 1961. Serum β-globulin polymorphism in mice. Aust. J. Biol. Sci. 14: 248-254. Bednorz L., 2007. Conservation of genetic resources of Sorbus torminalis in Poland. Dendrobiology 58: 3-7. Bednorz L., 2009. Jak chronić jarząb brekinię (Sorbus torminalis) w polskich lasach? Sylwan 153, 5: 354-360. Bednorz L., 2010. Jarząb brekinia Sorbus torminalis (L.) Crantz w Polsce. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań. Bednorz L., Myczko Ł., Kosiński P., 2006. Genetic variability and structure of the wild service tree (Sorbus torminalis (L.) Crantz) in Poland. Silvae Genetica 55, 4-5: 197-202. Conkle M.T., Hodgskiss P.D., Nunna L.B., Hunter S.C., 1982. Starch gel electrophoresis of conifer seeds: a laboratory manual. U.S. Dep. Agric. For. Serv. Pac. Southwest For. Range Exp. Stn. Gen. Tech. Rep. PSW-64. Rothe G.M., 1994. Electrophoresis of enzymes. Springer, Berlin. Wendel J.F., Weeden N.F., 1989. Visualization and interpretation of plant isozymes. W: Isozymes in plant biology. Red. D.E. Soltis, P.S. Soltis. Dioscorides Press, Oregon: 5-45. Wright S., 1965. The interpretation of population structure by F-statistics with special regard to systems of mating. Evolution 19: 395-420. Yeh F.C., Yang R.C., Boyle T., 1999. POPGENE version 1.31 Microsoft Windows-based freeware for population genetic analysis. University of Alberta, Edmonton. Zwierzyński J., Bednorz L., 2012. Regional Programme of Conservation and Restitution of Sorbus torminalis in the territory of The Regional Directorate of the State Forests in Piła in 2010-2013. Nauka Przyr. Technol. 6, 3, #42. drzewa, Sorbus torminalis, zmienność genetyczna, zasoby genowe, ochrona ex situ

ORIGINAL_ARTICLE #31 pl 2013 7 3 Katedra Towaroznawstwa i Przetwórstwa Surowców Zwierzęcych, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Katedra Hodowli i Ochrony Zasobów Genetycznych Bydła, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Monika Kędzierska-Matysek 1 Zygmunt Litwińczuk 2 Natalia Koperska 2 Joanna Barłowska 1 Akbulut M., Musa Özcan M., Çoklar H., 2009. Evaluation of antioxidant activity, phenolic, mineral contents and some physicochemical properties of several pine honeys collected from Western Anatolia. Int. J. Food Sci. Nutr. 60, 7: 577-589. Almeida-Silva M., Canha N., Galinha C., Dung H.M., Freitas M.C., Sitoe T., 2011. Trace elements in wild and orchard honeys. Appl. Radiat. Isot. 69: 1592-1595. Arszułowicz A., 2007. Bezpieczny jak miód. Bezp. Hig. Żywn. 47, 6: 32-33. Dag A., Afik O., Yeselson Y., Schaffer A., Shafir S., 2006. Physical, chemical and palynological characterization of avocado (Persea americana Mill.) honey in Israel. Int. J. Food Sci. Technol. 41: 387-394. Grabowski P., Bratkowski J., 2001. Produkty pszczele i skażenie środowiska. Pszczelarstwo 7: 4-5. Grembecka M., Hendożko E., Szefer P., 2007. Zawartość żelaza i magnezu w wybranych gatunkach miodów pszczelich. Bromatol. Chem. Toksykol. 40, 4: 325-328. Kacaniova M., Knazovicka V., Melich M., Fikselova M., Massanyi P., Stawarz R., Hascik P., Pechociak T., Kuczkowska A., Putała A., 2009. Environmental concentration of selected elements and relation to physicochemical parameters in honey. J. Environ. Sci. Health Part A 44: 414-422. Kucuk M., Kolayli S., Karaoglu S., Ulusoy E., Baltaci C., Candan F., 2007. Biological activities and chemical composition of three honeys of different types from Anatolia. Food Chem. 100: 526-534. Luty J., 2010. Rodzaje i właściwości miodu pszczelego. Miód – samo zdrowie. Bezp. Hig. Żywn. 87, 10: 45-47. Madejczyk M., Barałkiewicz D., 2008. Characterization of Polish rape and honeydew honey according to their mineral contents using ICP-MS and F-AAS/AES. Anal. Chim. Acta 617: 11-17. Majewska E, Kowalska J., 2011. Badanie korelacji pomiędzy przewodnością elektryczną a zawartością popiołu w wybranych miodach pszczelich. Acta Agrophys. 17, 2: 369-376. Nasiruddin Khan M., Qaiser M., Mubashir Raza S., Rehman M., 2006. Physicochemical properties and pollen spectrum of imported and local samples of blossom honey from the Pakistani market. Int. J. Food Sci. Technol. 41: 775-781. Perna A., Simonetti A., Intaglietta I., Sofo A., Gambacorta E., 2012. Metal content of southern Italy honey of different botanical origins and its correlation with polyphenol content and antioxidant activity. Int. J. Food Sci. Technol. [http://onelinelibrary.wiley.com/doi/ 10.1111/j.1365-2621.2012.03050.x/pdf – online 12.06.2012]. PN-88/A-77626. 1988. Miód pszczeli. Alfa, Warszawa. Przybyłowski P., Wilczyńska A., 2001. Honey as an environmental marker. Food Chem. 74: 289-291. Roman A., Popiela E., 2011. Studies of chosen toxic elements concentration in multiflower bee honey. Potravinárstvo 5: 67-69. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 roku w sprawie znakowania środków spożywczych. 2007. Dz. U. 137, poz. 966. Stary M., Kowalski S., 2010. Miód – jego właściwości żywieniowe i zdrowotne. Zdr. Żywn. Zdr. Styl Życia 1: 14-18. Statistica. Data analysis software system, version 6. 2003. STATSOFT. [www.statsoft.com]. Terrab A., Recamales A.F., Hernanz D., Heredia F.J., 2004. Characterisation of Spanish thyme honeys by their physicochemical characteristics and mineral contents. Food Chem. 88: 537-542. Tuzen M., Silici S., Mendil D., Soylak M., 2007. Trace element levels in honeys from different regions of Turkey. Food Chem. 103: 325–330. Wilczyńska A., Przybyłowski P., Stasiuk E., 2004. Zawartość żelaza w miodach pszczelich. Rocz. PZH 55, supl.: 81-84. miody pszczele, makroelementy, mikroelementy, kraj pochodzenia

ORIGINAL_ARTICLE #32 pl 2013 7 3 Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. we Wrześni Katedra Gleboznawstwa i Ochrony Gruntów, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Joanna Jordanowska 1 Monika Jakubus 2 Aktualizacja Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych z dnia 2 marca 2010 roku. 2010. Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, Warszawa. [http://kzgw.gov.pl]. Błażejewski R., 2008. Substancje w ściekach bytowych szkodliwe dla mikroorganizmów i roś¬lin. HABA RL, Grodzisk Wielkopolski. [http://www.haba.pl]. Bojanowska I., Pepliński M., 2002. Optymalizacja pracy oczyszczalni ścieków w Tczewie w zakresie usuwania związków biogennych i związków węgla. Ochr. Środ. 86, 3: 31-36. Chuchro M., Piórkowski A., 2010. Wykorzystanie metod i narzędzi eksploracji danych do analizy zmienności natężenia dopływu do komunalnych oczyszczalni ścieków. Stud. Inf. 31, 2B: 347-358. Dembska R., Kasperkowiak D., Karaś M., 2010. Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Miasta i Gminy Września na lata 2010-2013, z perspektywą na lata 2014-2017. Biuro Rzeczoznawstwa i Ekonomi Środowiska CODEX, Środa Wielkopolska. [http://www.umig-wrzesnia.home]. Dymaczewski Z., Oleszkiewicz J.A., Sozański M., 1997. Poradnik eksploatatora oczyszczalni ścieków. Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych, Poznań. Gajkowska-Stefańska L., Guberski S., Gutowski W., Mamak Z., Szperliński Z., 2007. Laboratoryjne badania wody, ścieków i osadów ściekowych. Ofic. Wyd. PW, Warszawa. Hermanowicz W., Dojlido J., Dożańska W., Koziorowski B., Zerbe B., 1999. Fizykochemiczne badanie wody i ścieków. Arkady, Warszawa. Infrastruktura komunalna w 2011 roku. 2012. GUS, Warszawa. Kozłowski J., Nocoń W., Kostecki M., 2006. Charakterystyka hydrochemiczna rzeki Kłodnicy. Ochr. Środ. 28, 3: 40-44. Kulikowska D., Drzewicki A., Tomczykowska M., 2009. Intensyfikacja procesu denitryfikacji ścieków na przykładzie oczyszczalni w Tyrkowie. Czas. Techn. Środ. 106: 111-120. Lewandowska-Robak M., Górski Ł., Kowalkowski T., Dąbkowska-Naskręt H., Miesikowska I., 2011. Wpływ ścieków oczyszczonych odprowadzanych z Oczyszczalni Ścieków w Tucholi na jakość wody w strudze Kicz. Inż. Ochr. Środ. 14, 3: 209-221. Łomotowski J., Szpindor A., 2002. Nowoczesne systemy oczyszczania ścieków. Arkady, Warszawa. Pistelok F., Wypler M., Tokarz M., 2003. Wyniki działania zmodernizowanej oczyszczalni ścieków Halemba II w Rudzie Śląskiej. Forum Eksploat. 2, 03: 7-10. PN-EN 872:2007/Ap1:2007: Jakość wody; Oznaczanie zawiesin. Metoda z zastosowaniem filtracji przez sączki z włókna szklanego. PKN, Warszawa. PN-EN 1899-1:2002: Jakość wody; Oznaczanie biochemicznego zapotrzebowania tlenu po n dniach (BZTn). Część 1: Metoda rozcieńczania i szczepienia z dodatkiem allilotiomocznika. PKN, Warszawa. PN-EN 1899-2:2002: Jakość wody; Oznaczanie biochemicznego zapotrzebowania tlenu po n dniach (BZTn). Część 2: Metoda do próbek nierozcieńczonych. PKN, Warszawa. PN-EN ISO/IEC 17025:2005 + Ap1:2007: Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących. PKN, Warszawa. PN-ISO 5667-10:1997: Jakość wody; Pobieranie próbek; Wytyczne pobierania próbek ścieków. PKN, Warszawa. Poradnik dotyczący gospodarki ściekowej w kontekście wykonania Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych. 2010. Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, Warszawa. Pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie ścieków z oczyszczalni ścieków we Wrześni z dnia 16 kwietnia 2004 roku. 2004. Starostwo Powiatowe, Września. Rostkowska A., Siedlecka E., 1999. Ocena skuteczności miejskiej oczyszczalni w Tczewie. Ochr. Środ. 72, 1: 14-17. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. 2006. Dz. U. 137, poz. 984. Suligowski Z., Tuszyńska A.E., 2008. Alternatywna kanalizacja. Vademecum dla przedsiębiorców. Warmińsko-Mazurski Zakład Doskonalenia Zawodowego, Olsztyn. Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. 2006. Dz. U. 123, poz. 858, z późn. zm. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2991 r. Prawo ochrony środowiska. 2008. Dz. U. 25, poz. 150. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. 2012. Dz. U. 0, poz. 145. ścieki komunalne, efekt oczyszczania, ładunek zanieczyszczeń

ORIGINAL_ARTICLE #33 pl 2013 7 3 Instytut Inżynierii Biosystemów , Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe &#;Agropol&#; Sp. z o.o. we Wrześni Marian Lipiński 1 Ryszard Chaberski 2 Piotr Boniecki 1 Adamski M., Kupczyński R., Zachwieja A., 2004. Efektywność odchowu cieląt w zależności od systemu utrzymania. Zesz. Nauk. AR Wroc. 505, Zootech. 52: 18-26. Anderson N., 2008. Cow behaviour to judge free-stall and tie-stall barns. OMAFRA, Ontario. Boniecki P., Lipiński M., 2012. Neuronowe prognozowanie wydajności mlecznej krów determinowanej temperaturą otoczenia. Maszynopis. Instytut Inżynierii Rolniczej UP, Poznań. Boniecki P., Lipiński M., Koszela K., Dach J., w druku. Neural prediction of cows’ milk yield according to environment temperature. Afr. J. Biotechnol. Daniel Z., 2008. Wpływ mikroklimatu obory na mleczność krów. Inż. Roln. 9, 107: 67-73. De Vries A., 2012. Economics of heat stress: implications for management. University of Florida, Gainesville. [http://www.extension.org/pages/63287/econom]. Flamenbaum I., Galon N., 2010. Management of heat stress to improve fertility in dairy cows in Israel. J. Reprod. Dev. 56: 36-41. Gnyp J., Kowalski P., Tietze M., 2006. Wydajność mleka krów, jego skład i jakość cytologiczna w zależności od niektórych czynników środowiskowych. Ann. Univ. Mariae Curie-Skłodo¬wska Sect. EE 24, 3: 17-25. Honeyman M., Shouse S., Busby D., Harmon J., 2009. Bedded hoop barns for beef cattle. Iowa State University, Ames. Jaśkowski J.M., Urbaniak K., Olechnowicz J., 2005. Stres cieplny u krów – zaburzenia płodności i ich profilaktyka. Życie Wet. 80, 1: 18-21. Karaman S., Ozturk I., Yalcin H., Ahmed K., Sagdic O., 2012. Comparison of adaptive neuro-fuzzy inference system and artificial neural networks for estimation of oxidation parameters of sunflower oil added with some natural by product extracts. J. Sci. Food Agric. 92, 1: 49-58. Lipiński M., 1988. Algorytm obliczania regresji wielokrotnej, oceny współczynników regresji testem F i obliczania współczynników korelacji. Maszynopis. Instytut Inżynierii Rolniczej UP, Poznań. Lipiński M., 2012. Izraelskie rozwiązania technologiczne chroniące krowy przed stresem cieplnym. W: Problemy intensyfikacji produkcji zwierzęcej z uwzględnieniem ochrony środowiska i produkcji energii alternatywnej. Red. W. Romaniuk. Wyd. ITP, Falenty: 66-73. Ludwiczak K., Brzozowski P., Zdziarski K., 2001. Wpływ wybranych czynników na wydajność mleczną, zawartość komórek somatycznych i skład chemiczny mleka pozyskiwanego od krów rasy cb oraz mieszańców rasy cb i hf o różnym udziale genów bydła rasy hf. Zesz. Nauk. Przegl. Hod. 55: 123-131. Matysik-Pejas R., 2007. Sezonowość skupu mleka oraz jego ocena przed i po wprowadzeniu systemu kwotowania w Polsce. Probl. Roln. Świat. 17: 258-266. Nowakowski K., Boniecki P., Dach J., 2009. The identification of mechanical damages of kernels basis on neural image analysis. W: 2009 International Conference on Digital Image Processing (ICDIP 2009). Proceedings of a meeting held 7-9 March 2009, Bangkok, Thailand. Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE): 412-415. [DOI: 10.1109/ICDIP.2009.78]. Palmer R., Holmes B., 2011. Cow comfort issues in freestall barns. University of Wisconsin, Madison. [http://www.manitowoc.uwex.edu/files/2011/]. Perkal J., 1967. Matematyka dla przyrodników i rolników. Cz. II. PWN, Warszawa. Radkowska I., 2012. Wpływ pastwiskowego systemu utrzymania na dobrostan krów mlecznych. Wiad. Zootech. 50, 1: 3-10. Ravagnolo O., Misztal I., 2000. Genetic component of heat stress in dairy cattle, parameter estimation. J. Dairy Sci. 83, 9: 2126-2130. Report. Progressive dairy operators study tour to Israel. November 18 to 29 2011. [http://www. lho-ontario.ca/PDF/PDO%20Israel%20Trip%20Report%20-%20PDO.pdf]. West J.W., 2003. Effects of heat-stress on production in dairy cattle. J. Dairy Sci. 86, 6: 2131- -2144. Wielkopolski Monitoring Powietrza. WIOŚ, Poznań. [http://cas1.poznan.wios.gov.pl/iseo]. Wójcik A., Chorąży Ł., Policht Ł., Mituniewicz T., Witkowska D., Iwańczyk-Czernik K., Sowińska J., 2010. Zanieczyszczenie mikrobiologiczne powietrza w oborze krów mlecznych w systemie wolnostanowiskowym na głębokiej ściółce. Ekol. Tech. 18, 4: 220-226. produkcja mleka, stres cieplny

ORIGINAL_ARTICLE #34 pl 2013 7 3 Katedra Genetyki i Hodowli Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Metod Matematycznych i Statystycznych, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Agnieszka Tomkowiak 1 Dorota Weigt 1 Zbigniew Broda 1 Sylwia Mikołajczyk 1 Alicja Szabelska 2 Joanna Zyprych 2 Idzi Siatkowski 2 Abed Y., Davin-Regli A., Charrel R.N., Bollet C., Micco P., 1995. Variation of RAPD fingerprint patterns using different DNA – extraction methods with Gram – positive bacteria. World J. Microbiol. Biotechnol. 11: 238-239. Barański R., 1996. Otrzymywanie roślin haploidalnych. W: Zastosowanie metod biotechnologicznych w hodowli roślin. Red. B. Michalik. Drukrol, Kraków: 50-90. Bodzon Z., 2004. Correlations and heritability of the characters determining the seed yield of the long-raceme alfalfa (Medicago sativa L.). J. Appl. Genet. 45: 49-59. Broda Z., Dobrzycka A., 2007. Badanie samoniezgodności oraz podobieństwa genetycznego zróżnicowanych genotypowo form lucerny (Medicago sativa L.). Biul. Inst. Hod. Aklim. Rośl. 245: 205-214. Broda Z., Weigt D., Hegenbarth R., 2005. Charakterystyka morfologiczna i cytologiczna oraz ocena struktury plonu nasion w liniach wsobnych mutantów kwiatostanu lucerny (Medicago sativa L. sl.). Pr. Zakr. Nauk Roln. Leśn. PTPN 98/99: 155-165. Golembiewski R.C., Danneberger T.K., Sweeney P.M., 1997. Potential of RAPD markers for use in the identification of creeping bentgrass cultivars. Crop Sci. 37: 212-214. Jasińska Z., Kotecki A., 2003. Szczegółowa uprawa roślin. T. 2. Wyd. AR, Wrocław. Kölliker R., Jones E.S., Jahufer M.Z.Z., Forster J.W., 2001. Bulked AFLP analysis for the assessment of genetic diversity in white clover (Trifolium repens L.). Euphytica 121: 305- -315. Kondou Y., Higuchi M., Takahashi S., Sakurai T., Ichikawa T., Kuroda H., Yoshizumi T., Tsumoto Y., Horii Y., Kawashima M., Hasegawa Y., Kuriyama T., Matsui K., Kusano M., Albinsky D., Takahashi H., Nakamura Y., Suzuki M., Sakakibara H., Kojima M., Akiyama K., Kurotani A., Seki M., Fujita M., Enju A., Yokotani N., Saitou T., Ashidate K., Fujimoto N., Ishikawa Y., Mori Y., Nanba R., Takata K., Uno K., Sugano S., Natsuki J., Dubouzet J.G., Maeda S., Ohtake M., Mori M., Oda K., Takatsuji H., Hirochika H., Matsui M., 2009. Systematic approaches to using the FOX hunting system to identify useful rice genes. Plant J. 57: 883-894. Kongkiatngam P., Waterway M.J., Coulman B.E., Fortin M.G., 1996. Genetic variation among cultivars of red clover (Trifolium pratense L.) detected by RAPD markers amplified from bulk genomic DNA. Euphytica 89: 355-361. Meunier J.-R., Grimont P.A.D., 1993. Factors affecting reproducibility of random amplified polymorphic DNA fingerprinting. Res. Microbiol. 144, 5: 373-379. Michelmore R.W., Paran I., Kesseli R.V., 1991. Identification of markers linked to disease – resistance genes by bulked segregant analysis: a rapid method to detect markers in specific genomic regions by using segregating populations. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 88: 9828- -9832. Nei M., Li W.H., 1979. Mathematical model for studying genetic variation in terms of restriction endonucleases. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 76: 5269-5273. Penner M.W., Bush A., Wise R., Kim W., Domier L., Kasha K., Laroche A., Scoles G., Molnar S.J., Fedak G., 1993. Reproducibility of random amplified polymorphic DNA (RAPD) analysis among laboratories. PCR Methods Appl. 2: 341-345. Rybka K., 2009. TILLING I FOX-hunting: nowe metody analizy funkcjonalnej genów. Post. Biol. Komórki 36, 4: 539-554. Skuza L., Rogalska S.M., Dyba S.M., Bocianowski J., 2013. RAPD polymorphism in the prebreeding material for cultivation of synthetic variations of lucerne (Medicago sativa L.). Centr. Eur. J. Biol. 8, 1: 38-47. Sweeney P.M., Danneberger T.K., 1995. RAPD characterization of Poa annua L. populations in golf course greens and fairways. Crop Sci. 35: 1676-1680. Torres A.M., Avila C.M., Gutierrez N., Palomino C., Moreno M.T., Cubero J.I., 2010. Marker-assisted selection in faba bean (Vicia faba L.). Field Crops Res. 115, 3: 243-252. Volenec J.J., Cunningham S.M., Haagenson D.M., Berg W.K., Joern B.C., Wiersma D.W., 2002. Physiological genetics of alfalfa improvement: past failures, future prospects. Field Crops Res. 75, 2-3: 97-110. Weigt D., Bocianowski J., Broda Z., Tomkowiak A., 2011. Analysis of variation and interdependence of phenotypic traits in inflorescence mutants of lucerne (Medicago sativa L. sl.). Pol. J. Agron. 5: 49-56. Weigt D., Broda Z., Lira J., Mikołajczyk S., 2009. Morpho-developmental and cytological characteristics of inflorescence mutants in alfalfa (Medicago sativa L. sl.). Plant Breed. Seed Sci. 60: 13-21. lucerna, podobieństwo genetyczne, podobieństwo fenotypowe

ORIGINAL_ARTICLE #35 pl 2013 7 3 Katedra Technologii Mleczarstwa, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Instytut Biologii Środowiska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Romualda Danków 1 Jan Pikul 1 Joanna Teichert 1 Natalia Osten-Sacken 2 Amirante P., De Angelis M., Di Cagno R., Faccia M., Gallo G., Gobbetti M., Leone C., Tamborrino A., 2004. Uses of mares’ milk in manufacture of fermented milks. Int. Dairy J. 9: 767-775. Anema S.G., Lowe E.K., Li Y., 2004. Effect of pH on the viscosity of heated reconstituted skim milk. Int. Dairy J. 14: 541-548. Baldorj R., 1988. Technology of Mongolian koumiss. Moscow Institute of Meat and Milk Industry, Moscow. Bertelli L., Torreggiani D., Bertolo G., 1996. Non-enzymatic browning in hydrolyzed concentrated cheese whey permeate. Food Chem. 55: 353-358. Brennan C.S., Tudorica C.M., 2008. Carbohydrate-based fat replacers in the modification of the rheological, textural and sensory quality of yoghurt: comparative study of the utylisation of barley beta-glucan, guar gum and inulin. Int. J. Food Sci. Technol. 43: 824-833. Buchheim W., Lund S., Scholtissek J., 1989. Vergleichende Untersuchungen zur Struktur und Grösse von Caseinmicellen der Milch verschiedener Spezies. Kiel. Milchwirtsch. Forschungsber. 41, 253-265. Cais-Sokolińska D., Majcher M., 2009. Zależność pomiędzy parametrami barwy skali CIE L*, a*, b* a podstawowym składem chemicznym permeatu i koncentratu mleka poddanego mikro- i ultrafiltracji. Apar. Bad. Dydakt. 14: 92-96. Csapo J., Csapo-Kiss Z.S., Salamon S.Z., Lóki K., 2009. Composition of mare’s colostrum and milk II. Protein content, amino acid composition and contents of macro- and microelements. Acta Univ. Sapient. Ser. Aliment. 2, 1: 133-148. Csapo J., Stefler J., Martin T.G., Makray S., Csapo-Kiss Z.S., 1995. Composition of mares’colostrum and milk. Fat content, fatty acid composition and vitamin content. Int. Dairy J. 5: 393-402. Csapo-Kiss Z.S., Stefler J., Martin T.G., Makray S., Csapo J., 1995. Composition of mares’ colostrum and milk. Protein content, amino acid composition and contents of macro- and microelements. Int. Dairy J. 5: 403-415. Danków R., Pikul J., Osten-Sacken N., 2011. Effect of lactation on the some milk physicochemical traits of Polish cold blood breed mares. W: IDF International Symposium on Sheep, Goat and Other Non-Cow Milk. Athens, Greece, 16-18 May 2011. IDF, Athens: session 4, poster 5. [CD-ROM]. Danków R., Pikul J., Osten-Sacken N., Teichert J., 2012. Charakterystyka i właściwości prozdrowotne mleka klaczy. Nauka Przyr. Technol. 6, 2, #16. Danków R., Pikul J., Wójtowski J., Cais-Sokolińska D., 2006 a. Chemical composition and physicochemical properties of colostrum and milk of Wielkopolska mares. Pol. J. Nat. Sci. 20: 147-154. Danków R., Pikul J., Wójtowski J., Niżnikowski R., Cais-Sokolińska D., 2006 b. Effect of lactation on the hygiene quality and some milk physicochemical traits of the Wielkopolska mares. Arch. Tierz. 49: 201-206. Danova S., Petrov K., Pavlov P., Petrova P., 2005. Isolation and characterization of Lactobacillus strains involved in koumiss fermentation. Int. J. Dairy Technol. 58, 2: 100-105. Di Cagno R., Tamborrino A., Gallo G., Leone C., De Angelis M., Feccia M., Amirante P., Gobbetti M., 2004. Uses of mares’ milk in manufacture of fermented milks. Int. Dairy J. 14: 767-775. Egito A.S., Miclo L., Lopez C., Adam A., Girardet J.M., Gaillard J.L., 2002. Separation and characterization of mare’s milk αs1-, β-, κ-caseins, γ-casein-like and proteose-peptone component 5-like peptides. J. Dairy Sci. 85: 697-706. Gawęcka J., Jędryka T., 2001. Analiza sensoryczna: wybrane metody i przykłady zastosowań. Wyd. AE, Poznań. Krukowski K., Wołejszo S., 1973. Kumys. Przegląd Mleczarski 10: 6-8. Kücükcetin A., Yaygin H., Hinrichs J., Kulozik U., 2003. Adaptation of bovine milk towards mares’ milk composition by means of membrane technology for koumiss manufacture. Int. Dairy J. 13: 945-951. Kulisa M., Makieła K., Hofman J., 2010. Zawartość komórek somatycznych w mleku klaczy a rasa, wiek, kolejność i miesiąc laktacji. Rocz. Nauk. Zootechn. 37, 2: 131-135. Lamek U., Koch L., 1997. Vital durch den Alltag-Stuttenmilch die Wiederentdeckung eines alten Naturheilmittels. Haug, Stuttgart. Litopoulou-Tzanetaki E., Tzanetaki N., 2000. Fermented milk. W: Encyclopedia of food microbiology. 2. Elsevier, Amsterdam: 774-805. Malacarne M., Martuzzi F., Summer A., Mariani P., 2002. Protein and fat composition of mare’s milk: some nutritional remarks with reference to human and cow’s milk. Int. Dairy J. 12: 869-877. Martínez-Villaluenga C., Frias J., Gómez R., Vidal-Valverde C., 2006. Influence of addition of raffinose family of oligosaccharides on probiotic survival of fermented milk during refrigerated storage. Int. Dairy J. 16: 768-774. Official methods of analysis. 2. 1995. USA Association of Official Analytical Chemists, Food Composition, Additive, Natural Contaminants, Washington, D.C. Pagliarini E., Solaroli G., Peri C., 1993. Chemical and physical characteristics of mare’s milk. Ital. J. Food Sci. 4: 323-332. Pandya A.J., Ghodke K.M., 2007. Goat and sheep milk products other than cheeses and yoghurt. Small Rumin. Res. 68: 193-206. PN-ISO 4121: 1998. Analiza sensoryczna. Metodologia. Ocena produktów żywnościowych przy użyciu metod skalowania. Saryjew I.S., Piesin L.A., Satanowa N.A., Wildanow G.H., 1989. Kuchnia kazachska. PWRiL, Warszawa. Solaroli G., Pagliarini E., Peri C., 1993. Composition of nutritional quality of mare’s milk. Ital. J. Food Sci. 5, 1: 3-10. Storch G., 1985. Untersuchungen über einige Inhaltsstoffe und Eigenschaften von Stuttenmilch und Kumyss unter besonderer Berücksichtigung diätetischer Fragestellungen. Liebig-Univer¬sität, Giessen. Trojanowska A., 2006. Kumys i kefir jako środki odżywcze i lecznicze. Rozważania na łamach polskich czasopism medycznych drugiej połowy XIX wieku. Analecta 15, 1-2: 293-307. Vargas M., Chafer M., Albors A., Chiralt A., Gonzales-Martinez C., 2008. Physicochemical and sensory characteristics of yoghurt produced from mixtures of cows’ and goats’ milk. Int. Dairy J. 18: 1146-1152. Zajšek K., Goršek A., 2009. Mathematical modelling of ethanol production by mixed kefir grains yeast population as a function of temperature variations. Biochem. Eng. J. 49: 7-12. kumys, barwa, tekstura, ocena sensoryczna, kwas mlekowy, alkohol

ORIGINAL_ARTICLE #36 en 2013 7 3 Department of Food Quality, West Pomeranian University of Technology in Szczecin Zdzisław Domiszewski 1 Dominika Plust 1 Karolina Wasilewska 1 Bantle M., Eikevik T.M., Rustad T., 2009. Atmospheric Freeze-Drying of Calanus finmarchicus and its effects on proteolytic and lipolytic activities. In: Proceedings of the 4th Nordic Drying Conference NDC, June 17th to 19th 2009, Reykjavik, Iceland. NTNU/SINTEF, Reykjavik: 1-9. Baraniak B., Szymanowska U., 2006. Lipooksygenaza w żywności pochodzenia roślinnego Żywn. Nauka Technol. Jakość 47, 2: 29-45. Baryłko-Pikielna N., 1995. Sensoryczna analiza profilowa i ocena konsumencka w opracowywaniu nowych produktów żywnościowych. In: Materiały Konferencji „Food Product Development”. Wyd. AR, Poznań: 207-220. Bienkiewicz G., Kołakowska A., 2003. Effect of lipid oxidation on fish lipids – amylopectin interactions. Eur. J. Lipid Sci. Technol. 105: 410-418. Bligh E.G., Dyer W.J., 1959. A rapid method for total lipid extraction and purification. Can. J. Biochem. Physiol. 37: 911-917. Bui L., Coad R., 2011. Suitability of a freeze dried product as a vehicle for vitamin fortification of military ration packs: a preliminary study. DSTO, Melbourne. Domiszewski Z., Bienkiewicz G., 2010. Determining fish fatty acid composition: a comparison of preparation fatty acid methyl esters direct and AOAC methods. Folia Pomer. Univ. Technol. Stetin. 16: 19-30. Dosek A., Ohno Z., Zoltan A.C.S., Taylor A.W., Radak Z., 2007. High altitude and oxidative stress. Respir. Physiol. Neurobiol. 158: 128-131. Elias R.J., McClements D.J., Decker E.A., 2007. Impact of thermal processing on the antioxidant mechanisms of continuous phase beta-lactoglobulin in oil-in-water emulsions. Food Chem. 104: 1402-1409. Estévez M., Cava R., 2006. Effectiveness of rosemary essential oil as an inhibitor of lipid and protein oxidation: contradictory effects in different types of frankfurters. Meat Sci. 72: 348-355. Frankel E.N., 1998. Lipid oxidation. Oily Press, Bridgwater, UK. Gawlik-Dziki U., 2012. Dietary spices as a natural effectors of lipoxygenase, xanthine oxidase, peroxidase and antioxidant agents. Lebensm. Wiss. Technol. – Food Sci. Technol. 47: 1138-1146. Hernandez P., Navarro J.L., Toldra F., 1999. Lipids of pork meat as affected by various cooking techniques. Food Sci. Technol. Int. 5: 501-508. Hęś M., Jeżewska M., Szymandera-Buszka K., Gramza-Michałowska A., 2011. Wpływ dodatków przeciwutleniających na wybrane wskaźniki wartości odżywczej mięsa suszonego. Żywn. Nauka Technol. Jakość 78, 5: 94-106. ISO 6885 1988. Animal and vegetable fats and oils – Determination of anisidine value. International Organization for Standardization, Geneva. Karel M., Labuza T.P., Maloney J.F., 1967. Chemical changes in freeze-dried foods and model systems. Cryobiology 3: 288-296. Kołakowska A., Bartosz G., 2010. Antioxidants. In: Chemical, biological, and functional aspects of food lipids. Eds. Z.E. Sikorski, A. Kołakowska. CRC Press, Boca Raton: 163-184. Ladikos D., Lougovois V., 1990. Lipid oxidation in muscle foods: a review. Food Chem. 35: 295-314. Li S.X., Ahn D.U., Cherian G., Chung T.Y., Sim J.S., 1996. Dietary oils and tocopherol supplementation on cholesterol oxide formation in freeze-dried chicken meat during storage. J. Food Lipids 3: 27-42. Motilva M.J., Toldrfi F., Flores J., 1992. Assay of lipase and esterase activities in fresh pork meat and dry-cured ham. Z. Lebensm. Unters. Forsch. 195: 446-450. Official methods and recommended practices of the AOCS. 2004. Ed. D. Firestone. American Oil Chemist’s Society, Champaign, IL. Pérez-Gregorio M.R., Regueiro J., González-Barreiro C., Rial-Otero R., Simal-Gándara J., 2011. Changes in antioxidant flavonoids during freeze-drying of red onions and subsequent storage. Food Control 22: 1108-1113. Pietrzyk C., 1958. Spectrophotometric determination of lipid peroxides by tiocyanate technique. Rocz. PZH 9: 75-84. PN-ISO 5509. 1996. Przygotowanie estrów metylowych kwasów tłuszczowych. PKN, Warszawa. Pokorny J., Kołakowska A., Bienkiewicz G., 2010. Lipid-protein and lipid-saccharide interactions. In: Chemical and functional properties of food lipids. Eds. Z.E. Sikorski, A. Kołakowska. CRC Press, Boca Raton: 455-472. Pugh L.G., 2004. Himalayan rations with special reference to the 1953 expedition to Mount Everest. 1954. Wilderness Environ Med. 15, 2: 125-134. Rahman M.S., Al-Belushi R., Guizani N., Al-Saidi G.S., Soussi B., 2009. Fat oxidation in freeze-dried grouper during storage at different temperatures and moisture content. Food Chem. 114: 1257-1264. Rodriguez-Estrada M.T., Penazzi G., Caboni M.F., Bertacco G., Lercker G., 1997. Effect of different cooking methods on some lipid and protein components of hamburgers. Meat Sci. 45: 365-375. Serpen A., Gökmen V., Fogliano V., 2012. Total antioxidant capacities of raw and cooked meats. Meat Sci. 90: 60-65. Shofian N.M., Hamid A., Osman Saari N., Anwar F., Dek M.S.P., Hairuddin M.R., 2011. Effect of freeze-drying on the antioxidant compounds and antioxidant activity of selected tropical fruits. Int. J. Mol. Sci. 12: 4678-4692. Sun Q., Senecal A., Chinachoti P., Faustman C., 2002. Effect of water activity on lipid oxidation and protein solubility in freeze-dried beef during storage. J. Food Sci. 67: 2512-2516. Waszkowiak K., Dolata W., 2007. The application of collagen as carriers of rosemary extract in the production of processed meat. Meat Sci. 75: 178-183. Westerterp K.R., 2001. Energy and water balance at high altitude. News Physiol. Sci. 16: 134- -137. Wilkinson A.L., Sun Q., Senecal A., Faustman C., 2001. Antioxidant effects on TBARS and fluorescence measurements in freeze-dried meats. J. Food Sci. 66: 20-24. freeze-dried food, lipid oxidation, hydrolysis, fatty acids

ORIGINAL_ARTICLE #37 pl 2013 7 3 Katedra Technologii Mięsa i Zarządzania Jakością, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Monika Skwarek 1 Zbigniew Józef Dolatowski 1 Abramović H., Butinarb B., Nikolić V., 2007. Changes occurring in phenolic content, tocopherol composition and oxidative stability of Camelina sativa oil during storage. Food Chem. 104: 903-909. Bozan B., Temelli F., 2008. Chemical composition oxidative stability of flax, safflower and poppy seed and seed oils. Bioresour. Technol. 99: 6354-6359. Budin J.T., Breene W.M., Putnam D.H., 1995. Some compositional properties of camelina (Camelina sativa L. Crantz) seeds and oils. J. Am. Oil Chem. Soc. 72: 309-315. Choo W.S., Birch J., Dufour J.P., 2007. Physicochemical and quality characteristics of cold-pressed flaxseed oils. J. Food Compost. Anal. 20: 202-211. Cosgrove J.P., Church D.F., Pryor W.A., 1987. The kinetics of the autoxidation of polyunsaturated fatty acids. Lipids 2: 299-304. Eidhin D.N., Burke J., O’Beirne D., 2003. Oxidative stability of ω3-rich camelina oil and camelina oil-based spread compared with plant and fishoils and sunflower spread. J. Food Sci. 68: 345-353. Frankel E.N., 2005. Lipid oxidation. Oily Press, Bridgwater, UK. Kolanowski W., Jaworska D., Weißbrodt J., 2007. Importance of instrumental and sensory analysis in the assessment of oxidative deterioration of omega-3 long-chain polyunsaturated fatty acid-rich foods. J. Sci. Food Agric. 87: 181-191. Koski A., Psomiadou E., Tsimidou M., Hopia A., Kefalas P., Wähälä K., Heinonen M., 2002. Oxidative stability and minor constituents of virgin olive oil and cold-pressed rapeseed oil. Eur. Food Res. Technol. 214: 294-298. Matthäus B., 2004. Leindotteröl – ein altes Pflanzenöl mit neuer Zukunft? Ernährung 51: 12-16. Mińkowski K., 2008. Studia nad stabilnością oksydatywną olejów roślinnych bogatych w polienowe kwasy tłuszczowe o budowie trienowej. Rocz. Inst. Przem. Mięsn. Tłuszcz, 46, 4. PN-ISO 3960: 1996. Oleje i tłuszcze roślinne oraz zwierzęce. Oznaczenie liczby nadtlenkowej. PKN, Warszawa. PN-EN ISO 5508: 1996. Oleje i tłuszcze roślinne oraz zwierzęce. Analiza estrów metylowych kwasów tłuszczowych metodą chromatografii gazowej. PKN, Warszawa. PN-EN ISO 5509: 2001. Oleje i tłuszcze roślinne oraz zwierzęce. Przygotowanie estrów metylowych kwasów tłuszczowych. PKN, Warszawa. PN-ISO 660: 1998. Oleje i tłuszcze roślinne oraz zwierzęce. Oznaczenie liczby kwasowej i kwasowości. PKN, Warszawa. PN-EN ISO 6885: 2001. Oleje i tłuszcze roślinne oraz zwierzęce. Oznaczanie liczby anizydynowej. PKN, Warszawa. Subramanian R., Nandini K.E., Sheila P.M., Gopalakrishna A.G., Raghavarao K.S.M.S., Nakajima M., Kimura T., Maekawa T., 2000. Membrane processing of used frying oil. J. Am. Oil Chem. Soc. 77: 323-328. Wroniak M., Krygier K., Kaczmarczyk M., 2008. Comparison of the quality of cold pressed and virgin rapeseed oils with industrially obtained oils. Pol. J. Food Nutr. Sci. 58: 85-89. Wroniak M., Łukasik D., Maszewska M., 2006 a. Porównanie stabilności oksydatywnej wybranych olejów tłoczonych na zimno z olejami rafinowanymi. Żywn. Nauka Technol. Jakość 46, 1: 214-221. Wroniak M., Ramotowska J., Matuszewska M., Obiedziński M., 2006 b. Możliwości zastosowania oznaczania izomerów trans kwasów tłuszczowych I 3,5-stigmastadienu do badania autentyczności olejów tłoczonych na zimno. Żywn. Nauka Technol. Jakość 47, 2: 365-373. produkt ekologiczny, oleje tłoczone na zimno, stabilność oksydacyjna

ORIGINAL_ARTICLE #38 pl 2013 7 3 Katedra Roślin Ozdobnych, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Maria Paulina Ulczycka 1 Agnieszka Krzymińska 1 Ferrante A., Vernieri P., Serra G., Tognoni F., 2004. Changes in abscisic acid during leaf yellowing of cut stock flowers. Plant Growth Regul. 43: 127-134. Goszczyńska D.M., Pisulewski T.R., Rudnicki R.M., 1989. Postharvest studies with daffodil flowers. Pr. Inst. Sadown. Kwiac. Ser. B 14: 147-154. Hettiarachchi M.P., Balas J., 2005. Postharvest handling of cut Kniphofia (Kniphofia uvaria Oken ‘Flamenco’) flowers. Acta Hortic. 669: 359-366. Janowska B., Jerzy M., 2004. Effect of gibberellic acid on the quality of cut flowers of Zantedeschia elliottiana (W. Wats.) Engl. Electr. J. Pol. Agric. Univ. Ser. Hortic. 7, 2, #8. Janowska B., Schroeter-Zakrzewska A., 2008. Wpływ kwasu giberelinowego, benzyloadeniny i siarczanu 8-hydroksychinoliny na pozbiorczą trwałość liści obrazków włoskich (Arum italicum Mill.). Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 525: 181-187. Janowska B., Śmigielska M., 2010. Wpływ regulatorów wzrostu oraz siarczanu 8-hydroksychi-noliny na trwałość pozbiorczą dziurawca bezwonnego (Hypericum × inodorum Mill.). Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 551: 103-110. Kjonboon T., Kanlayanarat S., 2005. Effects of gibberellic acid on the vase life of cut patumma (Curcuma alismatifolia Gagnep.) ‘Chaing Mai’ flowers. Acta Hortic. 673: 525-528. Krzymińska A., 2009. Flower longevity of ornamental alliums depending on cutting stage and post harvest treatment. Ann. Warsaw Univ. Life Sci. SGGW Hortic. Landsc. Archit. 30: 11-16. Krzymińska A., Czuchaj P., 2006. Przedłużanie trwałości ciętych liści żurawek (Heuchera L.). Rocz. AR Pozn. 379, Ogrodn. 40: 27-32. Pisulewski T.R., Goszczyńska D.M., Rudnicki R.M., 1989. The effect of gibberellic acid and ethrel on quality and longevity of cut tulip flowers. Pr. Inst. Sadown. Kwiac. Ser. B 14: 155-160. Sacalis J.N., 1998. Schnittblumen länger Frisch. Thalacker Medien, Braunschweig. trwałość pozbiorcza, 8HQS, GA3, kamasja jadalna

ORIGINAL_ARTICLE #39 pl 2013 7 3 Katedra Żywienia Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Maciej Bosiacki 1 Baker A.J.M., McGrath S.P., Reeves R.D., Smith J.A.C., 2000. Metal hyperaccumulator plants: a review of the ecology and physiology of a biochemical resource for phytoremediation of metal-polluted soils. W: Phytoremediation of contaminated soil and water. Red. N. Terry, G. Banuelos. CRC Press, Boca Raton, FL, USA: 85-107. Barabasz A., Wojas S., Dybek E., Antosiewicz D.M., 2008. Przydatność roślin zmodyfikowanych genetycznie dla celów fitoekstrakcji i fitoewaporacji. Biotechnologia 81, 2: 68-83. Bauman A., 1885. Das Verhalten von Zinksalzen gegen Pflanzen und im Boden. Landwirtsch. Vers. 31: 1-53. Bosiacki M., Roszyk J., 2010. Porównanie metod mineralizacji materiału roślinnego na zawartość metali ciężkich. Apar. Bad. Dydakt. 4: 37-41. Bosiacki M., Wojciechowska E., 2012. Phytoextraction of nickel by selected ornamental plants. Ecol. Chem. Eng. S 19, 3: 331-345. Bosiacki M., Zieleziński Ł., 2011. Phytoextraction of nickel by selected species of lawn grasses from substrates contaminated with heavy metals. Acta Sci. Pol. Hortor. Cult. 10, 3: 155-173. Głowacka K., Zenkteler M., Jeżowski S., 2004. Mikrorozmnażanie Miscanthus × giganteus (Greef i Deu.) z eksplantatów kwiatowych. Biotechnologia 65, 2: 251-259. Golcz A., 2011. Soil salinity and acidity. W: Research methods in plant sciences. Vol. 3. Soil sickness. Red. S.S. Narwal, B. Politycka, W. Fengzhi, D.A. Sampietro. Studium Press, Houston, USA: 43-53. Golcz A., Bosiacki M., 2011. Soil organic matter. W: Research methods in plant sciences. Vol. 3. Soil sickness. Red. S.S. Narwal, B. Politycka, W. Fengzhi, D.A. Sampietro. Studium Press, Houston, USA: 68-78. Greff J., Deuter M., Jung C., Schondelmaier J., 1997. Genetic diversity of European Miscanthus species revealed by AFLP fingerprinting. Genet. Resour. Crop Evol. 44: 185-195. Iżewska A., 2006. Zawartość metali ciężkich w Miscanthus sacchariflorus jako wskaźnik użyteczności osadów ściekowych i kompostów z osadów. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 512: 165-171. Jeżowski S., 1998. Szanse i problem hodowli traw z rodzaju Miscanthus jako roślin alternatywnych. Hod. Rośl. Nasienn. H2: 45-48. Jeżowski S., 1999. Miskant chiński (Miscanthus sinensis (Thunb.) Andersson)-źródło odnawialnych i ekologicznych surowców dla Polski. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 468: 159-166. Jeżowski S., Głowacka K., Kaczmarek Z., 2009. Wstępna ocena głównych parametrów wymiany gazowej związanych z fotosyntezą w odniesieniu do plonowania traw energetycznych z rodzaju Miscanthus w pierwszym roku uprawy. Acta Agrophys. 14, 1: 73-81. Jones M.B., Walsh M., 2001. Miscanthus for energy and fibre. James and James, London. Kabała C., Karczewska A., Kozak M., 2010. Przydatność roślin energetycznych do rekultywacji i zagospodarowania gleb zdegradowanych. Zesz. Nauk. UP Wroc. 576, Roln. 96: 97-118. Kabata-Pendias A., Pendias H., 1999. Biogeochemia pierwiastków śladowych. PWN, Warszawa. Kalembasa D., 2006. Ilość i skład chemiczny popiołu z biomasy roślin energetycznych. Acta Agrophys. 7, 4: 909-914. Kalembasa D., Malinowska E., 2009 a. Działanie następcze osadu ściekowego zastosowanego do gleby w doświadczeniu wazonowym na zawartość metali ciężkich w trawie Miscanthus sacchariflorus. Acta Agrophys. 13, 2: 377-384. Kalembasa D., Malinowska E., 2009 b. The field and content of trace elements in biomass of Miscanthus sacchariflorus (Maxim.) Hack. and in soil in the third year of a pot experiment. J. Elem. 14, 4: 685-691. Kolowca J., Wróbel M., Baran B., 2009. Model mechaniczny źdźbła trawy Miscanthus × giganteus. Inż. Roln. 115, 6: 149-154. Kozik E., Golcz A., 2011. Plant nutrients. W: Research methods in plant sciences. Vol. 3. Soil sickness. Red. S.S. Narwal, B. Politycka, W. Fengzhi, D.A. Sampietro. Studium Press, Houston, USA: 21-41. Krzywy E., Iżewska A., Wołoszyk C., 2004. Bezpośredni i następczy efekt osadów ze ścieków komunalnych oraz kompostów z osadów na plon i zawartość mikroelementów w słomie Miscanthus sachariflorus. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 502: 865-875. Lasat M., 2000. Phytoextraction of metals from contaminated soil: a review of plant/soil/metal interaction and assessment of pertinent agronomic issues. J. Hazard. Subst. Res. 2: 5-25. McGrath S.P., Zhao F.J., 2003. Phytoextraction of metals and metalloids from contaminated soils. Curr. Opin. Biotechnol. 14: 277-282. Mocek A., Drzymała S., 2010. Geneza, analiza, klasyfikacja gleb. Wyd. UP, Poznań. Pyter R., Heaton E., Dohleman F., Voigt T., Long S., 2009. Agronomic experiences with Miscanthus × giganteus in Illinois, USA. W: Biofuels: methods and protocols. Red. J.R. Mielenz. Methods Mol. Biol. 581: 41-52. Salla V., Hardaway C.J., Sneddon J., 2011. Preliminary investigation of Spartina alterniflora for phytoextraction of selected heavy metals in soils from Southwest Louisiana. Microchem. J. 97, 2: 207-212. Salt D.E., Blaylock M., Kumar N.P.B.A., Dushenkov V., Ensley B.D., Chet I., Raskin I., 1995. Phytoremediation a novel strategy for the removal of tonic metal from the environment using plants. Biotechnology 13: 468-474. Salt D.E., Smith R.D., Raskin I., 1998. Phytoremediation. Annu. Rev. Plant Physiol. Plant Mol. Biol. 49: 643-649. Schonoor J.L., 2002. Phytoremediation of soil and groundwater. Technol. Eval. Rep. GWRTAC Ser. E TE-02-01. [http://www.gwrtac.org/pdf/phyto_e_2002.pdf]. Terelak H., Stuczyński M., 1997. Heavy metals in agricultural soils in Poland. Pol. J. Soil Sci. 30, 2: 35-42. Vangronsveld J., Herzig R., Weyens N., Boulet J., Adriaensen K., Ruttens A., Thewys T., Vassilev A., Meers E., Nehnevajova E., van der Lelie D., Mench M., 2009. Phytoremediation of contaminated soils and groundwater: lessons from the field. Environ. Sci. Pollut. Res. 16: 765-794. Wenzel W.W., Unterbruner R., Sommer P., Sacco P., 2003. Chelate-assisted phytoextraction using canola (Brassica napus L.) in outdoors pot and lysimeter experiments. Plant Soil 249: 83-96. fitoremediacja, indeks stężenia metalu, skażenie miedzią i cynkiem, rośliny ozdobne

ORIGINAL_ARTICLE #40 pl 2013 7 3 Katedra Żywienia Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Maciej Bosiacki 1 Marta Szymanowska 1 Adhikari T., 2012. Phytoaccumulation and tolerance of Ricinus communis L. to nickel. Int. J. Phytoremed. 14, 5: 81-92. Ahmad M.S., Ashraf M., Hussain M., 2011. Phytotoxic effect of nickel on yield and concentration of macro- and micro-nutrients in sunflower (Helianthus annuus L.) achenes. J. Hazard. Mater. 185, 2-3: 1295-1303. Antoniewicz J., Jasiewicz Cz., 2002. Ocena przydatności różnych gatunków roślin do fitoremediacji gleb zanieczyszczonych metalami ciężkimi. Acta Sci. Pol. Form. Circum. 1-2: 119-130. Ashraf M.Y., Sadiq R., Hussain M., Ashraf M., Ahmad M.S., 2011. Toxic effect of nickel (Ni) on growth and metabolism in germinating seeds of sunflower (Helianthus annuus L.). Biol. Trace Elem. Res. 143, 3: 695-703. Awotoye O.O., Adewole M.B., Salami A.O., Ohiembor M.O., 2009. Arbuscular mycorrhiza contribution to the growth performance and heavy metal uptake of Helianthus annuus Linn. in pot culture. Afr. J. Environ. Sci. Technol. 3, 6: 157-163. Badora A., 2002. Wpływ pH na mobilność pierwiastków w glebach. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 482: 21-36. Baker A.J.M., McGrath S.P., Reeves R.D., Smith J.A.C., 2000. Metal hyperaccumulator plants: a review of the ecology and physiology of a biochemical resource for phytoremediation of metal-polluted soils. W: Phytoremediation of contaminated soil and water. Red. N. Terry, G. Banuelos. CRC Press, Boca Raton, FL, USA: 85-107. Baran S., 2000. Ocena stanu degradacji i rekultywacji gleb. Przewodnik do ćwiczeń. Wyd. AR, Lublin. Bielicka A., Bojanowska I., Świerk K., 2007. Ekstrakcja sekwencyjna w ocenie mobilności metali ciężkich w układzie gleba/przemysłowy osad ściekowy. Ochr. Środ. Zasob. Nat. 31: 74-78. Bosiacki M., Roszyk J., 2010. Porównanie metod mineralizacji materiału roślinnego na zawartość metali ciężkich. Apar. Bad. Dydakt. 4: 37-41. Bosiacki M., Wojciechowska E., 2012. Phytoextraction of nickel by selected ornamental plants. Ecol. Chem. Eng. S 19, 3: 331-345. Bosiacki M., Zieleziński Ł., 2011. Phytoextraction of nickel by selected species of lawn grasses from substrates contaminated with heavy metals. Acta Sci. Pol. Hortor. Cult. 10, 3: 155-173. Dmochowski D., Predęcka A., Dmochowska A., 2008. Wpływ liniowej emisji ołowiu, cynku i niklu ze źródeł komunikacyjnych na zanieczyszczenie małych zbiorników wód powierzchniowych na terenie aglomeracji warszawskiej. Zesz. Nauk. SGSP 37: 49-61. Eapen S., D’Souza S.F., 2005. Prospect of genetic engineering of plants for phytoremediation of toxic metals. Biotechnol. Adv. 23: 97-114. Gambuś F., 1997. Pobieranie metali ciężkich przez różne gatunki roślin uprawnych. Część II. Akumulacja metali ciężkich przez rośliny. Acta Agr. Silv. Ser. Agr. 35: 21-29. Gąsiorek M., 2010. Heavy metals in soils from district playgrounds in the northern part of Kraków. Ecol. Chem. Eng. A 17, 8: 717-725. Giordani C., Cecchi S., Zanchi C., 2005. Phytoremediation of soil polluted by nickel agricultural crops. Environ. Manage. 36, 5: 675-681. Golcz A., 2011. Soil salinity and acidity. W: Research methods in plant sciences. Vol. 3. Soil sickness. Red. S.S. Narwal, B. Politycka, W. Fengzhi, D.A. Sampietro. Studium Press, Houston, USA: 43-53. Golcz A., Bosiacki M., 2011. Soil organic matter. W: Research methods in plant sciences. Vol. 3. Soil sickness. Red. S.S. Narwal, B. Politycka, W. Fengzhi, D.A. Sampietro. Studium Press, Houston, USA: 68-78. Grzywnowicz I., 1997. Zawartość i rozmieszczenie niklu w glebach różnych regionów Polski. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 448 a: 147-153. Hall J.L., 2002. Cellular mechanisms for heavy metal detoxication and tolerance. J. Exp. Bot. 336, 53: 1-11. January M.C., Cutright T.J., Keulen H., Wei R., 2008. Hydroponic phytoremediation of Cd, Cr, Ni, As and Fe: can Helianthus annuus hyperaccumulate multiple heavy metals? Chemosphere 70, 3: 531-537. Kabata-Pendias A., Pendias H., 1999. Biogeochemia pierwiastków śladowych. PWN, Warszawa. Kamińska A.J., Kulczycki G., Spiak Z., 2007. Ocena zawartości metali ciężkich w glebach i wybranych roślinach w rejonie oddziaływania zakładów chemicznych „Wizów” S.A. Zesz. Nauk. Inż. Środ. UZ 13: 192-198. Karczewska A., 2002. Metale ciężkie w glebach zanieczyszczonych emisjami hut miedzi – formy i rozpuszczalność. Zesz. Nauk. AR Wroc. 432, Rozpr. 184. Kozik E., Golcz A., 2011. Plant nutrients. W: Research methods in plant sciences. Vol. 3. Soil sickness. Red. S.S. Narwal, B. Politycka, W. Fengzhi, D.A. Sampietro. Studium Press, Houston, USA: 21-41. Malarkodi M., Krishnasamy R., Chitdeshwari T., 2008. Phytoextraction of nickel contaminated soil using castor phytoextractor. J. Plant Nutr. 31: 1-3. McGrath S.P., Zhao F.J., 2003. Phytoextraction of metals and metalloids from contaminated soils. Curr. Opin. Biotechnol. 14: 277-282. Migaszewski Z.M., Gałuszka A., 2007. Podstawy geochemii środowiska. WN-T, Warszawa. Mocek A., Drzymała S., 2010: Geneza, analiza, klasyfikacja gleb. Wyd. UP, Poznań. Mocek A., Mocek-Płóciniak A., 2010. Ksenobiotyki w środowisku glebowym Polski. Nauka Przyr. Technol. 4, 6, #84. Morikawa H., Takahashi M., Hakata M., Sakamoto A., 2003. Screening and genetic manipulation of plants for decontamination of pollutants from environments. Biotechnol. Adv. 22: 9-15. Salt D.E., Blaylock M., Kumar N.P.B.A., Dushenkov V., Ensley B.D., Chet I., Raskin I., 1995. Phytoremediation a novel strategy for the removal of tonic metal from the environment using plants. Biotechnology 13: 468-474. Salt D.E., Smith R.D., Raskin I., 1998. Phytoremediation. Annu. Rev. Plant Physiol. Plant Mol. Biol. 49: 643-649. Schonoor J.L., 2002. Phytoremediation of soil and groundwater. Technol. Eval. Rep. GWRTAC Ser. E TE-02-01. [http://www.gwrtac.org/pdf/phyto_e_2002.pdf]. Siwek M., 2008. Rośliny w skażonym metalami ciężkimi środowisku poprzemysłowym. Część II. Mechanizmy detoksykacji i strategie przystosowania roślin do wysokich stężeń metali ciężkich. Wiad. Bot. 52, 3/4: 7-23. Spiak Z., 1996. Gatunkowa odporność roślin na wysokie stężenie niklu w glebie. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 448 a: 311-316. Szkoda J., 2009. Pierwiastki toksyczne w żywności pochodzenia zwierzęcego i paszach. Magaz. Wet. 2: 108. Terelak H., Motowicka-Terelak T., Stuczyński T., Pietruch Cz., 2000. Pierwiastki śladowe (Cd, Cu, Ni, Pb, Zn) w glebach użytków rolnych Polski. Bibl. Monit. Środ. IOŚ, Warszawa. Wall Ł., 2003. Próba określenia granicy toksyczności niklu dla gryk. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 493: 261-268. Wong M.H., 2003. Ecological restoration of mine degraded soils, with emphasis on metal contaminated soils. Chemosphere 50: 775-780. fitoremediacja, indeks stężenia niklu, indeks tolerancji, skażenie niklem, rośliny ozdobne

ORIGINAL_ARTICLE #41 pl 2013 7 3 Katedra Towaroznawstwa i Przetwórstwa Surowców Zwierzęcych, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Iwona Chwastowska-Siwiecka 1 Natalia Skiepko 1 Iwona Jagiełło 1 Jacek Kondratowicz 1 Alt M., Fuhsy D., Beutling D., 2006. Qualitätsparameter von Sumpfbiberfleisch. Fleischwirtschaft 86, 9: 126-128. Barabasz B., 2003. Wskaźniki użytkowości rzeźnej nutrii żywionych mieszankami o różnych poziomach białka. Rocz. Nauk. Zootech., Supl. 17: 167-170. Barabasz B., Bielański P., Łapiński S., 2007. Program ochrony zasobów genetycznych szansą na ocalenie hodowli nutrii w Polsce. Wiad. Zootech. 45, 3: 61-65. Beutling D., Cholewa R., 2010. Die Sumpfbiberzucht in Polen. Erzeugung von Nutriafellen und Fleisch – Stand und Perspektiven. Fleischwirtschaft 90, 11: 75-78. Cabrera M.C., del Puerto M., Oliviero R., Otero E., Saadoun A., 2007. Growth, yield of carcass and biochemical composition of meat and fat in nutria (Myocastor coypus) reared in an intensive production system. Meat Sci. 76: 366-376. Cholewa R., 1990. Wskaźniki użytkowości mięsnej nutrii przy różnych poziomach białka w pokarmie pełnoporcjowym. Rocz. AR Pozn. 220, Zootech. 40: 21-29. Cholewa R., 2000. Chów i hodowla zwierząt futerkowych. Wyd. AR, Poznań. Cholewa R., Pietrzak M., 2009. Właściwości organoleptyczne mięsa nutrii. Apar. Bad. Dydakt. 14, 4: 43-47. Cholewa R., Pietrzak M., Beutling D., 2009. Fleischqualität von Sumpfbibern-Zusammenset¬zung und Farbe von Sumpfbiberfleisch in Beziehung zu Schlachtkörpermasse. Fleischwirtschaft 89, 10: 112-116. Faverin C., Corva P.M., Hozbor F.A., 2002. Slaughter traits of adult coypus grown in captivity. J. Agric. Sci. 138: 115-120. Gedymin J., Cholewa R., 1972. Znaczenie mięsa nutriowego dla rentowności chowu nutrii. Hod. Drobn. Inwen. 3: 11-12. Głogowski R., 2008 a. The assessment of edible thoracic viscera share in carcass composition of nutria (Myocastor coypus Mol.) reared in extensive feeding system. Selˈsk. Khoz. – Probl. Perspekt. 6: 314-321. Głogowski R., 2008 b. Wartość odżywcza i cechy jakościowe mięsa z nutrii (Myocastor coypus Mol.). Przegl. Hod. 11: 24-27. Głogowski R., Czaudera M., Krajewska K.A., 2009 a. Zawartość cholesterolu i witaminy E w mięsie nutrii (Myocastor coypus Mol.) żywionych paszami gospodarskimi. W: Materiały Konferencyjne XXXVIII Sesji Naukowej Komisji Żywienia Zwierząt Komitetu Nauk Zootechnicznych Polskiej Akademii Nauk, IZ PIB, Balice 28-29 maja. Red. D. Dobrowolska, K. Skupniewicz, M. Bielska, J. Pilawski. Wyd. IZ PIB, Balice: 321. Głogowski R., Czaudera M., Rozbicka A.J., Krajewska K.A., 2009 b. Selected functional characteristics of hind leg muscule of nutria (Myocastor coypus Mol.), from an extensive feeding system. Rocz. PTZ 53: 95-103. Głogowski R., Góral K., 2009. Udział podrobów jadalnych w tuszkach nutrii. Przegl. Hod. 9: 27-29. Głogowski R., Panas M., 2009. Efficiency and proximate composition of meat in male and female nutria (Myocastor coypus) in an extensive feeding system. Meat Sci. 81: 752-754. Kopański R., 1981. Chów nutrii. PWRiL, Warszawa. Kuźniewicz J., 1981. Ocena użytkowości mięsnej i futerkowej 26-tygodniowych nutrii z ferm wielkostadnych. Zesz. Nauk. AR Wroc. Rozpr. hab. 28. Kuźniewicz J., Filistowicz A., 1999. Chów i hodowla zwierząt futerkowych. Wyd. AR, Wrocław. Kuźniewicz J., Filistowicz A., 2006. Chów i hodowla nutrii. Wyd. AR, Wrocław. Kuźniewicz J., Kuźniewicz A., Kowalczyk G., Miniewska M., 1980. Wartość rzeźna brojlerów nutrii przy żywieniu przemysłowym. Zesz. Nauk. AR Wroc. 125, Zootech. 23: 209-213. Lesiów T., Skrabka-Błotnicka T., 1994. Influence of curing time on rheological properties, colour and display colour stability of nutria ham. Scientifur 18: 11-14. Mertin D., Hanusová J., Flâk P., 2003. Assessment of meat efficiency in nutria (Myocastor coypus). Czech J. Anim. Sci. 48, 1: 35-45. Niedźwiadek S., Kowalski J., Palimąka-Rapacz G., Piątek D., 1986. Badania nad wartością mięsną i rzeźną nutrii. Hod. Drobn. Inwen. 1: 9-10. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2075/2005 z dnia 5 grudnia 2005 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące urzędowych kontroli w odniesieniu do włosieni (Trichinella) w mięsie. 2005. Dz. Urz. UE L 338: 60-82. Saadoun A., Cabrera M.C., 2008. A review of the nutritional content and technological parameters of indigenous sources of meat in South America. Meat Sci. 80: 570-581. Saadoun A., Cabrera M.C., Castellucio P., 2006. Fatty acids, cholesterol and protein content of nutria (Myocastor coypus) meat from an intensive production system in Uruguay. Meat Sci. 72: 778-784. Tulley R.T., Malekian F.M., Rood J.C., Lamb M.B., Champagne C.M., Redmann Jr S.M., Patrick R., Kinler N., Raby C.T., 2000. Analysis of the nutritional content of Myocastor coypus. J. Food Comp. Anal. 13: 117-125. wydajność rzeźna, mięso nutrii, jakość

ORIGINAL_ARTICLE #42 en 2013 7 3 Institute of Zoology, Poznań University of Life Sciences Institute of Agriculture, Jan Amos Comenius State Higher Vocational School in Leszno Department of Small Mammals Breeding and Animal Origin Materials, Poznań University of Life Sciences Hieronim Frąckowiak 1 Maria Nabzdyk 1 Mirosława Kulawik 1 Piotr Przysiecki 2 Sławomir Nowicki 3 Demuth J., Hromada M., Krawczyk A.J., Malecha A.W., Tobółka M., Tryjanowski P., 2009. Cranial lesions caused by helminth parasites and morphological traits in European polecat Mustela putorius. Helminthologia (Bratisl.) 46: 85-89. von den Driesch A.A., 1976. Guide to the measurement of animal bones from archaeological sites. Peabody Museum of Archaeology and Ethnology, Harvard University, Cambridge, MA. Hidaka S., Matsumoto M., Hiji H., Ohsako S., Nishinakagawa H., 1998. Morphology and morphometry of skulls of raccoon dogs, Nyctereutes procyonoides and badgers, Meles meles. J. Vet. Med. Sci. 60, 2: 161-167. Jurgelenas E., Daugnora L., Monastyreckiene E., Balčiauskas L., 2007. On the skull morphology of raccoon dog (Nyctereutes procyonoides) and red fox (Vulpes vulpes). Acta Zool. Lit. 17, 1: 41-44. McPhee M.E., 2004. Morphological change in wild and captive oldfield mice (Peromyscus polionotus subgriseus). J. Mammal. 85, 6: 1130-1137. Minitab Software for Quality Improvement. [www.minitab.com]. Sjřvold T., 1977. Non-metrical divergence between skeletal population: the theoretical foundation and biological importance of C.A.B. Smith’s mean measure of divergance. Ossa 4: 55- -110. Yom-Tov Y., Yom-Tov S., Baagoe H., 2003. Increase of skull size in the red fox (Vulpes vulpes) and Eurasian badger (Meles meles) in Denmark during the twentieth century: an effect improved diet? Evol. Ecol. Res. 5: 1037-1048. morphology, morphometry, skull, red fox, arctic fox

ORIGINAL_ARTICLE #43 pl 2013 7 3 Katedra Biologicznych Podstaw Produkcji Zwierzęcej, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Katedra Biochemii i Toksykologii, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Magdalena Gryzińska 1 Magdalena Krauze 2 Blahová J., Dobšíková R., Straková E., Suchý P., 2007. Effect of low environmental temperature on performance and blood system in broiler chickens (Gallus domesticus). Acta Vet. Brno 76: 17-23. Bowes V.A., Julian R.J., Stirtzinger T., 1989. Comparison of serum biochemical profiles of male broilers with female broilers and white leghorn chickens. Can. J. Res. Sect. D Zool. Sci. 53: 7-11. Czech A., Pisarski R.K., 2004. Wybrane wskaźniki biochemiczne osocza krwi kurcząt brojlerów żywionych jęczmieniem nagoziarnistym. Ann. Univ. Mariae Curie-Skłodowska Sect. EE 40: 301-307. Dembińska-Kieć A., Naskalski J., 2002. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Urban & Partner, Wrocław. Dmoch M., Polonis A., 2007. Influence of biopleks-Cu on hematological and biochemical indices and content of mineral components in blood of chicken broilers. Acta Sci Pol. Zootech. 6, 3: 11-18. Durotoye L.A., Fadario M.O., Avwemurue A.K., 2000. Diurnal variation in blond parameters in the chicken in the hot tropical climate. Afr. J. Biomed. Res. 3: 143-147. Fawcett W.J., Haxby E.J., Male D.A., 1999. Magnesium: physiology and pharmacology. Br. J. Anaesth. 83: 302-320. Huff G.R., Huff W.E., Rath N.C., Anthony N.B., Nestor K.E., 2008. Effects of Escherichia coli challenge and transport stress on hematology and serum chemistry values of three genetic lines of turkeys. Poult. Sci. 87: 2234-2241. Koncicki A., Krasnodębska-Depta A., 2005. Możliwości wykorzystania wyników badań hematologicznych i biochemicznych w diagnostyce chorób drobiu. Magaz. Wet. 5: 20-23. Krasnodębska-Depta A., Koncicki A., 1999 a. Physiological values of hematological indices in chickens. Pol. J. Vet. Sci. 4: 165-170. Krasnodębska-Depta A., Koncicki A., 1999 b. Physiological values of selected biochemical indices chickens. Pol. J. Vet. Sci. 2: 49-57. Krasnodębska-Depta A., Koncicki A., 2000. Fizjologiczne wartości wybranych wskaźników biochemicznych krwi w surowicy krwi kurcząt brojlerów. Med. Wet. 56: 456-460. Króliczewska B., Zawadzki W., 2005. The influence of skullcap root addition (Scutellaria baicalensis Radix) on calcium, inorganic phoshorus, magnesium and iron levels in broiler chicken serum. Electr. J. Pol. Agric. Univ. Vet. Med. 8, 3, #22. Lechowski J., Nagórna-Stasiak B., Kowalczyk M., 1996. Relacje między wapniem i witaminą C u kurcząt. Med. Wet. 52: 399-402. Lipiński K., Tywończuk J., Siwicki A., 2009. Wpływ mannanoligosacharydów na status zdrowotny i jakość mięsa kurcząt brojlerów. Żywn. Nauka Technol. Jakość 4: 26-33. Orowicz W., Brzezińska M., Gardzielewska J., Jakubowska M., Zielińska A., 2004. Zawartość wybranych składników mineralnych w surowicy krwi kurcząt brojlerów. J. Elem. 9: 461- -467. Simarks S., Chinrasri O., Aengwanich S., 2004. Hematological, electrolyte and serum biochemical values of the Thai indigenous chickens (Gallus domesticus) in northeastern Thailand. Songklanakarin J. Sci. Technol. 26: 426-430. Suchý P., Straková E., Kroupa L., Steinhausem L., Herzig I., 2010. Values of selected biochemical and mineral metabolism indicators in feathered game. Acta Vet. Brno 79: 9-12. Talebi A., 2006. Biochemical parameters in broiler chickens vaccinated against ND, IB and IBD. Int. J. Poult. Sci. 5, 12: 1151-1155. Tamador A.A., Khadiga A.A.,. Dousa B.M., Elawad S.M., Elseed A.M., 2012. Effect of dietary raw chick pea (Cicer arietinum L.) seeds on broiler performance and blood constituents. Int. J. Poult. Sci. 11, 4: 294-297. Tomaszewski J., 2001. Diagnostyka laboratoryjna: podręcznik dla studentów medycyny. Wyd. Lek. PZWL, Warszawa. Večerek V., Straková E., Suchý P., Voslarová E., 2002. Influence of high environmental temperature on production and haematological and biochemical indexes in broiler chickens. Czech J. Anim. Sci. 47, 5: 176-182. Winnicka A., 2004. Wartości referencyjne podstawowych badań laboratoryjnych w weterynarii. Wyd. SGGW, Warszawa. kura, polbar, krew, wapń, sód, potas, magnez

ORIGINAL_ARTICLE #44 pl 2013 7 3 Katedra Żywienia Zwierząt i Gospodarki Paszowej, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Mateusz Rawski 1 Bartosz Kierończyk 1 Robert Mikuła 1 Jakub Długosz 1 Damian Józefiak 1 Andrzej Rutkowski 1 Blair E.C., Allen H.M., Brooks S.E., Robbins D.H., Nishimura K., Ishimaru H., 2004. Effects of Calsporin® on turkey performance, carcass yield and nitrogen reduction. Int. J. Poult. Sci. 3, 1: 75-79. Callaway T.R., Edrington T.S., Anderson R.C., Harvey R.B., Genovese K.J., Kennedy C.N., Venn D.W., Nisbet D.J., 2008. Probiotics, prebiotics and competitive exclusion for prophylaxis against bacterial disease. Anim. Health Res. Rev. 9, 2: 217-225. Djouvinov D., Boicheva S., Simeonova T., Vlaikova T., 2005. Effect of feeding lactina probiotic on performance, some blood feeding and caecal microflora of mule ducklings. Trakia J. Sci. 3, 2: 22-28. Fritts C.A., Hersey J.H., Moti M.A., Kroger E.C., Yan F., Si J., Jiang Q., Campos M.M., Waldroup A.L., Waldroup P.W., 2000. Bacillus subtilis C-3102 (Calsporin) improves live performance and microbiological status of broiler chickens. J. Appl. Poult. Res. 9, 2: 149-155. Fritz U., 1995. Zur innerartlichen variabilität von Emys orbicularis (Linnaeus, 1758). 5a. Taxonomie in Mittel-Westeuropa, auf Korsika, Sardinien, der Apenninen-Halbinsel und Sizilien und Unterartengruppen von E. orbicularis. Zool. Abh. Staatliches Museum für Tierkunde Dresden 48: 185–242. Frölich F., 1998. Żółwie ozdobne. Multico, Warszawa. Fuller R., 1991. Probiotics in human medicine. GUT 32(4): 439-442. Gabrich K., Zwart P., 2009. Praktyka kliniczna – zwierzęta egzotyczne. Galaktyka, Łódź. Gaikhorst G.S., Clarke B.R., McPharlin M., Larkin B., McLaughlin J., Mayes J., 2011. The captive husbandry and reproduction of the pink-eared turtle (Emydura victoriae) at Perth Zoo. Zoo Biol. 30, 1: 79-94. Guan Y., Zhou H., Wang Z., 2011. Effect of xylooligosaccharide on growth performance, activities of digestive enzymes, and intestinal microflora of juvenile Pelodiscus senensis. Front. Agric. China 5, 4: 612-617. Guilelines for the evaluation of probiotics in food. 2002. FAO, WHO, London. Hailey A., 2000. Assessing body mass condition in the tortoise Testudo hermanni. Herpetol. J. 10: 57-61. Haitao S., Parham J.F., Zhiyong F., Meiling H., Feng Y., 2008. Short communication evidence for the massive scale of turtle farming in China. Oryx 42, 1: 147-150. Harris J.R., Neil K.P., Behravesh C.B., Sotir M.J., Angulo F.J., 2010. Recent multistate outbreaks of human Salmonella infections acquired from turtles: a continuing public health challenge. Clin. Infect. Dis. 50, 4: 554-559. Investigation update: multistate outbreak of human Salmonella Newport infections linked to raw alfalfa sprouts. 2010. Centre for Diseases Control and Prevention, Atlanta. Jackson O.F., 1980. Weight and measurement data on tortoises (Testudo graeca and Testudo hermanni) and their relationship to health. J. Small Anim. Pract. 21, 7: 409-416. Keymer I.F., Ridealgh D., Fretwell G., 1968. Salmonella regent: a new species associated with colitis in a Pacific hawksbill turtle (Eretmochelys imbricata bissa). J. Pathol. Bacteriol. 96, 1: 215-217. Kraehenbuhl J.P., Neutra M.R., 1992. Molecular and cellular basis of immune protection of mucosal surfaces. Physiol. Rev. 72: 853-879. Lutfullah G., Akhtar T., Ahmad I., Muzaffar M., Khan A.L., 2011. Effects of probiotic on the intestinal morphology with special reference to the growth of broilers. J. Chem. Soc. Pak. 33, 1: 129-133. Maluta A., 2005. Żółwie wodno-lądowe hodowla i choroby. Ofic. Wyd. Hoża, Warszawa. Maruta K., Miyazaki H., Masuda S., Takahashi M., Marubashi T., Tadano Y., Takahashi H., 1996. Exclusion of intestinal pathogens by continuous feeding with Bacillus subtilis C-3102 and its influence on the intestinal microflora in broilers. Anim. Sci. Technol. (Jpn.). 67, 3: 273-280. Mead P.S., Slutsker L., Dietz V., McCaig L.F., Bresee J.S., Shapiro C., Grieffin P.M., Tauxer V., 1999. Food-related illness and death in the United States. Emerg. Infect. Dis. 5: 607- -625. Nowakiewicz A., Ziółkowska G., Zięba P., Stępniewska K., Tokarzewski S., 2012. Russian tortoises (Agrionemys horsfieldi) as a potential reservoir for Salmonella spp. Res. Vet. Sci. 92, 2: 187-190. Pieters N., Brunt J., Austin B., Lyndon A.R., 2008. Efficacy of in-feed probiotics against Aeromonas bestiarum and Ichthyophthirius multifiliis skin infections in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss, Walbaum). J. Appl. Microbiol. 105, 3: 723-732. Polo-Cavia N., Engstrom T., López P., Martın J., 2010. Body condition does not predict immunocompetence of western pond turtles in altered versus natural habitats. Anim. Conserv. 13: 256-264. Rawski M., Szczyrkowska A., Sypniewski J., Kierończyk B., Skalski B., Józefiak D., 2012. Ocena wpływu doustnego podawania Bacillus licheniformis CH 200: DSM 5749 i Bacillus subtilis CH201: DSM 4750 na rozwój i skład mikroflory przewodu pokarmowego żółwi czerwonolicych (Trachemys scripta elegans) na podstawie zmian jakościowych wody w akwaterrariach. Nauka Przyr. Technol. 6, 3, #55. SAS user’s guide: statistics. 1991. SAS Institute, Cary, NC, USA. Silva G.F.N., Matos W.C.G., Freire V.T.O., Pereira N.J., Seyfert C.E. Faria M.D., 2010. Dimensions, mass and volume of the turtles kidneys (Trachemys scripta elegans Wied, 1839). J. Morphol. Sci. 27, 3-4: 142-147. Śliżewska K., Biernasik J., Libudzisz Z., 2006. Probiotyki jako alternatywa dla antybiotyków. Zesz. Nauk. P. Łódz. Chem. Spoż. Biotechnol. 984: 79-91. Teo A.Y., Tan H., 2006. Effect of Bacillus subtilis PB6 (CloSTAT) on broilers infected with a pathogenic strain of Escherichia coli1. J. Appl. Poult. Res. 15, 2: 229-235. Verschuere L., Rombaut G., Sorgeloos P., Vestraete W., 2000. Probiotic bacteria as biological control agents in aquaculture. Microbiol. Mol. Biol. Rev. 64, 4: 655-671. Weese J.S., Staempfli H.R., 2000. Diarrhea associated with enterotoxigenic Clostridium perfrin-gens in a red-footed tortoise (Geochelone carbonaria). J. Zoo Wildl. Med. 31, 2: 265-266 Yanbo W., Zirong X., 2005. Effect of probiotics for common carp (Cyprinus carpio) based on growth performance and digestive enzyme activities. Anim. Feed Sci. Technol. 127, 3-4: 283- -292. Zajączkowski J., 2001. Problem żółwi w Polsce, zagrożenia dla ludzi i zwierząt. Maszynopis. Katedra Epizootiologii z Kliniką Ptaków i Zwierząt Egzotycznych AR, Wrocław. Zwart P., Poelma F.G., Strik W.J., 1970. The distribution of various types of Salmonellae and Arizonas in reptiles. Zentralbl. Bakteriol. Parasitenkd. Infektionskr. Hyg. Orig. 213, 2: 201-212. żółw ozdobny, Trachemys scripta, probiotyki, wyniki odchowu, współczynnik Jacksona

ORIGINAL_ARTICLE #45 pl 2013 7 3 Nadleśnictwo Choszczno, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Szczecinie Katedra Siedliskoznawstwa i Ekologii Lasu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Marek Szczerba 1 Piotr Robakowski 2 Biolley H., 1980. Œuvre écrite. Publication spéciale. Supplément aux organes de la Société Forestière Suisse 66. Société Forestière Suisse, Neuchâtel. Council Directive 92/43/EEC of 21 May 1992 on the conservation of natural habitats and of wild fauna and flora. 1992. Off. J. Eur. Commun. L 206: 1-66. Danielewicz W., 2008. Ekologiczne uwarunkowania zasięgów drzew i krzewów na aluwialnych obszarach doliny Odry. Wyd. UP, Poznań. Danielewicz W., Pawlaczyk P., 2004. Łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario- -Ulmetum). W: Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Red. J. Herbich. V. Lasy i bory. Ministerstwo Środowiska, Warszawa: 242-258. Keddy P.A., 2010. Wetland ecology. Principles and conservation. Cambridge University Press, New York. Kowalski T., 2012. Zamieranie jesionu – aspekty taksonomiczne sprawcy choroby. Sylwan 156, 4: 262-269. Leibundgut H., 2001. Pielęgnowanie drzewostanów. PWRiL, Warszawa. Makomaska-Juchiewicz M., Tworek S., 2003. Miejsce sieci Natura 2000 w europejskiej ochronie przyrody. W: Ekologiczna sieć Natura 2000. Problem czy szansa? Red. M. Makomaska- -Juchiewicz, S. Tworek. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków: 9-21. Matuszkiewicz J.M., 2007. Zespoły leśne Polski. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa. Matuszkiewicz W., 2012. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa. Plan urządzania gospodarstwa rezerwatowego Rezerwatu Przyrody „Krajkowo” na okres 01.01.1988-31.12.1997 r. Maszynopis. 1998. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Poznań. Poznański R., Jaworski A., 2000. Nowoczesne metody gospodarowania w lasach górskich. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, Warszawa 2000. Ratyńska H., Szwed W., 1999. Waloryzacja przyrodnicza oraz wskazania ochronne dla terasy zalewowej Warty w parkach krajobrazowych środkowej Wielkopolski. Biul. Parków Krajobr. Wielkop. 4 (6), 1: 11-14. Rutkowski P., Robakowski P., Osiecki J., 2007. Zróżnicowanie warunków hydrologicznych lasu łęgowego na przykładzie Rezerwatu „Krajkowo”. W: Zagrożenia ekosystemów leśnych przez człowieka. VIII sympozjum ochrony ekosystemów leśnych, Rogów, 15-16 listopada 2007. Red. S. Mazur, H. Tracz. Wyd. SGGW, Warszawa: 241-250. Rykowski K., 2007. Konflikt czy współpraca, czyli dylematy współczesnego leśnictwa. W: Zagrożenia ekosystemów leśnych przez człowieka. VIII sympozjum ochrony ekosystemów leśnych, Rogów, 15-16 listopada 2007. Red. S. Mazur, H. Tracz. Wyd. SGGW, Warszawa: 9-18. Suzuki W., Osumi K., Masaki T., Takahashi K., Daimaru H., Hoshizaki K., 2002. Disturbance regimes and community structures of a riparian and an adjacent terrace stand in the Kanumazawa Riparian Research Forest, northern Japan. For. Ecol. Manage., 157: 285-301. Szczerba M., Robakowski P., 2013. Defoliacja drzew pomnikowych w Rezerwacie Przyrody „Krajkowo”. Nauka Przyr. Technol. 7, 1, #12. Trampler T., Kliczkowska A., Dmyterko E., Sierpińska A., 1990. Regionalizacja przyrodniczo-leśna na podstawach ekologiczno-fizjograficznych. PWRiL, Warszawa. Verry S.E., Dollof A.C., Manning M.E., 2004. Riparian ecotone: a functional definition and delineation for resource assessement. Water Air Soil Pollut. 4: 67-94. Zielony R., Kliczkowska A., 2010. Regionalizacja przyrodniczo-leśna Polski 2010. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, Warszawa. budowa drzewostanu, krzywa wysokości, naturalne odnowienie, rozkład pierśnic

ORIGINAL_ARTICLE #46 en 2013 7 3 Department of Horse Breeding, University of Agriculture in Kraków Magdalena Pieszka 1 Jarosław Łuszczyński 1 Csapo-Kiss Z., Stefler J., Martin T.G., Makray S., Csapo J., 1995. Composition of mare colostrums and milk. Protein content, amino acids composition and contents of macro- and microelements. Int. Dairy J. 5: 403-415. Deskur S., Leonhard-Kluz I., Grochowalski K., Rychwalska-Nahlik M., 1978. Występowanie biegunek u źrebiąt w czasie rui poźrebiętnej klaczy matki a skład białek serwatkowych mleka. Rocz. Nauk. Zootech. 5: 115-127. Doreau M., Boulot S., Chiliard Y., 1993. Yield and composition of milk from lactating mares: effect of body condition at foaling. J. Dairy Res. 60: 457-466. Gustafsson A., 1998. Diarrhoea in foals. Sven. Vet. 50: 8-9. Johnston R.H., Kamstra L.D., Kohler P.D., 1970. Mare’s milk composition as related to foal heat scours. J. Anim. Sci. 31: 549-553. Marconi E., Panfili G., 1998. Chemical composition and nutritional properties of commercial products of mare milk powder. J. Food Comp. 11: 178-187. Mariani P., Martuzzi F., Catalano A.L., 1993. Composizione e proprieta fisicochimiche del latte di cavalla: varizione dei costituenti azotati e minerali nel corso della latazzione. Ann. Fac. Med. Vet. Univ. Parma. 13: 45-58. Pagliarini E., Solaroli G., Peri C., 1993. Chemical and physical characteristic of mare’s milk. Ital. J. Food Sci. 4: 323-332. Pool-Anderson K., Raub R.H., Warren J.A., 1994. Maternal influence on growth and development of full-sibling foals. J. Anim. Sci. 7: 1661-1666. Skumowski J., 1975. Metody określania składu pasz i ich jakości. PWRiL, Warszawa. Tischner M., Niezgoda J., Wieczorek E., Mękarska A., Lisowska A., 1996. Ocena jakości siary klaczy. Med. Wet. 52: 381-383. mare, milk composition, foal, heat diarrhoea

ORIGINAL_ARTICLE #47 pl 2013 7 3 Katedra Agronomii, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Hanna Sulewska 1 Wiesław Koziara 1 Karolina Śmiatacz 1 Grażyna Szymańska 1 Katarzyna Panasiewicz 1 Abuzar M.R., Sadozai G.U., Baloch M.S., Baloch A.A., Shah I.H., Javaid T., Hussain N., 2011. Effect of plant population densities on yield of maize. J. Anim. Plant Sci. 21, 4: 692- -695. Asafu-Agyei J.N., 1990. Effect of plant density on the yield of maize (Zea mays L.) in Ghana. Ghana J. Agric. Sci. 20-23: 85-91. Borowiecki J., Machul M., Małysiak B., 1999. Plonowanie nowych odmian kukurydzy na ziarno w zależności od gęstości siewu. Pam. Puław. 117: 49-59. Bruździak M., 1996. Plonowanie trzech odmian kukurydzy w zależności od gęstości siewu. Zesz. Nauk. AR. Wroc. 303, Roln. 68: 159-164. Delibaltova V., Tonev T., Zhelyazkov I., 2009. Effect of sowing density on the productivity of maize hybrids cultivated for grain under irrigation in Plovdiv region. Plant Sci. (Sofia) 46, 5: 412-416. Gökmen S., Sencar Ö., Ali Sakin M., 2001. Response of popcorn (Zea mays everta) to nitrogen rates and plant density. Turk. J. Agric. For. 25: 15-23. Jeśmanowicz A., Ruszkowski M., 1981. Wpływ terminu i gęstości siewu na produkcyjność kilku mieszańców kukurydzy uprawianych na ziarno. Pam. Puław. 75: 133-147. Kresović B., Dragičević V., Simić M., Tapanarova A., 2011. The responses of maize genotypes to growth conditions. Genetika 43, 3: 655-666. Kruczek A., Skrzypczak W., 2010. Reakcja średnio wczesnych mieszańców kukurydzy na sposób nawożenia. Ann. Univ. Mariae Curie-Skłodowska Sect. E 65, 1: 73-80. Loomis R.S., Connors D.J., 1992. Crop ecology: productivity and management in agricultural systems. Cambridge University Press, Cambridge. Machul M., Małysiak B., 1993. Plonowanie kukurydzy uprawianej na kiszonkę z całych roślin, na kiszonkę z kolb (CCM) i na ziarno w zależności od obsady. Pam. Puław. 102: 91-104. Moaveni P., Aliabadi Farahani H., Maroufi K., 2011. Studying of planting density on yield of maize (Zea mays L.). Adv. Environ. Biol. 5, 7: 1687-1690. Molga M., 1986. Podstawy klimatologii rolniczej. PWRiL, Warszawa. Nalborczyk E., 1991. Produkcyjność łanów roślin uprawy polowej. Fragm. Agron. Zesz. Spec. 2: 5-13. Podolska G., 2004. Efektywność agrotechnicznych oddziaływań w wykorzystaniu potencjału plonowania pszenicy ozimej. Biul. Inst. Hod. Aklim. Rośl. 231: 55-64. Raouf S., Mohannad S., Abdolghayoum G., 2009. Effect of population density on yield and yield attributes of maize hybrids. Res. J. Biol. Sci. 4, 4: 375-379. Sangoi L., 2000. Understanding plant density effects on maize growth and development: an important issue to maximize grain yield. Ciênc. Rural 31, 1: 159-168. Systematyka gleb Polski. 2011. Red. J. Marcinek, J. Komisarek. Rocz. Glebozn. 62, 3. Szmigiel A., Kiełbasa S., 2004. Uprawa kukurydzy na ziarno w Kotlinie Sądeckiej. Biul. Inst. Hod. Aklim. Rośl. 231: 405-412. Szmigiel A., Oleksy A., 2004. Wpływ gęstości siewu na plon ziarna odmian kukurydzy o różnej klasie wczesności. Biul. Inst. Hod. Aklim. Rośl. 231: 437-444. Szmigiel A., Oleksy A., 2006. Uprawa kukurydzy na ziarno w Beskidzie Niskim. Pam. Puław. 142: 512-524. Szmigiel A., Oleksy A., Lorenc-Kozik A., 2013. The effect of mineral fertilization on grain yield of maize in various earliness class. J. Cent. Eur. Agric. 14, 1: 354-362. Tokatlidis I.S., Koutsika-Sotiriou M., Tamoutsidis E., 2005. Benefits from using maize density – independent hybrids. Maydica 50: 9-17. Weber R., Gołębiowska H., 2009. Zmienność plonowania odmian kukurydzy w zależności od dawki i rodzaju herbicydu. Acta Sci. Pol. Agric. 8, 1: 83-91. Zhang J.S., Dong K., Wang C., Liu P., 2006. Effect of shading on the growth, development and grain yield of summer maize. Ying Yong Sheng Tai Xue Bao, 17, 4: 657-662. odmiany kukurydzy, klasa wczesności, gęstość siewu, plon

ORIGINAL_ARTICLE #48 pl 2013 7 3 Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Kinga Mruczyk 1 Jan Jeszka 1 Arsenović A., Bukvić D., Trbojević S., Marić I., Djukanović L., 2005. Detection of renal dysfunction in family members of patients with Balkan endemic nephropathy. Am. J. Nephrol. 25: 50-54. Balas J., 2006. Mikotoksyny jako źródło zanieczyszczeń żywności pochodzenia roślinnego. Post. Fitoter. 2: 98-104. Benbrook Ch.M., 2005. Breaking the mold – impacts of organic and conventional farming systems on mycotoxins in food and livestock feed. An Organic Center State of Science Review. The Organic Center. Binder E.M., Tan L.M., Chin L.J., Handl J., Richard J., 2007. Worldwide occurrence of mycotoxins in commodities, feeds and feeds ingredients. Anim. Feed Sci. Technol. 137: 265-282. Castegnaro M., 1990. Are mycotoxins risk factors for endemic nephropathy and associated urothelial cancers? Arch. Geschwulstforsch. 60: 295-230. Chung W.C., Kwong K.P., Tang A.S.P., Yeung S.T.K., 2009. Ochratoxin A levels in foodstuffs marketed in Hong-Kong. J. Food Comp. Anal. 22: 756-761. Fuchs R., Peraica M., 2005. Ochratoxin A in human kidney diseases. Food Additiv. Contam. Suppl. 1: 53-57. Gautier J.C., Holzhaeuser D., Marković J., Gremaud E., Schilter B., Turesky R.J., 2001. Oxidative damage and stress response from ochratoxin A exposure in rats. Free Radic. Biol. Med. 30, 10: 1089-1098. Ghali R., Hmaissia-Khlifa K., Ghorbel H., Maaroufi K., Hedili A., 2008. Incidence of aflatoxins, ochratoxin A and zearalenone in Tunisian foods. Food Control 19: 921-924. Goliński P., Waśkiewicz A., Gromadzka K., 2009. Mycotoxins and mycotoxicoses under climatic conditions of Poland. Pol. J. Vet. Sci. 12, 4: 581-588. Goliński P., Waśkiewicz A., Wiśniewska H., Kiecana I., Mielniczuk E., Gromadzka K., Kostecki M., Bocianowski J., Rymaniak E., 2010. Reaction of winter wheat (Triticum aestivum L.) cultivars to infection with Fusarium spp.: mycotoxin contamination in grain and chaff. Food Additiv. Contam. 27, 6: 1015-1024. Grajewski J., 2006. Mikotoksyny i mikotoksykozy zagrożeniem dla człowieka i zwierząt. W: Mikotoksyny i grzyby pleśniowe – zagrożenia dla człowieka i zwierząt. Red. J. Grajewski. Wyd. UKW, Bydgoszcz: 117-147. Jestoi M., Somma M.C., Kouva M., Veijalainen P., Rizzo A., Ritieni A., Peltonen K., 2004. Levels of mycotoxins and sample cytotoxicity of selected organic and conventional grain- -based products purchased from Finnish and Italian markets. Mol. Nutr. Food Res. 48, 4: 299- -307 Majerus P., 2006. Toksyny grzybów jako cel badawczy. W: Mikotoksyny i grzyby pleśniowe zagrożeniem dla człowieka i zwierząt. Red. J. Grajewski. Wyd. UKW, Bydgoszcz: 95-105. Ochratoxin A. 1993. IARC Monogr. Eval. Carcinog. Risk Hum. 56 (Some naturally occurring substances: food items and constituents, heterocyclic aromatic amines and mycotoxins): 489- -521. Oznaczanie toksyn Fusarium – zearalenonu (ZEA) w zbożach i jego przetworach metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej z oczyszczaniem za pomocą kolumn powinowactwa immunologicznego. Opr. K. Rybińska. 2005. Wyd. Med. PZH, Warszawa. Pławińska-Czarnak J., Zarzyńska J., 2010. Mikotoksyny w żywności pochodzenia zwierzęcego. Mikol. Lek. 17, 2: 129. PN-EN 14132:2010. Artykuły żywnościowe. Oznaczanie ochratoksyny A (OTA) w jęczmieniu i kawie palonej. Metoda HPLC z oczyszczaniem na kolumnie powinowactwa immunologicznego. PKN, Warszawa. Pokrzywa P., Cieślik E., Surma-Zadora M., 2008. Mikotoksyny – czynnik zagrożenia żywności. Post. Nauk Roln. 4: 73-80. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych. 2006. Dz. Urz. UE L 364: 5-24. Schollenberger M., Drochner W., Rufle M., Suchy S., Terry-Jara H., Muller H.M., 2005 a. Trichothecene toxins in different groups of conventional and organic bread of the German market. J. Food Composit. Anal. 18: 69-78. Schollenberger M., Muller H.M., Rufle M., Suchy S., Planck S., Drochner W., 2005 b. Survey of Fusarium toxins in foodstuffs of plant origin marketed in Germany. Int. J. Food Microbiol. 97: 317-326. Survey of maize-based retail products for mycotoxins. 2005. Food Surv. Inf. Sheet 72. Sweeney M.J., Dobson A.D.W., 1998. Mycotoxin production by Aspergillus, Fusarium and Penicillium species. Int. J. Food Microbiol. 43: 141-158. Toxins derived from Fusarium graminearum, F. culmorum and F. crookwellense: zearalenone, deoxynivalenol, nivalenol and fusarenone X. 1993. IARC Monogr. Eval. Carcinog. Risk Hum. 56 (Some naturally occurring substances: food items and constituents, heterocyclic aromatic amines and mycotoxins): 397-444. Waśkiewicz A., Gromadzka K., Wiśniewska H., Goliński P., 2008. Accumulation of zearalenone in genotypes of spring wheat after inoculation with Fusarium culmorum. Cereal Res. Commun. 36, Suppl. B: 401-404. mikotoksyny, ochratoksyna A (OTA), zearalenon (ZEA), produkty zbożowe

ORIGINAL_ARTICLE #49 pl 2013 7 3 Katedra Zarządzania Jakością Żywności, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Dorota Weiss 1 Anna Kaczmarek 1 Jan Zabielski 1 Bley M.E., Johnson M.E., Olson N.F., 1985. Factors affecting nonenzymatic browning of process cheese. J. Dairy Sci. 68, 3: 555-561. Bowland E.L., Foegeding E.A., 1999. Factors determining large-strain (fracture) rheological properties of model processed cheese. J. Dairy Sci. 82, 9: 1851-1859. Buňka F., Dudova L., Weiserova E., Kuchar D., Michalek J., Slavikova S., Kracmar S., 2012. The effect of different ternary mixtures of sodium phosphates on hardness of processed cheese spreads. Int. J. Food Sci. Technol. 47: 2063-2071. Buňka F., Štetina J., Hrabe J., 2008. The effect of storage temperature and time on the consistency and color of sterilized cheese. Eur. Food Res. Technol. 228: 223-229. Christensen J., Povlsen V.T., Sørensen J., 2003. Application of fluorescence spectroscopy and chemometrics in the evaluation of processed cheese during storage. J. Dairy Sci. 86, 4: 1101- -1107. Cichosz G., 2000. Technologia serów topionych. Hoża, Warszawa. Dimitreli G., Thomareis A.S., 2004. Effect of temperature and chemical composition on processed cheese apparent viscosity. J. Food Eng. 64: 265-271. Dimitreli G., Thomareis A.S., 2007. Texture evaluation of block-type processed cheese as a function of chemical composition and in relation to its apparent viscosity. J. Food Eng. 79: 1364-1373. Dimitreli G., Thomareis A.S., 2008. Effect of chemical composition on the linear viscoelastic properties of spreadable-type processed cheese. J. Food Eng. 84: 368-374. Glenn T.A., Daubert C.R., Farkas B.E., Stefanski L.A., 2003. A statistical analysis of creaming variables impacting process cheese melt quality. J. Food Qual. 26: 299-321. Gösta B., 1995. Cheese. Tradition and basic knowledge W: Handbook – milk and dairy products. Tetra Pak Processing Systems, Lund: 328-329. Guinee T.P., O’Kennedy B.T., 2012. Reducing the level of added disodium phosphate alters the chemical and physical properties of processed cheese. Dairy Sci. Technol. 92, 5: 469-486. Kapoor R., Metzger L.E., 2008. Process cheese: scientific and technological aspects – a review. Compr. Rev. Food Sci. 7: 194-212. Kathleen G., Doyle M.E., 2005. Safety of processed cheese. A review of scientific literature. FRI Brief 17. [http://fri.wisc.edu/docs/pdf/ProcCheese.pdf]. Kristensen D., Hansen E., Arndal A., Trinderup R.A., Skibsted L.H., 2001. Influence of light and temperature on the colour and oxidative stability of processed cheese. Int. Dairy J. 11: 837-843. Kycia K., 2005. Wykorzystanie wszystkich białek mleka do produkcji sera topionego. Żywn. Nauka Technol. Jakość 2, 43, Supl.: 133-146. Kycia K., 2008. Czynniki kształtujące teksturę serów topionych. Żywn. Nauka Technol. Jakość 3, 58: 5-17. Lee S.K., Buwalda R.J., Eustin S.R., Foegeding E.A., Mckenna A.B., 2003. Changes in the rheology and microstructure of processed cheese during cooking. Lebensm.-Wiss. Technol. 36: 339-345. Lee S.K., Anema S., Klostermeyer H., 2004. The influence of moisture content on the rheological properties of processed cheese spreads. Int. J. Food Sci. Technol. 39: 763-771. Mortensen G., Bertelsen G., Mortensen B.K., Stapelfeldt H., 2004. Light-introduced changes in packaged cheeses – a review. Int. Dairy J. 14: 85-102. Piška I., Štetina J., 2004. Influence of cheese ripening and rate of cooling of the processed cheese mixture on rheological properties of processed cheese. J. Food Eng. 61: 551-555. Schar W., Bosset J.O., 2002. Chemical and physico-chemical changes in processed cheese and ready-made fondue during storage. A review. Lebensm.-Wiss. Technol. 35: 15-20. Shirashoji N., Jaeggi J.J., Lucey J.A., 2010. Effect of sodium hexametaphosphate concentration and cooking time on the physicochemical properties of pasteurized process cheese. J. Dairy Sci. 93, 7: 2827-2837. Strahm W., 2006. Schmelzkäsefehler – Ursachen und Massnahmen. ALP Forum 36. Sunesen L.O., Lund P., Sorensen J., Holmer G., 2002. Development of volatile compounds in processed cheese during storage. Lebensm.-Wiss. Technol. 35: 128-134. Tamime A.Y., 2011. Processed cheese and analogues: an overview. Blackwell, Oxford, UK. Zhong Q., Daubert C.R., Farkas B.E., 2004. Cooling effects on processed cheese functionality. J. Food Eng. 27: 392-412. ser topiony, topienie, reakcja Maillarda, konsystencja