Nauka Przyroda Technologie Wydawnictwo uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu 1897-7820

ORIGINAL_ARTICLE #15 pl 2011 5 3 Bożena Łukasik 1 Agnieszka Targońska 1 Atlas der Provinz Posen, Kreis Posen. Przed 1858. Oryginał w skali 1 : 180 000. [Materiał kartograficzny z Pracowni Kartografii Biblioteki UAM w Poznaniu]. Börsch-Supan E., Ostrowska-Kębłowska Z., 2003. Die Provinzen Ost- und Westpreussen und Grossherzogtum. Karl Friedrich Schinkel Lebenswerk. Bd. 28. Deutscher Kunstverlag München Berlin, München. Bugała W., Bojarczuk K., Bojarczuk T., 1975. Park w Owińskach. Maszynopis. Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Ogrodnictwa, Poznań. Duncker A., 1896. Poseners Schlösser und Burgen. Generalstabskarte. 1847-1863. Oryginał w skali 1 : 100 000. [Materiał kartograficzny z Pracowni Kartografii Biblioteki UAM w Poznaniu]. Kąsinowska R., 1977. Zespół pałacowy w Owińskach – dokumentacja historyczno-architekto-niczna. Maszynopis. Pracownia Konserwacji Zabytków, Poznań. Łukasik B., 2009. Działalność projektowa architekta krajobrazu Petera Josepha Lennégo na ziemiach polskich w XIX wieku. Wyd. UP, Poznań. Łukasik B., Targońska A., 2010. Park pałacowy w Radojewie – próba odnalezienia w kompozycji ogrodowej charakterystycznych cech twórczości P.J. Lennégo. Nauka Przyr. Technol. 4, 3, #35. Makulec Ł., Masau B., Fijałkowska M., 1986/1992. Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa – zespół folwarczno-dworski w Owińskach. Maszynopis. Muzeum Narodowe Rolnictwa w Szreniawie. Mapa katastralna. 1863. [Materiał kartograficzny z Archiwum Państwowego w Poznaniu]. Mapa podziału gruntów. 1880-1892. [Materiał kartograficzny z Archiwum Państwowego w Poznaniu]. Meßtischblatt. 1890. Oryginał w skali 1 : 25 000. [Materiał kartograficzny z Pracowni Kartografii Biblioteki UAM w Poznaniu]. Skuratowicz J., 1992. Die Gärten Groβpolens in der ersten Hälfte des XIX. Jahrhunderts. W: Peter Joseph Lenné und die europäische Landschafts- und Gartenkunst im 19. Jahrhundert. 6 Greifswalder Romantikkonferenz. Red. G.-H. Vogel. Wissenschaftliche Beitrage der Ernst- -Moritz-Arndt-Universität Greifswald, Greifswald. Szafran H., 1959. Miasto Poznań i okolica. PTPN, Poznań. Tukałło M., Kandulski M., 1986. Ewidencja parku dworskiego w Owińskach wykonana na zlecenie Gminnego Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół w Czerwonaku. Maszynopis. Wojewódzki Konserwator Zabytków w Poznaniu. Peter Joseph Lenné, Karl Friedrich Schinkel, Owińska, park krajobrazowy, ogród zabytkowy, rewaloryzacja

ORIGINAL_ARTICLE #16 pl 2011 5 3 Aneta Sławińska 1 Janusz Kalbarczyk 1 Bonatti M., Karnopp P., Soares H.M., Furlan S.A., 2004. Evaluation of Pleurotus ostreatus and Pleurotus sajor-caju nutritional characteristics when cultivated in different lignocellulosic wastes. Food Chem. 88: 425-428. Brodziak Ł., Ważny J., 1980. Metody hodowli owocników twardziaka jadalnego (L. edodes). Hodowla na odpadach drewna i korze. Sylwan 124, 9: 9-16. Cebrat S., 1987. Wykorzystanie organizmów celulolitycznych do utylizacji materiałów bogatych w celulozę. Kosmos 36, 2: 227-247. Carroll G.C., Wicklow D.T., 1992. The fungal community. Its organization and role in the ecosystem. Dekker, New York. Elisashvili V., Parlar H., Kachlishvili E., Chichua D., Bakradze M., Kohreidze N., 2001. Ligninolytic activity of basidiomycetes grown under submerged and solid-state fermentation on plant raw material (sawdust of grapevine cuttings). Adv. Food Sci. 23: 117-123. Galhaup C., Wagner H., Hinterstoisser B., Haltrich D., 2002. Increased production of laccase by the wood-degrading basidiomycete Trametes pubescens. Enzyme Microb. Technol. 30: 529-536. Ghosh N., Chakravarty D.K., 1990. Predictive analysis of the protein quality of Pleurotus citrinopileatus. J. Food Sci. Technol. 27: 236-238. Hoff J.A., Klopfenstein N.B., McDonald G.I., Tonn J.R., Kim M.S., Zambino P.J., Hessburg P.F., Rogers J.D., Peever T.L., Carris L.M., 2004. Fungal endophytes in woody roots of Douglas-fir (Pseudotsuga menziesii) and ponderosa pine (Pinus ponderosa). For. Pathol. 34: 255-271. Kalbarczyk J., 1989. Wpływ kwasów huminowych dodawanych do pożywki agarowej na rozwój grzybni wybranych gatunków grzybów jadalnych. Rozpr. Nauk. AR Lubl. 115. Kalbarczyk J., Jamroz J., 1989. Możliwości wykorzystania grzybów wyższych do produkcji białka z surowców odpadowych. Przem. Spoż. 6: 151-153. Mikiashvili N., Wasser S., Nevo E., Chichua D., Elisashvili V., 2004. Lignocellulolytic enzyme activities of medicinally important basidiomycetes from different ecological niches. Int. J. Med. Mushrooms 6: 63-71. Royse D.J., 1995. Specialty mushrooms. Mushroom News 43: 4-19. Sarker N.C., Hossain M.M., Sultana N., Mian I.H., Sirajul Karim A.J.M., Ruhul Amin S.M., 2007. Performance of different substrates on the growth and yield of Pleurotus ostreatus (Jacquin ex Fr.) Kummer. Bangladesh J. Mushroom 1, 2: 9-20. Siwulski M., Sobieralski K., Mańkowski J., 2010. Comparison of mycelium growth of selected species of cultivated mushrooms on textile industry wastes. Acta Sci. Pol. Hort. Cult. 9, 3: 37-43. Stames P., 2000. Growing gourment and medicinal mushrooms. Ten Speed Press, Berkeley. Vikineswary S., Abdullah N., Renuvathani M., Sekaran M., Pandey A., Jones E.B.G., 2006. Productivity of laccase in solid substrate fermentation of selected agro-residues by Pycnoporus sanguineus. Bioresour. Technol. 97: 171-177. Zervakis G., Philippoussis A., Ioannidou S., Diamantopoulou P., 2001. Mycelium growth kinetics and optimal temperature conditions for the cultivation of edible mushroom species on lignocellulosic substrates. Folia Microbiol. 46, 3: 231-234. Pleurotus ostreatus, odpady ligninocelulozowe, wzrost grzybni

ORIGINAL_ARTICLE #17 pl 2011 5 3 Krystyna Krysztofiak 1 Agnieszka Bilska 1 Błaszak R., 2008. Rozporządzenia dotyczące deklaracji składu i wartości odżywczej produktów mięsnych. Maszynopis. Instytut Technologii Mięsa UP, Poznań. Czy znakowanie żywności spełnia swoją rolę? 2005. Współcz. Żywn. 47, 2. [www.eufic.org]. Dyrektywa 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych. 2000. Dz. U. L 109: 29-42. Dyrektywa 2003/89/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 listopada 2003 r. zmieniająca dyrektywę 2000/13/WE w odniesieniu do oznaczania składników obecnych w środkach spożywczych. 2003. Dz. U. L 308: 15-18. Dyrektywa Komisji 2001/101/WE z dnia 26 listopada 2001 r. zmieniająca dyrektywę 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych. 2001. Dz. U. L 310: 19-21. Dyrektywa Komisji 2007/68/WE z dnia 27 listopada 2007 r. zmieniająca załącznik IIIa do dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do niektórych składników żywności. 2007. Dz. Urz. UE L 310: 11. Dyrektywa Komisji 2008/5/WE z dnia 30 stycznia 2008 r. dotycząca obowiązkowego umieszczania na etykietach niektórych środków spożywczych danych szczegółowych innych niż wymienione w dyrektywie 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. 2008. Dz. Urz. UE L 27: 12. Dyrektywa Komisji 2010/69/UE zmieniająca załączniki do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dodatków do żywności innych niż barwniki i substancje słodzące. 2010. Dz. U. L. 279: 22-31. Dyrektywa Rady nr 90/496/EWG z dnia 24 września 1990 r. w sprawie oznaczania wartości odżywczej środka spożywczego. 1990. Dz. U. L 276 z późniejszymi zmianami: 40-48. Etykiety produktów spożywczych. 2004. Współcz. Żywn. 43, 5. [www.eufic.org]. Górecka A., Krygier K., 2004. Zamienniki tłuszczu w produkcji żywności o obniżonej wartości energetycznej. Przem. Spoż. 5: 36-42. Kunachowicz H., Nadolna I., Iwanow K., Przygoda B., 2005. Tabele składu i wartości odżywczej żywności. PZWL, Warszawa. Paszkowski A., Roszewska R., 2010. Jakość handlowa wyrobów garmażeryjnych. Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Poznaniu. [www.wijhars. poznan.ibip.pl/public/%3Fid%3]. Podstawy naukowe – zasadniczy składnik oceny żywności funkcjonalnej i oświadczeń zdrowotnych. 2003. Współcz. Żywn. 37, 4. [www.eufic.org]. Przewodnik naukowo-techniczny dotyczący przygotowania wniosków o autoryzację oświadczenia zdrowotnego. 2007. EFSA, Parma. [http://www.gis.gov.pl/userfiles/file/BZ/OSWIAD-CZENIA/PL_Przewodnik_naukowo_techniczny_2.pdf]. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 353/2008 z dnia 18 kwietnia 2008 r. ustanawiające przepisy wykonawcze w odniesieniu do wniosków o wydanie zezwolenia na stosowanie oświadczeń zdrowotnych zgodnie z art. 15 Rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady. 2008. Dz. U. L 109: 11-16. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 116/2010 z dnia 9 lutego 2010 r. zmieniające Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wykazu oświadczeń żywieniowych. 2010. Dz. U. L 37: 16-18. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 375/2010 z dnia 3 maja 2010 r. w sprawie odmowy wydania zezwolenia na oświadczenie zdrowotne dotyczące żywności inne niż odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci. 2010. Dz. U. L 111: 1-2. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 376/2010 z dnia 3 maja 2010 r. zmieniające Rozporządzenie (WE) nr 983/2009 w sprawie udzielania i odmowy udzielenia zezwoleń na oświadczenia zdrowotne dotyczące żywności i odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz do rozwoju i zdrowia dzieci. 2010. Dz. U. L 111: 3-4. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 382/2010 z dnia 5 maja 2010 r. w sprawie odmowy wydania zezwoleń na niektóre oświadczenia zdrowotne dotyczące żywności. Inne niż odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci. 2010. Dz. U. L 113: 1-3. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1161/2010 z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie odmowy udzielenia zezwolenia na oświadczenie zdrowotne dotyczące żywności inne niż dotyczące zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci. 2010. Dz. U. L 326: 59-60. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1162/2010 z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie odmowy udzielenia zezwoleń na niektóre oświadczenia zdrowotne dotyczące żywności i odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz do rozwoju i zdrowia dzieci. 2010. Dz. U. L 326: 61-63. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych. 2007. Dz. U. 137, poz. 966 z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 maja 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie znakowania środków spożywczych. 2008. Dz. U. 93, poz. 595. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności i warunków ich stosowania. [Zachowuje moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie Ustawy z dnia 27 września 2006 r. Bezpieczeństwo żywności i żywienia]. 2003. Dz. U. 27, poz. 237. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych i substancji pomagających w przetwarzaniu. [Zachowuje moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie Ustawy z dnia 27 września 2006 r. Bezpieczeństwo żywności i żywienia]. 2004. Dz. U. 94, poz. 933 z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie znakowania żywności wartością odżywczą. 2007 a. Dz. U. 137, poz. 967. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety. 2007 b. Dz. U. 196, poz. 1425. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 października 2007 r. w sprawie specyfikacji i kryteriów czystości substancji dodatkowych. 2007 c. Dz. U. 199, poz. 1441. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2010 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności. 2010 a. Dz. U. 174, poz. 1184. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2010 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego. 2010 b. Dz. U. 180, poz. 1214. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2010 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych. 2010 c. Dz. U. 232, poz. 1525. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 października 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących oznakowań towarów paczkowanych. 2005. Dz. U. 211, poz. 1760 z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar. 2010. Dz. U. 225, poz. 1638 z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności. 2006 a. Dz. U. L 404: 9-25. Rozporządzenie (WE) nr 1925/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie dodawania do żywności witamin i składników mineralnych. 2006 b. Dz. U. L 404: 26-38. Rozporządzenie (WE) nr 1332/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie enzymów spożywczych, zmieniające dyrektywę Rady 83/417/EWG, Rozporządzenie Rady (WE) nr 1493/1999, Dyrektywę 2000/13/WE, Dyrektywę Rady 2001/112/WE oraz Rozporządzenie (WE) nr 258/97. 2008. Dz. U. L 354: 7-15. Sesja plenarna 14-16 czerwca 2010. 2010. Aktualności w Parlamencie Europejskim. [http:// www.europarl.europa.eu/pl/headlines/?redirection=]. Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jednolity). 2005. Dz. U. 187, poz. 1577 z późniejszymi zmianami. Wrześniewska-Wal I., 2010. Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne, aspekty prawne i naukowe. Przem. Spoż. 1: 31-33. Znakowanie produktów spożywczych oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi. 2007. Współcz. Żywn. 59, 7. [www.eufic.org]. Znakowanie wartością odżywczą oparte o wartość energetyczną. 2006. Współcz. Żywn. 53, 6. [www.eufic.org]. Znakowanie żywności – bogactwo informacji dla konsumentów. 2010. Współcz. Żywn. 73, 8. [www.eufic.org]. Znakowanie żywności – jak, gdzie i dlaczego? 2008. Współcz. Żywn. 65, 12. [www.eufic.org]. przepisy prawne, informacje obowiązkowe, oświadczenia żywieniowe, oświadczenia zdrowotne

ORIGINAL_ARTICLE #18 pl 2011 5 3 Izabela Przetaczek-Rożnowska 1 Jacek Rożnowski 1 Abdullah M.Z., Guan L.C., Lim K.C., Karim A.A., 2001. The applications of computer vision system and tomographic radar imaging for assessing physical properties of food. J. Food Eng. 61: 125-135. Chen Y.-R., Chao K., Kim M.S., 2002. Machine vision technology for agriculture applications. Comput. Electron. Agric. 36: 173-191. Du C.-J., Sun D.-W., 2004. Recent developments in the applications of image processing techniques for food quality evaluation. Trends Food Sci. Technol. 15: 230-249. Hunt R.W.G., 1991. Measuring of colour. Horwood, New York. Mendoza F., Dejmek P., Aguilera J.M., 2006. Calibrated color measurements of agricultural foods using image analysis. Postharvest Biol. Technol. 41: 285-295. Mielicki J., 1997. Zarys wiadomości o barwie. Fundacja Rozwoju Polskiej Kolorystyki, Łódź. PN-65-N-01252 Liczbowe wyrażanie barw. 1965. PKNMiJ, Warszawa. PN-78/A-74701 Hydrolizaty skrobiowe (krochmalowe). Metodyka badań. 1978. PKNiM, Warszawa. PN-89 E-04042/01 Pomiary promieniowania optycznego. Pomiary kolorymetryczne. Postanowienia ogólne. 1989. PKNMiJ, Warszawa. Robertson A.L., 1976. The CIE 1976 color difference formulae. Color Res. Appl. 2: 7-11. Rożnowski J., 2006. Ocena barwy produktów spożywczych. Laboratorium 5: 36-43. Russ J.C., 2005. Image analysis of food microstructure. CRC Press, New York. Sangwine S.J., 2000. Colour in image processing. Electron. Commun. Eng. J. 12: 211-219. Segnini S., Dejmerk P., Öste R., 1999. A low cost video technique for color measurement of potato chips. Lebensm.-Wiss. Technol. 32: 216-222. Yam K.L., Papadakis S.E., 2004. A simple digital imaging method for measuring and analyzing color of food surfaces. J. Food Eng. 61: 137-142. : maltodekstryna ziemniaczana, pole mikrofalowe, parametry barwy

ORIGINAL_ARTICLE #19 pl 2011 5 3 Jan Pyrcz 1 Krzysztof Pietrończyk 1 Bożena Danyluk 1 Ryszard Kowalski 1 Agnieszka Bilska 1 Ambrosiadis J., Verelitzis K., Drogatidou E., Georgakis S., Papaveragou K., 1998. Sojaeiweiβ. Emulgiereigenschaften bei der Brühwurstherstellung. Fleischwirtschaft 78: 1304-1307. Cheong S.H., Fischer A., 1993. Rasterelektronenmikroskopische. Beurteilung der Wirkungsweise von Emulgatoren auf die Fettstabilisierung bei feinzerkleinerter Leberwurst. Fleischwirtschaft 73: 667-671. Chove B.E., Grandison A.S., Lewis M.J., 2001. Emulsifying properties of soy protein isolate fractions obtained by isoelectric precipitation. J. Sci. Food Agric. 81: 759-763. Ćwiertniewski K., Polak E., 2007. Zastosowanie naturalnych antyoksydantów żywności w chłodzonych i mrożonych produktach mięsnych. Przem. Spoż. 61: 5-45. Djordjevic D., McClements D.J., Decker E.A., 2004. Oxidative stability of whey protein-stabilized oil-in-water emulsions at pH 3: potential w-3 fatty acid delivery systems (Part B). J. Food Sci. 69, 5: C356-C362. Duda Z., 1998. Dodatki funkcjonalne w przetwórstwie mięsa. Część I. Gosp. Mięsna 50: 32-37. Feng J., Xiong Y.L., Mikel W.B., 2003. Textural properties of pork frankfurters containing thermally/enzymatically modified soy proteins. J. Food Sci. 68: 1220-1224. Hammer G.F., 1998. Technologische Wirkung von verschiedenen Monoglyceriden und Ei bei feinzerkleinerter Leberwurst. Fleischwirtschaft 68: 1224-1228. Hasret U., 2004. Effect of wheat flour, whey protein concentrate and soya protein isolate on oxidative processes and textural properties of cooked meatballs. Food Chem. 87: 523-529. Hu M., McClements D.J., Decker E.A., 2003. Impact of whey protein emulsifiers on the oxidative stability of salmon oil-in-water emulsions. J. Agric. Food Chem. 51: 1435-1439. Kien S., Żelazny R., Michalski M., 1998. Optymalizacja procesów obróbki termicznej konserw przy zastosowaniu krajowej aparatury pomiarowo-sterującej. Gosp. Mięsna 50: 36-39. Lecomte N.B., Zayas J.F., Kastner C.L., 1993. Soy protein functional and sensory characteristics in comminuted meats. J. Food Sci. 58: 464-467. Pietrończyk K., 2002. Technologiczna przydatność emulgatorów w kształtowaniu jakości kutrowanych wyrobów podrobowych. Maszynopis. Instytut Technologii Mięsa AR, Poznań. PN 84/A-85803. 1984. Tłuszcze zwierzęce jadalne. Metody badań. Alfa, Warszawa. PN-A-82007. 1996. Przetwory mięsne. Wędliny. Alfa-Wero, Warszawa. Pyrcz J., 1982. Technologiczne funkcje emulgatorów w kształtowaniu jakości kutrowanych kiełbas parzonych. Rocz. AR Pozn. Rozpr. Nauk. 131. Roesch R.R., Corredig M., 2003. Texture and microstructure of emulsions prepared with soy protein concentrate by high-pressure homogenization. Lebensm. Wiss. Technol. Food Sci. Technol. 36: 113-124. Scheid D., Weber R., 1986. Emulgatoren und Emulsionen in der Fleischvorarbeitung. Fleischerei 27: 43-47. Technologia mięsa. 1981. Red. W. Pezacki. WN-T, Warszawa. Tyburcy A., Kosińska A., Cegiełka A., 2005. Charakterystyka pasztetów sterylizowanych wytwarzanych z różnych surowców. Acta Sci. Pol. Technol. Aliment. 4, 1: 103-110. Vandendriessche F., 2008. Meat products in the past, today and in the future. Meat Sci. 78: 104- -113. emulgatory, wędlina podrobowa typu „pasztetowa”, obróbka termiczna

ORIGINAL_ARTICLE #20 pl 2011 5 3 Andrzej Tyburcy 1 Altunakar B., Sahin S., Sumnu G., 2004. Functionality of batters containing different starch types for deep-fat frying of chicken nuggets. Eur. Food Res. Technol. 218: 318-322. Chen C.L., Li P.Y., Hu W.H., Lan M.H., Chen M.J., Chen H.H., 2008. Using HPMC to improve crust crispness in microwave-reheated battered mackerel nuggets: water barrier effect of HPMC. Food Hydrocolloids 22: 1337-1344. Dana D., Saguy S., 2006. Review: mechanism of oil uptake during deep-fat frying and the surfactant effect – theory and myth. Adv. Colloid Interface Sci. 128-130: 267-272. Dogan S.F., Sahin S., Sumnu G., 2005 a. Effects of batters containing different protein types on the quality of deep-fat fried chicken nuggets. Eur. Food Res. Technol. 220: 502-508. Dogan S.F., Sahin S., Sumnu G., 2005 b. Effects of soy and rice flour addition on batter rheology and quality of deep-fat fried chicken nuggets. J. Food Eng. 71: 127-132. Dragich A.M., Krochta J.M., 2010. Whey protein solution coating for fat-uptake reduction in deep-fried chicken breast strips. J. Food Sci. 75, 1: S43-S47. Fiszman S.M., Salvador A., 2003. Recent developments in coating batters. Trends Food Sci. Technol. 14: 399-407. Garayo J., Moreira R., 2002. Vacuum frying of potato chips. J. Food Eng. 55: 181-191. Gerrish T., Higgins C., Kresl K., 1997. Method of making battered and breaded food compositions using calcium pectins. US Patent 5,601,861. Holownia K.I., Chinnan M.S., Erickson M.C., Mallikarjunan P., 2000. Quality evaluation of edible film-coated chicken strips and frying oils. J. Food Sci. 65, 6: 1087-1090. Kim B.K., Lee J.S., Lee C.H., Park D.J., 2008. Preparation of low-fat uptake frying batter composite by dry particle coating of microparticulated soybean hull. Lebensm. Wiss. Technol. 41: 34-41. Kmiecik D., Korczak J., 2010. Tłuszcze smażalnicze – jakość, degradacja termiczna i ochrona. Nauka Przyr. Technol. 4, 2, 23. Kowalczyk D., Gustaw W., 2009. Wpływ powłok hydrokoloidowych na cechy jakościowe frytek ziemniaczanych. Żywn. Nauka Technol. Jakość 67, 6: 72-80. Llorca E., Hernando I., Pérez-Munuera I., Quiles A., Fiszman S.M., Lluch M.Á., 2003. Effect of batter formulation on lipid uptake during frying and lipid fraction of frozen battered squid. Eur. Food Res. Technol. 216: 297-302. Mah E., Brannan R.G., 2009. Reduction of oil absorption in deep-fried, battered and breaded chicken patties using whey protein isolate as a postbreading dip: effect on flavor, color and texture. J. Food Sci. 74, 1: S9-S16. Mah E., Price J., Brannan R.G., 2008. Reduction of oil absorption in deep-fried, battered and breaded chicken patties using whey protein isolate as a postbreading dip: effect on lipid and moisture content. J. Food Sci. 73, 8: S412-S417. Mellema M., 2003. Mechanism and reduction of fat uptake in deep-fat fried foods. Trends Food Sci. Technol. 14: 364-373. Merrill R., Lemay D., Colin-Diaz L., 2009. Coated food products and methods of producing coated food products with reduced permeability to fat and oil. US Patent 7,494,677 B2. Moreira R.G., Da Silva P.F., Gornes C., 2009. The effect of a de-oiling mechanism on the production of high quality vacuum fried potato chips. J. Food Eng. 92: 297-304. Olson S., Zoss R., 1985. Fried foods of reduced oil absorption and methods of preparation employing spray of film forming agent. US Patent 4,511,583. Pikul J., 1995. Postęp w zakresie panierowania i produkcji panierowanych przetworów z mięsa drobiu. Proces smażenia i jakość mikrobiologiczna produktu. Gosp. Mięsna 47, 5: 13-16. Pikul J., Hołownia K., 2000. Utlenianie lipidów w panierowanych smażonych zanurzeniowo oraz pieczonych udach kurcząt. Żywność 22, 1: 45-55. Saguy S., Dana D., 2003. Integrated approach to deep fat frying: engineering, nutrition, health and consumer aspects. J. Food Eng. 56: 143-152. Sahin S., Sumnu G., Altunakar B., 2005. Effects of batters containing different gum types on the quality of deep-fat fried chicken nuggets. J. Sci. Food Agric. 85: 2375-2379. Sanz T., Salvador A., Fiszman S.M., 2004 a. Effect of concentration and temperature on properties of methylcellulose-added batters. Application to battered, fried seafood. Food Hydrocolloids 18: 127-131. Sanz T., Salvador A., Fiszman S.M., 2004 b. Innovative method for preparing a frozen, battered food without a prefrying step. Food Hydrocolloids 18: 227-231. Shih F.F., Daigle K.W., 2001. Rice flour based low oil uptake frying batters. US Patent 6,224,921 B1. Wątroba A., Krygier K., 2010. Metody oceny jakości tłuszczów stosowanych do smażenia. Przem. Spoż. 64, 2: 34-36. produkty panierowane, smażenie, absorpcja tłuszczu

ORIGINAL_ARTICLE #21 pl 2011 5 3 Roman Jaszczak 1 Konrad Magnuski 1 Mariusz Miotke 1 Sławomir Piątkowski 1 Instrukcja urządzania lasu. Część 1. Instrukcja sporządzania projektu planu urządzenia lasu dla nadleśnictwa. 2010. Maszynopis. PGL LP, Warszawa. Instrukcja urządzania lasu. Część I. Instrukcja sporządzania planu urządzenia lasu dla nadleśnictwa. Załącznik do Zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 18 kwietnia 2003 r. 2003. CILP, Warszawa. Instrukcja urządzania lasu. Część ogólna. Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych. 1994. IBL, Warszawa. Instrukcja urządzania lasu. Ministerstwo Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. 1957. PWRiL, Warszawa. Instrukcja urządzania lasu. Ministerstwo Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. 1970. PWRiL, Warszawa. Instrukcja urządzania lasu. T. I. Prace urządzeniowe. Ministerstwo Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. Naczelny Zarząd Lasów Państwowych. 1980. PWRiL, Warszawa. Jaszczak R., Magnuski K., 2005. Wyniki przebudowy drzewostanów w Nadleśnictwie Doświadczalnym Siemianice. Sylwan 149, 10: 20-27. Jaszczak R., Magnuski K., 2010. Urządzanie lasu. Wyd. UP, Poznań. Jaszczak R., Magnuski K., Kasprzyk J., 2008. Ziele und Methoden der Umwandlung der Bestände in der Versuchs-Oberförsterei Siemianice – die Zusammenfassung der Untersuchungen aus den Jahren 1953-2006. Nauka Przyr. Technol. 12, 2, #9. Jaszczak R., Magnuski K., Stefaniak I., Winkler A., 2009. Półnaturalna przebudowa lipą drzewostanów sosnowych w Nadleśnictwie Doświadczalnym Siemianice. Sylwan 153, 7: 442-450. Kozak I., Chłódek D., Zawadzki A., Kozak H., Potaczała G., 2007. Symulacja przebudowy drzewostanów świerkowych w Bieszczadach za pomocą modelu FORKOME. Leśn. Pr. Bad. 68, 2: 7-26. Magnuski K., 1967. Perspektywiczny plan przebudowy drzewostanów Leśnictwa Doświadczalnego Siemianice na tle istniejących siedliskowych typów lasu. Pr. Kom. Nauk Roln. Kom Nauk Leśn. PTPN 21: 483-523. Miś R., 1993. Etat cięć rębnych według potrzeb przebudowy i jego funkcja regulacyjna. Pr. Inst. Bad. Leśn. Ser. B 15: 68-80. Miś R., 1998. Gospodarstwo przebudowy lasu a regulacja rozmiaru użytkowania rębnego. Sylwan 142, 6: 61-71. Miś R., 2001. Optymalizacja etatu przebudowy w urządzaniu lasu. Rocz. AR Pozn. 331, Leśn. 39: 187-193. Miś R., 2003. Urządzanie lasów wielofunkcyjnych. Wyd. AR, Poznań. Miś R., 2006. Problematyka przebudowy w urządzaniu lasu. W: I Krajowa Konferencja Naukowa na temat: Przebudowa lasów w Polsce – teoria i praktyka. Materiały na konferencję, Poznań, 08.02.2006. Red. P. Strzeliński, G. Rączka. Ornatus, Poznań: 73-90. Paluch R., Bielak K., 2009. Przebudowa drzewostanów z wykorzystaniem naturalnych procesów sukcesyjnych w Puszczy Białowieskiej. Leśn. Pr. Bad. 70, 4: 339-354. Plan urządzenia lasu Leśnego Zakładu Doświadczalnego Siemianice. Okres 01.01.2004-31.12.2013. 2005. Maszynopis. BULiGL Oddział w Brzegu, Brzeg. Plan urządzenia lasu Nadleśnictwa Doświadczalnego Siemianice. 1994. Maszynopis. Katedra Urządzania Lasu AR, Poznań. Polityka leśna państwa. 1997. MOŚZNiL, Warszawa. Przybylska K., 1999. Waloryzacyjny system oceny lasów górskich przystosowanych do potrzeb planowania urządzeniowego. Sylwan 143, 5: 27-36. Przybylska K., Zięba S., Kołodziej Z., 2006. Problem przebudowy lasów górskich. W: I Krajowa Konferencja Naukowa na temat: Przebudowa lasów w Polsce – teoria i praktyka. Materiały na konferencję, Poznań, 08.02.2006. Red. P. Strzeliński, G. Rączka. Ornatus, Poznań: 59-72. Rączka G., 2006. Regulacja etatu cięć rębnych w gospodarstwie przebudowy lasu na przykładzie LZD Siemianice. W: I Krajowa Konferencja Naukowa na temat: Przebudowa lasów w Polsce – teoria i praktyka. Materiały na konferencję, Poznań, 08.02.2006. Red. P. Strzeliński, G. Rączka. Ornatus, Poznań: 91-100. Rykowski K., 2010. O przebudowie drzewostanów z różnorodnością biologiczną w tle. Sylwan 154, 4: 219-233. Stępień E., 2006. Wybrane problemy planowania przebudowy lasu. W: I Krajowa Konferencja Naukowa na temat: Przebudowa lasów w Polsce – teoria i praktyka. Materiały na konferencję, Poznań, 08.02.2006. Red. P. Strzeliński, G. Rączka. Ornatus, Poznań: 21-36. Stępień E., Łopiński Ł., 2008. Kryteria i wyniki oceny potrzeb przebudowy drzewostanów w zależności od dominującej funkcji lasów. W: VIII Sympozjum ochrony ekosystemów leśnych. Zagrożenia ekosystemów leśnych przez człowieka. Rozpoznanie – monitoring – przeciwdziałanie. Rogów 15-16 listopada 2007. Red. S. Mazur, H. Tracz. Wyd. SGGW, Warszawa: 95-103. Szymański S., 1993. Przebudowa drzewostanów. Świat, Warszawa. Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Tekst jednolity. 2011. Dz. U. 12, poz. 59. Zajączkowski J., 2006. Hodowlane kryteria kwalifikowania drzewostanów do przebudowy. W: I Krajowa Konferencja Naukowa na temat: Przebudowa lasów w Polsce – teoria i praktyka. Materiały na konferencję, Poznań, 08.02.2006. Red. P. Strzeliński, G. Rączka. Ornatus, Poznań: 101-108. Zajączkowski S., Gajewski D., 2006. Praktyczne zagadnienia gospodarstwa przebudowy w urządzaniu lasu. W: I Krajowa Konferencja Naukowa na temat: Przebudowa lasów w Polsce – teoria i praktyka. Materiały na konferencję, Poznań, 08.02.2006. Red. P. Strzeliński, G. Rączka. Ornatus, Poznań: 117-130. Zarządzenie nr 74 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 20 lutego 2007 r. w sprawie instrukcji urządzania lasu, stanowiącej załącznik do zarządzenia nr 43 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z 18 dnia kwietnia 2003 r. w sprawie instrukcji urządzania lasu (ZU-7019-7/2007). 2006. Maszynopis DGLP, Warszawa. Zasady hodowli lasu. 1988. PWRiL, Warszawa. Zasady hodowli lasu obowiązujące w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. 2003. Ośrodek Rozwojowo-Wdrożeniowy LP w Bedoniu, Warszawa. Lasy Państwowe, przebudowa, gospodarstwo, regulacja

ORIGINAL_ARTICLE #22 pl 2011 5 3 Roman Jaszczak 1 Grzegorz Rączka 1 Konrad Magnuski 1 Mariusz Miotke 1 Sławomir Piątkowski 1 Barzdajn W., Ceitel J., Sienkiewicz A., Zientarski J., 1991. Próba określenia postępowania hodowlanego w drzewostanach narażonych na szkodliwe oddziaływanie emisji Zakładów Nawozów Azotowych Włocławek. Pr. Kom. Nauk Roln. Kom. Nauk Leśn. PTPN 72: 3-11. Barzdajn W., Ceitel J., Sienkiewicz A., Zientarski J., 1992. Wpływ nawożenia kompensacyjnego na wzrost wybranych gatunków drzewiastych na powierzchni doświadczalnej w Nadleśnictwie Włocławek. Pr. Kom. Nauk Roln. Kom. Nauk Leśn. PTPN 74: 3-15. Barzdajn W., Ceitel J., Sienkiewicz A., Zientarski J., 1996. Reakcja wybranych gatunków drzewiastych na zróżnicowane nawożenie w warunkach emisji Zakładów Azotowych Włocławek. W: Reakcje biologiczne drzew na zanieczyszczenia przemysłowe. III Krajowe Sympozjum. Kórnik, 23-26 maja 1994. T. 1. Red. R. Siwecki. Sorus, Poznań: 267-272. Bernadzki E., 1985. Konsekwencje hodowlane obumierania lasów. Las Pol. 6: 5-7. Bosiak A., 1984. Stan zagrożenia środowiska leśnego w Polsce. Las Pol. 8: 11-15. Dmyterko E., 1992. Struktura uszkodzenia drzewostanów na podstawie wielkoobszarowej inwentaryzacji stanu uszkodzenia lasu w 1991 roku. Not. Nauk. Inst. Bad. Leśn. 19, 9. Dmyterko E., 1993. Monitoring wpływu zanieczyszczeń powietrza na lasy metodą drzewostanową na podstawie stałych powierzchni obserwacyjnych. Pr. Inst. Bad. Leśn. Ser. B 18: 12-25. Dmyterko E., 1996. Metoda drzewostanowa w ocenie uszkodzenia lasu. W:. Reakcje biologiczne drzew na zanieczyszczenia przemysłowe. III Krajowe Sympozjum. Kórnik, 23-26 maja 1994. T. 1. Red. R. Siwecki. Sorus, Poznań: 287-295. Dunikowski S., Kowalkowski A., 1980. Problemy zagospodarowania terenów leśnych w zasięgu emisji Zakładów Azotowych w Puławach. Sylwan 124, 11: 69-76. Fabijanowski J., 1986. Hodowla lasu wobec zagrożenia imisjami drzewostanów w górach. Sylwan 130, 2/3: 53-65. Fabijanowski J., Jaworski A., 2002. Hodowla lasu wobec zagrożenia imisjami naszych ekosystemów leśnych. W: Reakcje biologiczne drzew na zanieczyszczenia przemysłowe. IV Krajowe Sympozjum. Kórnik, 29 maja-1 czerwca 2001. T. 1. Red. R. Siwecki. Sorus, Poznań: 81-95. Gadzikowski R., 1971. Oddziaływanie Zakładów Azotowych na lasy w latach 1967-1970. Sylwan 115, 5: 17-29. Gałązka S., 1996. Niektóre aspekty zmian siedliskowych i produkcyjności lasu w rejonie oddziaływania emisji przemysłowych. W: Reakcje biologiczne drzew na zanieczyszczenia przemysłowe. III Krajowe Sympozjum. Kórnik, 23-26 maja 1994. T. 1. Red. R. Siwecki. Sorus, Poznań: 307-312. Hanak B., 1989. Cięcia odnowieniowe a imisje przemysłowe. Las Pol. 19: 6-8. Hawryś Z., Zwoliński J., Matuszczyk I., Kwapis Z., 2007. Stan przebudowywanych drzewostanów na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Leśn. Pr. Bad. 68, 1: 7-25. Instrukcja urządzania lasu. Część 1. Instrukcja sporządzania planu urządzenia lasu dla nadleś¬nictwa. Załącznik do Zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 18 kwietnia 203 r. 2003. CILP, Warszawa. Instrukcja urządzania lasu. Załącznik nr 6. Zasady ustalania stref uszkodzeń w lasach znajdujących się pod wpływem przemysłowych zanieczyszczeń powietrza. 1994. MOŚZNiL, DGLP, Warszawa. Jaszczak R., 1999 a. Historia monitoringu kondycji lasów w Polsce. Sylwan 143, 2: 5-25. Jaszczak R., 1999 b. Monitoring lasów. Wyd. AR, Poznań. Jaszczak R., 2001. Ustalanie stref uszkodzenia lasu w Polsce metodą drzewostanową w warunkach trwale zrównoważonej gospodarki leśnej. Rocz. AR Pozn. 331, Leśn. 39: 121-126. Jaszczak R., 2007. Die Forsteinrichtung und die Methoden und die Ergebnisse der Beurteilung der Beständebeschädigung nach dem zweiten Weltkrieg in Polen. Nauka Przyr. Technol. 1, 3, #47. Kluczyński B., 1971 a. Przemysłowe zanieczyszczenia powietrza i ich wpływ na lasy (1). Las Pol. 18: 8-9. Kluczyński B., 1971 b. Przemysłowe zanieczyszczenia powietrza i ich wpływ na lasy (2). Las Pol. 20: 12-13. Kluczyński B., 1972. Kilka uwag o odporności drzew na zadymienia i o przebudowie drzewostanów w rejonach przemysłowych. Las Pol. 20: 13-14. Kowalkowski A., Miazga S., Strykowski J., 1996. Wyniki 20-letnich obserwacji nad względną odpornością wybranych gatunków drzew i krzewów na trwałą emisję azotową. W: Reakcje biologiczne drzew na zanieczyszczenia przemysłowe. III Krajowe Sympozjum. Kórnik, 23-26 maja 1994. T. 1. Red. R. Siwecki. Sorus, Poznań: 313-324. Kowalski S., Bartnik C., 1989. Wpływ nawożenia torfem na miko ryzowanie dębu i brzozy w przebudowywanym drzewostanie w strefie silnego skażenia imisjami przemysłowymi. Zesz. Nauk. AR Krak. 232, Ses. Nauk. 23: 27-41. Kurth H., Gerord D., Ulbricht R., 1994. Forsteinrichtung. Nachhaltige Regelung des Waldes. DLV, Berlin. Latocha E., 1975. O przebudowie drzewostanów i wrażliwości drzew na emisje przemysłowe. Sylwan 119, 2: 50-58. Latocha E., 1976. Przegląd upraw i młodników powstałych z przebudowy drzewostanów w Górnośląskim i Krakowskim Okręgu Przemysłowym. Pr. Inst. Bad. Leśn. 509: 39-67. Latocha E., 1984. Główne kierunki zagospodarowania lasów na terenach szkód przemysłowych w Sudetach Zachodnich. Sylwan 128, 6: 29-36. Latocha E., 1989. Możliwości i sposoby zagospodarowania terenów leśnych w okręgach przemysłowych. W: Życie drzew w skażonym środowisku. Red. S. Białobok. PWN, Warszawa: 443-466. Latocha E., Cimander B., 1976. Najważniejsze metody diagnostyki zanieczyszczenia powietrza. Sylwan 120, 10: 1-29. Lemke J., 1965. Minimum zadymiania i maksimum gatunków dymoodpornych. Las Pol. 19: 12-14. Leśnictwo 1999. 1999. GUS, Warszawa. Leśnictwo 2000. 2000. GUS, Warszawa. Leśnictwo 2001. 2001. GUS, Warszawa. Leśnictwo 2002. 2002. GUS, Warszawa. Leśnictwo 2003. 2003. GUS, Warszawa. Leśnictwo 2004. 2004. GUS, Warszawa. Leśnictwo 2005. 2005. GUS, Warszawa. Leśnictwo 2006. 2006. GUS, Warszawa. Leśnictwo 2007. 2007. GUS, Warszawa. Leśnictwo 2008. 2008. GUS, Warszawa. Leśnictwo 2009. 2009. GUS, Warszawa. Łonkiewicz B., 1993. Założenia delimitacji obszarów leśnych w gospodarce przestrzennej kraju. Pr. Inst. Bad. Leśn. 747-751: 33-62. Magnuski K., Sienkiewicz A., 1990. Przyrost średniowiekowych drzewostanów sosnowych Puszczy Zielonki w warunkach nasilających się imisji przemysłowych. W: Ocena zasobów leśnych w ekosystemach zagrożonych. Red. E. Bernadzki. Wyd. SGGW-AR, Warszawa: 120-135. Magnuski K., Sienkiewicz A., 1993. Wpływ średnich skażeń z uprzemysłowionej aglomeracji miejskiej na niektóre części składowe ekosystemu leśnego. Pr. Inst. Bad. Leśn. Ser. B 15: 152-164. Magnuski K., Sienkiewicz A., Jaszczak R., 1992. Przyrost drzewostanów sosnowych w warunkach średnich skażeń z uprzemysłowionej aglomeracji miejskiej. Rocz. AR Pozn. 241, Leśn. 30: 93-103. Magnuski K., Żółciak E., Sienkiewicz A., Gałązka S., 1990. Chemizacja gleby i roślin oraz przyrost drzewostanów w warunkach średnich skażeń z uprzemysłowionej aglomeracji miejskiej. W: Reakcja ekosystemów leśnych i ich elementów składowych na antropopresję. Red. A. Szujecki. Wyd. SGGW-AR, Warszawa: 131-144. Marx D.H., Marrs L.F., Cordell C.E., 2002. Zastosowanie technologii mikoryzowej w odnowieniach leśnych. W: Reakcje biologiczne drzew na zanieczyszczenia przemysłowe. IV Krajowe Sympozjum. Kórnik, 29 maja-1 czerwca 2001. T. 1. Red. R. Siwecki. Sorus, Poznań: 115-132. Miś R., 1997. Prawdopodobieństwo przeżycia drzewostanów w strefach uszkodzeń przemysłowych. Pr. Inst. Bad. Leśn. Ser. B 33: 19-29. Orzeł S., 1998. Ocena strat produkcyjnych drzewostanów sosnowych w wybranych regionach przemysłowych Polski południowej. Sylwan 142, 1: 5-20. Partyka T., 1986. Ekonomiczne aspekty zanieczyszczenia lasów. Las Pol. 4: 18-20. Pigan M., 2007. Stan podsadzeń jako podstawa planowania przebudowy drzewostanów sosnowych w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Maszynopis. Zakład Urządzania Lasu SGGW, Warszawa. Schnaider Z., 1977. Wpływ przemysłowych zanieczyszczeń na drzewostany i możliwości przeciwdziałania szkodom przez zabiegi ochronne i hodowlane. Las Pol. 10: 10-12. Sienkiewicz A., Cichocka I., Szymańska M., Barzdajn W., Ceitel J., Zientarski J., 1996. Wpływ imisji Zakładów Azotowych we Włocławku i nawożenia kompensacyjnego na zawartość związku azotu w liściach brzozy brodawkowatej (Betula pendula Roth.). W: Reakcje biologiczne drzew na zanieczyszczenia przemysłowe. III Krajowe Sympozjum. Kórnik, 23-26 maja 1994. T. 2. Red. R. Siwecki. Sorus, Poznań: 415-420. Sienkiewicz A., Szymańska M., Cichocka I., Barzdajn W., Ceitel J., Zientarski J., 2002. Wpływ nawożenia kompensacyjnego na właściwości chemiczne piaszczystych gleb leśnych w zasięgu oddziaływania emisji przemysłowych. W: Reakcje biologiczne drzew na zanieczyszczenia przemysłowe. IV Krajowe Sympozjum. Kórnik, 29 maja-1 czerwca 2001. T. 2. Red. R. Siwecki. Sorus, Poznań: 803-812. Sierpiński Z., Schnaider Z., 1968. Problem przemysłowej chemizacji leśnych środowisk życia. Sylwan 112, 5: 31-37. Strzelecki W., 1986. Badania Instytutu Badawczego Leśnictwa nad zagrożeniem środowiska leśnego przez przemysł. Las Pol. 4: 20-22. Szempliński A., Zajączkowski S., 2000. Wybrane problemy nowelizacji „Instrukcji urządzania lasu”. W: Stan i perspektywy badań z zakresu urządzania lasu i ekonomiki leśnictwa. Materiały IV Konferencji Leśnej, Sękocin Las, 13-14 czerwca 2000 r. Red. J. Smykała. IBL, Warszawa: 16-24. Szymański S., 1993. Przebudowa drzewostanów. Bibl. Leśn. 27. Szymański S., 1996. Hodowla i uprawa lasu w regionach przemysłowych. W: Reakcje biologiczne drzew na zanieczyszczenia przemysłowe. III Krajowe Sympozjum. Kórnik, 23-26 maja 1994. T. 1. Red. R. Siwecki. Sorus, Poznań: 53-59. Telmiński H., 1965. Maksimum gatunków „dymoodpornych” czy minimum zadymienia. Las Pol. 12: 8-9. Telmiński H., 1969 a. A jednak nie głos wołającego w puszczy. Las Pol. 2: 7-8 Telmiński H., 1969 b. Iglaste czy liściaste – oto jest pytanie. Uwagi o przebudowie drzewostanów. Las Pol. 7: 8-9. Telmiński H., 1972. Lasy iglaste, lasy liściaste, czy... kapusta? Las Pol. 1: 10-11. Walendzik R., Olejarski I., Przyborowska I., Szołtyk G., 1999. Przebudowa drzewostanów i uprawa gleby w warunkach skażeń przemysłowych Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. W: Stan i perspektywy badań z zakresu hodowli lasu. Materiały I Konferencji Leśnej, Sękocin Las. IBL, Warszawa: 305-314. Wpływ długotrwałych zanieczyszczeń przemysłowych na środowiska leśne Niżu Polskiego. 1995. Red. R. Miś. Fundacja Rozwój SGGW, Warszawa. Zasady hodowli lasu obowiązujące w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. 2003. Ośrodek Rozwojowo-Wdrożeniowy LP w Bedoniu, Warszawa. Polska, regiony przemysłowe, sposoby przebudowy drzewostanów, użytkowanie rębne, użytkowanie przedrębne, gatunki docelowe, przyrost bieżący miąższości

ORIGINAL_ARTICLE #23 en 2011 5 3 Mirosław M. Michalski 1 Commission Regulation (EC) No 2073/2005 of 15 November 2005 on microbiological criteria for foodstuffs. 2005. Off. J. L 338. Commission Regulation (EC) No 1898/2006 of 14 December 2006 laying down detailed rules of implementation of Council Regulation (EC) No 510/2006 on the protection of geographical indications and designations of origin for agricultural products and foodstuffs. 2006. Off. J. L 369. Commission Regulation (EC) No 628/2008 of 2 July 2008 amending Regulation (EC) No 1898/2006 laying down detailed rules of implementation of Council Regulation (EC) No 510/2006 on the protection of geographical indications and designations of origin for agricultural products and foodstuffs. 2008. Off. J. L 173/3. Commission Regulation (EC) No 1441/2007 of 5 December 2007 amending Regulation (EC) No 2073/2005 on microbiological criteria for foodstuffs. 2007. Off. J. L 322/12. Council Regulation (EC) No 509/2006 of 20 March 2006 on agricultural products and foodstuffs as traditional specialities guaranteed. 2006 a. Off. J. L 93/1. Council Regulation (EC) No 510/2006 of 20 March 2006 on the protection of geographical indications and designations of origin for agricultural products and foodstuffs. 2006 b. Off. J. L 93. Duczkowska-Małysz K., 2010. Rola produktów lokalnych i regionalnych w rozwoju gospodarczym i społecznym obszarów wiejskich. [http://www.ukie.gov.pl]. EN 45011. 2000. General requirements for bodies operating product certification systems. CEN, Bruxells. Kołożyn-Krajewska D., Dolatowski Z., 2010. Evaluation of traditional and regional meat products made in Poland. Nauka Przyr. Technol. 4, 5, #64. Makała H., 2004. Produkty tradycyjne i regionalne. Gosp. Mięsna 11: 22-28. Ratkowska B., Iwanow K., Gorczakowska A., Przygoda B., Wojtasik A., Kunachowicz W., 2009. Wartość odżywcza wybranych produktów żywności tradycyjnej. Cz. II. Zawartość składników mineralnych i witamin. Bromatol. Chem. Toksykol. 42, 3: 236-240. Regulation (EC) No 178/2002 of the European Parliament and of the Council of 28 January 2002 laying down the general principles and requirements of food law, establishing the European Food Safety Authority and laying down procedures in matters of food safety. 2002. Off. J. L 31/1. Regulation (EC) No 852/2004 of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 on the hygiene of foodstuffs. 2004 a. Off. J. L 226/3. Regulation (EC) No 853/2004 of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 laying down specific hygiene rules for food of animal origin. 2004 b. Off. J. L 139/55. Regulation (EC) No 854/2004 of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 laying down specific rules for the organisation of official controls on products of animal origin intended for human consumption. 2004 c. Off. J. L 155/206. Regulation (EC) No 882/2004 of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 on official controls performed to ensure the verification of compliance with feed and food law, animal health and animal welfare rules. 2004 d. Off. J. L 191. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lipca 2007 r. w sprawie ogólnych odstępstw od wymagań higienicznych w zakładach produkujących żywność tradycyjną pochodzenia zwierzęcego. 2007. Dz. U. 146, poz. 1024. Sajdakowska M., Żakowska-Biemans S., 2009. Postrzeganie żywności tradycyjnej przez polskich konsumentów na podstawie badań jakościowych. Żywn. Nauka Technol. Jakość 64: 95- -104. Spychaj A., Mozdziak P.E., Pospiech E., 2009. PCR methods in meat species identification as a tool for the verification of regional and traditional meat products. Acta Sci. Pol. Technol. Aliment. 8, 2: 5-20. Stankiewicz D., 2005. Produkty regionalne i tradycyjne. Kanc. Sejm. Biuro Stud. Ekspert. Inf. 1146. Suratno B., 2004. Protection of geographical indications. IP Manage. Rev. 2: 87-93. Szteyn J., Wiszniewska-Łaszczych A., 2010. Uregulowania prawne UE i krajowe dotyczące żywności tradycyjnej i regionalnej. Med. Wet. 66, 2: 79-82. Tyran E., 2007. Regional and traditional products as an important part of rural tourism offer. Acta Sci. Pol. Oecon. 6, 3: 121-128. Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. 2001. Dz. U. 5, poz. 44. Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych. 2005. Dz. U. 10, poz. 68. Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego. 2006 a. Dz. U. 17, poz. 127. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. 2006 b. Dz. U. 171, poz. 1225. traditional products, regional products, TSG, PDO, PGI

ORIGINAL_ARTICLE #24 pl 2011 5 3 Tomasz Maciejewski 1 Katarzyna Rębarz 1 Cwalina B., Czajka W., Fabisiewicz M., 2000. Porażenie odmiany ziemniaka Mila niektórymi patogenami w okresie wegetacji w zależności od zróżnicowanego nawożenia azotem. Biul. Inst. Hod. Aklim. Rośl. 214: 239-244. Czajka W., 1988. Badania nad występowaniem ważniejszych bakteryjnych i grzybowych chorób ziemniaka na tle wybranych czynników agrotechnicznych oraz zabiegów chemicznych. Acta Acad. Agric. Tech. Olst. Agric. Supl. C 44. Gawińska-Urbanowicz H., Kapsa J., 2006. Porównanie reakcji wybranych odmian ziemniaka na zarazę w sezonach o różnej presji infekcyjnej patogena. Prog. Plant Prot. / Post. Ochr. Rośl. 46, 2: 620-624. Głuska A., 2000. Nawadnianie jako czynnik kształtujący jakość plonu ziemniaków. Biul. Inst. Hod. Aklim. Rośl. 213: 179-183. Kapsa J., 1997. Nowe kierunki w zwalczaniu zarazy ziemniaka. Ziemn. Pol. 2: 16-23. Kapsa J., 2006. Wpływ nowoczesnych elementów ochrony na skuteczność bezpiecznego zwalczania groźnych patogenów ziemniaka. Prog. Plant Prot. / Post. Ochr. Rośl. 46, 1: 366-374. Kapsa J., 2007. Effect of climatic conditions on infection pressure of Phytophthora infestans and harmfulness of the pathogen to potato crops. J. Plant Prot. Res. 47, 4: 357-366. Kapsa J., 2008. Wpływ ocieplenia klimatu na populacje wybranych patogenów w uprawach ziemniaka. W: Nasiennictwo i ochrona ziemniaka. Konferencja naukowo-szkoleniowa. Kołobrzeg 3-4 kwietnia 2008. IHAR, Radzików: 59-61. Pietkiewicz J., 1981. Występowanie i szkodliwość chorób grzybowych i bakteryjnych ziemniaka w latach 1976-1979. Biul. Inst. Ziemn. 26: 103-126. Pietkiewicz J., Rudkiewicz F., 1979. Efekty ochrony ziemniaka przed zarazą w zależności od miejscowości i reakcji odmian. Ziemniak: 207-234. PP 1/2(3). Ocena skuteczności fungicydów. Phytophthora infestans na ziemniaku. 1996. EPPO. [norma]. Pszczółkowski P., Sawicka B., 1998. Stosowanie osłon i różnych sposobów pielęgnacji w uprawie wczesnych odmian ziemniaka w aspekcie zdrowotności roślin. Rocz. AR Pozn. 307, Roln. 52: 191-196. Rębarz K., Borówczak F., 2007. Porażenie patogenami bulw ziemniaków odmiany Bila w zależności od deszczowania, technologii uprawy i nawożenia azotowego. Prog. Plant Prot. / / Post. Ochr. Rośl. 47, 2: 294-298. Rudkiewicz F., Sikorski J., Ślązak J., 1983. Wpływ rodzaju gleby, nawożenia i zwalczania Phytophthora infestans na rozwój niektórych chorób na roślinach i bulwach ziemniaka. Biul. Inst. Ziemn. 30: 157-169. Sawicka B., 2002. Efektywność ochrony ziemniaka przed Phytophthora infestans w zależności od technologii uprawy i odmiany. Pam. Puław. 130: 661-671. Sawicka B., Skalski J., 1992. Wpływ ochrony przed zarazą i nawożenia ziemniaka azotem na plon i jego strukturę. Rocz. Nauk Roln. Ser. A 109, 3: 153-161. Szutkowska M., 1994. Wzrost i plonowanie ziemniaka w zależności od terminu sadzenia i stosowania ochrony przed Phytophthora infestans. Biul. Inst. Ziemn. 44: 83-97. Szutkowska M., 1998. Porażanie się bulw ziemniaka parchem zwykłym zależnie od warunków wilgotnościowo-termicznych i składu granulometrycznego gleby. Fragm. Agron. 58, 2: 106- -119. Wierzejska-Bujakowska A., 1996. Wpływ ochrony ziemniaka przed zarazą (Phytophthora infestans (Mont.) de Bary) na długość okresu wegetacji i na zawartość skrobi w bulwach modyfikowaną nawożeniem azotem. Biul. Inst. Ziemn. 46: 63-71. ziemniaki, środki ochrony roślin – fungicydy

ORIGINAL_ARTICLE #25 pl 2011 5 3 Agnieszka Targońska 1 Bożena Łukasik 1 Anders P., 1997. Puszcza Zielonka. Wielkopolska Biblioteka Krajoznawcza. WBP, Poznań. Brzustowicz G., 2007. Cysterski świat Nowej Marchii i Księstwa Pomorskiego. Regionalne Towarzystwo Historyczne Ziemi Choszczeńskiej, Choszczno. [http://rthzch.zschoszczno.pl/ news.php?id=124]. Burszta J., 1958. Od osady słowiańskiej do wsi współczesnej, o tworzeniu się krajobrazu osadniczego ziem polskich i rozplanowań wsi. Ossolineum, Wrocław. Callier E., 1887. Powiat poznański pod względem dziejowym z zastosowaniem do topografii współczesnej. Odbitka z Dziennika Poznańskiego, Poznań. Chlebowski B., Walewski W., Sulimierski F., 1886. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 7, Wiek, Warszawa. Kalendarz Polski, Ruski, Astronomiczno-Gospodarski i Domowy na rok pański 1841 który jest rokiem zwyczajnym mającym dni 365 / na sposób F. X. Ryszkowskiego F. i M. Doktora na Południk Krakowski wyrachowany. 1840. Nakładem i Drukiem Józefa Czecha, Kraków. Łęcki W., 2003. Wielkopolska. Przewodnik po miejscach ładnych i ciekawych. Kurpisz, Poznań. Łużyniecka E., 1998. Architektura klasztorów cysterskich na Śląsku. Księgarnia św. Wojciecha, Poznań. Mapa topograficzna Polski. Skala 1:10 000. 2001. Główny Geodeta Kraju, Warszawa. Piszczek T., 1974. Owińska – dzieje. [http://www.niewidomi.org.pl/h-dzieje_ow.htm]. Plan katastralny z 1863 roku. 2863. [z zasobów Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Poznaniu]. Skuratowicz J., 1992. Dwory i pałace w Wielkim Księstwie Poznańskim. Eco, Międzychód. Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu. Edycja elektroniczna. 2010. Red. ogólna T. Jurek. Opracowanie informatyczne S. Prinke. Instytut Historii PAN, Warszawa. [http://www.slownik.ihpan.edu.pl/index.php]. Wędzki A., 1955. Radzim – zapomniany gród kasztelański nad Wartą. Przegl. Zach. 11, 3/4: 565- -583. Wyrwa A., 1999. Opactwa cysterskie na Pomorzu. Zarys dziejów i kultury. Księgarnia św. Wojciecha, Poznań. Wyrwa A., Kucharski B., 1996. Szlak cysterski w Wielkopolsce. Wielkopolska Biblioteka Krajoznawcza. WBP, Poznań. krajobraz, Owińska, cystersi, klasztor, opactwo, kościół, panorama, Wielkopolska

ORIGINAL_ARTICLE #26 en 2011 5 3 Jarosław Pytlewski 1 Ireneusz Antkowiak 1 Ryszard Skrzypek 1 Bogner H., 2004. Ethology-notes on livestock management. Ann. Anim. Sci. Suppl. 1: 11-17. Dawkins M.S., 1990. From an animal’s point of view: motivation, fitness and animal welfare. Behav. Brain Sci. 13, 1: 9-12. Herbut E., 2005. Rola dobrostanu w produkcji zwierzęcej. Rocz. Nauk. Pol. Tow. Zootech. 1, Suppl. 1: 21-27. Jezierski T., 2002. The role of behaviour in animal welfare. Ann. Anim. Sci. Suppl. 1: 21-24. Kowalski A., 2005. Stereotypie jako wskaźnik dobrostanu zwierząt. Med. Wet. 61, 12: 1335- -1339. Litwińczuk Z., Szulc T., 2005. Hodowla i użytkowanie bydła. PWRiL, Warszawa. Marcinkowski J., Maciołek H., 2006. Zachowanie społeczne krów mlecznych w stadzie – część II. Hod. Bydła 10: 48-50. Neja W., Bogucki M., 2007. Dlaczego warto obserwować bydło. Hod. Bydła 2: 68-71. Nogalski Z., 2005. Mięsne rasy bydła. Hod. Bydła 12: 53-57. SAS user’s guide. Statistics. Version 9.13 Edition. 2006. SAS Inst., Cary, NC. cattle, limousine, highland, behaviour

ORIGINAL_ARTICLE #27 en 2011 5 3 Jarosław Pytlewski 1 Ireneusz Antkowiak 1 Ryszard Skrzypek 1 Ali A.K.A., Shook G.E., 1980. An optimum transformation for somatic cell concentration in milk. J. Dairy Sci. 63: 487-490. Antkowiak I., Pytlewski J., Dorynek Z., 2007. Health state of the mammary gland based on somatic cell counts and urea level in milk of Jersey and Polish Holstein-Friesian cows of Black-and-White variety. Rocz. Nauk. Pol. Tow. Zootech. 3: 111-117. Arunvipas P., Dohoo I.R., Vanleeuwen J.A., Keefe G.P., 2003. The effect of non-nutritional factors on milk urea nitrogen levels in dairy cows in Prince Edwards Island, Canada. Prev. Vet. Med. 59: 83-93. Bogucki M., Neja W., Oler A., Krężel S., 2005. Poziom mocznika w mleku krów w zależności od wybranych czynników. Rocz. AR Pozn. 376, Zootech. 56: 57-61. Borkowska D., Januś E., 2004. Współzależność między poziomem mocznika a innymi wybranymi cechami mleka krów z gospodarstw indywidualnych. Zesz. Nauk. Przegl. Hod. 72: 235- -241. Borkowska D., Januś E., Tarkowski J., 2002. Poziom mocznika w mleku krów z różnych gospodarstw w okresie żywienia letniego i zimowego. Zesz. Nauk. Przegl. Hod. 62: 45-53. Broderick G.A., Clayton M.K., 1997. A statistical evaluation of animal and nutritional factors concentrations of milk urea nitrogen. J. Dairy Sci. 83: 1878-1886. Carlsson J., Berström J., Pehrson B., 1995. Variations with breed, age, season, yield, stage of lactation and herd in the concentration of urea in bulk milk and individual cows milk. Acta Vet. Scand. 36: 245-254. Carlsson J., Pehrson B., 1993.The relationship between seasonal variants in the concentration of urea in bulk milk in the production and fertility of dairy herds. Zentralbl. Veterinaermed. Reihe A 40: 205-212. Godden S.M., Lissemore K.D., Kelton D.F., Leise K.E., Walton J.S., Lumsden J.H., 2001. Relationship between milk urea concentrations and nutritional management, production and economic variables in Ontario dairy herds. J. Dairy Sci. 84: 1128-1139. Guliński P., Młynek K., Salamończyk E., 2008. Zmiany zawartości mocznika w mleku w zależności od wybranych czynników środowiskowych. Med. Wet. 64, 4: 465-468. Hojman D., Kroll O., Adin G., Gips M., Hanochi B., Ezra E., 2004. Relationship between milk urea and production, nutrition and fertility traits in Israeli dairy herds. J. Dairy Sci. 87: 1001- -1011. Jankowska M., Bogucki M., Sawa A., Krężel S., 2004. Częstotliwość występowania prób mleka o określonym poziomie mocznika i białka w zależności od wybranych czynników. Rocz. Nauk. Zootech. 19: 59-62. Jonker J.S., Kohn R.A., Erdman R.A., 1998. Using milk urea nitrogen to predict nitrogen excretion and utilization efficiency in lactating dairy cows. J. Dairy Sci. 81: 2681-2692. Juszczak J., Ziemiński R., Stąporek K., Korniewicz A., 1997. Określenie związku pomiędzy poziomem mocznika w mleku krów a niektórymi parametrami produkcyjnymi. Zesz. Nauk. AR Wroc. 307, Zootech. 42: 15-21. Litwińczuk Z., Barłowska J., Teter U., Zdunek W., 2003. Ocena wpływu niektórych czynników na poziom mocznika w mleku krów wysokowydajnych. Zesz. Nauk. Przegl. Hod. 68: 257-261. Miglior F., Sewalem A., Jamrozik J., Bohmanova J., Lefebvre D.M., Moore R.K., 2007. Genetic analysis of milk urea nitrogen and lactose and their relationships with other production traits in Canadian Holstein cattle. J. Dairy Sci. 90: 2468-2479. Nagel S., 1994. Harnstoffbericht: Neus für grosse Herden. Tierzüchter 46: 28-31. Nałęcz-Tarwacka T., Grodzki H., 2004. Analiza wybranych czynników warunkujących zawartość mocznika w mleku krów. Rocz. Nauk. Zootech. 19: 63-66. Nałęcz-Tarwacka T., Grodzki H., Ślósarz J., 2004. Wpływ kolejności laktacji i sezonu żywienia na zawartość mocznika w mleku krów. Zesz. Nauk. Przegl. Hod. 72: 227-234. Osten-Sacken A., 1999. Oznaczanie poziomu mocznika w mleku – nowy parametr informacyjny dla hodowcy. Przegl. Hod. 6: 5-8. Osten-Sacken A., 2000. Mocznik w mleku – nowy parametr diagnostyczny (cz. 1). Przegl. Mlecz. 4: 113-114. Rajala-Schultz P.J., Saville W.J.A., 2003. Sources of variation in milk urea nitrogen in Ohio dairy herds. J. Dairy Sci. 86: 1653-1661. Řehák D., Rajmon R., Kubešowa M., Štipkowá M., Volek J., Jílek F., 2009. Relationship between milk urea and production and fertility in Holstein dairy herds in the Czech Republic. Czech J. Anim. Sci. 54: 193-200. SAS users guide. Statistics. Version 9.13 Edition. 2006. SAS Inst., Cary, NC. Ziemiński R., Juszczak J., 1997. Zawartość mocznika w mleku jako wskaźnik stosunku białkowo-energetycznego w dawce pokarmowej dla krów mlecznych. Post. Nauk Roln. 3: 76-82. cattle, Polish holstein-friesian, milk, urea

ORIGINAL_ARTICLE #28 pl 2011 5 3 Łukasz Krawczyk 1 Małgorzata Budych 1 Łukasz Chrzanowski 1 Agnieszka Drożdżyńska 1 Roman Marecik 1 Agnieszka Piotrowska-Cyplik 1 Artur Szwengiel 1 Katarzyna Czaczyk 1 Paweł Cyplik 1 Bougrier C., Delgenes J.P., Carrere H., 2007. Impacts of thermal pre-treatments on semi-continuous anaerobic digestion of waste activated sludge. Biochem. Eng. J. 34: 20-27. Bougrier C., Delgenes J.P., Carrere H., 2008. Effects of thermal treatments on five different waste activated sludge samples solubilisation, physical properties and anaerobic digestion. Chem. Eng. J. 139: 236-244. Hermanowicz W., 1999. Fizyczno-chemiczne badanie wody i ścieków. Arkady, Warszawa. Jędrczak A., 2007. Biologiczne przetwarzanie odpadów. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa. Parawira W., Murto M., Read J.S., Mattiasson B., 2005. Profile of hydrolyses and biogas production during two-stage mesophilic anaerobic digestion of solid patato waste. Process Biochem. 40: 2945-2952. Park Ch., Lee Ch., Kim S., Chen Y., Chease H.A., 2005. Upgrading of anaerobic digestion by incorporating two different hydrolysis processes. J. Biosci. Bioeng. 100, 2: 164-167. Toreci I., Kennedy K.J., Droste R.L., 2009. Evaluation of continuous mesophilic anaerobic digestion after high temperature microwave pretreatment. Water Res. 43: 1273-1284. Wang Z., Wang W., Hang X., Hang G., 2009. Digestion of thermally hydrolyzed sewage sludge by anaerobic sequencing bath reactor. J. Hazard. Mater. 162: 799-803. aktywności enzymatyczne, biogaz, fermentacja metanowa, lotne kwasy tłuszczowe

ORIGINAL_ARTICLE #29 pl 2011 5 3 Leszek Babiński 1 Babiński L., 1996. Stabilizacja wymiarowa archeologicznego drewna jodłowego. W: Ochrona drewna, XVIII Sympozjum, Jachranka 18-20.09.1996. Wyd. SGGW, Warszawa: 85-90. Babiński L., 2005. Badanie stopnia degradacji i stabilizacji wymiarowej mokrego drewna wykopaliskowego. Acta Sci. Pol. Silv. Colendar. Rat. Ind. Lignar. 4, 1: 151-169. Babiński L., 2007. Influence of pre-treatment on shrinkage of freeze-dried archaeological pine-wood. Folia For. Pol., Ser. B 38: 3-12. Babiński L., 2008. Konserwacja mokrego drewna wykopaliskowego. Metody stabilizacji wymiarowej. Font. Archaeol. Posn. 44: 353-367. Barber N.F., Meylan B.A., 1964. The anisotropic shrinkage of wood – a theoretical model. Holzforschung 18: 146-156. Bettazzi F., Giachi G., Staccioli G., Chimichi S., Macchioni N., 2005. Chemical and physical characterisation of wood of shipwrecks discovered in the ancient harbour of Pisa (Tuscany – Italy). W: Proceedings of the 9th ICOM Group on Wet Organic Archaeological Materials Conference, Copenhagen 2004. Red. P. Hoffmann, K. Strætkvern, J.A. Spriggs, D. Gregory, ICOM, Bremerhaven: 127-143. Borgin K., Tsoumis G., Passialis C., 1979. Density and shrinkage of old wood. Wood Sci. Technol. 13, 1: 49-57. Cook C., Grattan D.W., 1991. A method of calculating the concentration of PEG for freeze-drying waterlogged wood. W: Proceedings of the 4th ICOM Group on Wet Organic Archaeological Materials Conference, Bremerhaven 1990. Red. P. Hoffmann. ICOM, Bremerhaven: 239-251. Dietz P., 1975. Dichte und Rindengehalt von Industrieholz. Holz Roh- u. Werkst. 33: 1135-1141. Grattan D.W., Mathias C., 1986. Analysis of waterlogged wood: the value of chemical analysis and other simple methods in evaluating condition. Somerset Levels Pap. 12: 6-12. Hoffmann P., 1990. On the stabilization of waterlogged softwoods with polyethylene glycol (PEG). Four species from China and Korea. Holzforschung 44: 87-93. Imazu S., Morgós A., 1997. Conservation of waterlogged wood using sugar alcohol and comparison the effectiveness of lactitol, sucrose and PEG 4000 treatment. W: Proceedings of the 6th ICOM Group on Wet Organic Archaeological Materials Conference, York 1996. Red. P. Hoffmann, T. Grant, J.A. Springs, T. Daley. ICOM, Bremerhaven: 235-254. Kozakiewicz P., Matejak M., 2006. Klimat a drewno zabytkowe. Wyd. SGGW, Warszawa. Krzysik F., 1978. Nauka o drewnie. PWN, Warszawa. Schniewind A.P., 1990. Physical and mechanical properties of archaeological wood. W: Archaeological wood: properties, chemistry and preservation. Red. R.M. Rowell, R.J. Barbour. Adv. Chem. Ser. 225: 87-109. Unger A., Schniewind A.P., Unger W., 2001. Conservation of wood artifacts. Springer, Berlin. Yamamoto H., Sassus F., Ninomiya M., Gril J., 2001. A model of anisotropic swelling and shrinking process of wood. Part 2. A simulation of shrinking wood. Wood Sci. Technol. 35, 1-2: 167-181. drewno archeologiczne, sosna zwyczajna (Pinus sylvestris L), konserwacja, skurcz, higroskopijność

ORIGINAL_ARTICLE #30 en 2011 5 3 Johannes A.M. van Arendonk 1 Appleby P.N., Thorogood M., Mann J.I., Key T.J., 1999. The Oxford Vegetarian Study: an overview. Am. J. Clin. Nutr. 70, Suppl. 3: 525-531. van Arendonk J.A.M., 2011 a. Animal breeding objectives: balancing productivity and ecological impact. Proc. Assoc. Advmt. Anim. Breed. Genet. 19: 7-14. van Arendonk J.A.M., 2011 b. The role of reproductive technologies in breeding schemes for livestock populations in developing countries. Livest. Sci. 136: 29-37. Bannink A., van Schijndel M.W., Dijkstra J., 2011. A model of enteric fermentation in dairy cows to estimate methane emission for the Dutch National Inventory report using the IPCC Tier 3 approach. Anim. Feed Sci. Technol. 166/167: 590-595. Becoteps, 2011. The European bioeconomy in 2030. Report. [www.becoteps.org]. Bergsma R., Kanis E., Knol E.F., Bijma P., 2008. The contribution of social effects to heritable variation in finishing traits of domestic pigs (Sus scrofa). Genetics 178: 1559-1570. Bijma P., Muir W.M., Ellen E.D., Wolf J.B., van Arendonk J.A.M., 2007. Multilevel selection 2: estimating the genetic parameters determining inheritance and response to selection. Genetics 175: 289-299. Bouwman A.C., Bovenhuis H., Visker M.H.P.W., van Arendonk J.A.M., 2011. Genome-wide association of milk fatty acids in Dutch dairy cattle. BMC Genet. 12: 43. Brascamp E.W., Smith C., Guy D.R., 1985. Derivation of economic weights from profit equations. Anim. Prod. 40: 175-179. De Haas Y., Windig J.J., Calus M.P.L., Dijkstra J., de Haan M., Bannink A., Veerkamp R.F., submitted. Genetic and genomic selection to improve feed efficiency and reduce methane production of dairy cows. J. Dairy Sci. De Vries M., De Boer I.J.M., 2010. Comparing environmental impacts for livestock products: a review of life cycle assessments. Livest. Sci. 128: 1-11. Dekkers J.C.M., Gibson J.P., 1998. Applying breeding objectives to dairy cattle improvement. J. Dairy Sci. 81: 19-35. Demeter R.M., Kristensen A.R., Dijkstra J., Oude Lansink A.G.J.M., Meuwissen M.P.M., van Arendonk J.A.M., in press. A multi-level hierarchic Markov process with Bayesian updating for herd optimization and simulation in dairy cattle. J. Dairy Sci. Dickerson G.E., 1970. Efficiency in animal production – molding the biological components. J. Anim. Sci. 30: 849-859. Ellen E.D., Visscher J., van Arendonk J.A.M., Bijma P., 2008. Survival of laying hens: genetic parameters for direct and associative effects in three purebred layer lines. Poul. Sci. 87: 233- -239. FAO, 2007. The state of the world’s animal genetic resources for food and agriculture. Eds. B. Rischkowsky, D. Pilling. Rome. Gizaw S., Komen H., van Arendonk J.A.M., 2010. Participatory definition of breeding objectives and selection indexes for sheep breeding in traditional systems. Livest. Sci. 128: 67-74. Goddard M.E., 1998. Consensus and debate in the definition of breeding objectives. J. Dairy Sci. 81, Suppl. 2: 6-18. Goddard M.E., Hayes B.J., 2009. Mapping genes for complex traits in domestic animals and their use in breeding programmes. Nat. Rev. Genet. 10: 381-391. Hazel L.M., 1943. The genetic basis for constructing selection indexes. Genetics 28: 476-490. Heck J.M.L., Schennink A., van Valenberg H.J.F., Bovenhuis H., Visker M.H.P.W., van Arendonk J.A.M., van Hooijdonk A.C.M., 2009. Effect of milk protein variants on the protein composition of bovine milk. J. Dairy Sci. 92: 1192-1202. Hume D.A., Whitelaw C.B.A., Archibald A.L., 2011. The future of animal production: improving productivity and sustainability. J. Agric. Sci. 149: 9-16. Kanis E., de Greef K.H., Hiemstra A., van Arendonk J.A.M., 2005. Breeding for societally- -important traits in pigs. J. Anim. Sci. 83: 948. Kosgey I.S., Baker R.L., Udo H.M.J., van Arendonk J.A.M., 2006. Successes and failures of small ruminant breeding programmes in the tropics: a review. Small Rumin. Res. 61: 13-28. Madalena F.E., Agyemang K., Cardellino R.C., Jain G.L., 2002. Genetic improvement in medium- to low-input systems of animal production, experiences to date. Proc. 7th Congr. Genet. Appl. Livest. Prod. 27: 199-202. Moav R., 1973. Economic evaluation of genetic differences. In: Agricultural genetics. Ed. R. Moav. Wiley, New York: 319-352. Muir W.M., 2005. Incorporation of competitive effects in forest tree or animal breeding programs. Genetics 170: 1247-1259. Olesen I., Groen A.F., Gjerde B., 2000. Definition of animal breeding goals for sustainable production systems. J. Anim. Sci. 78: 570. Rodenburg T.B., Uitdehaag K.A., Ellen E.D., Komen J., 2009. The effects of selection on low mortality and brooding by a mother hen on open-field response, feather pecking and cannibalism in laying hens. Anim. Welfare 18: 427-432. Schennink A., Stoop W.M., Visker M.H.P.W., Heck J.M.L., Bovenhuis H., van der Poel J.J., van Valenberg H.J.F., van Arendonk J.A.M., 2007. DGAT1 underlies large genetic variation in milk-fat composition of dairy cows. Anim. Genet. 38: 467-473. Schopen G.C.B., Heck J.M.L., Bovenhuis H., Visker M.H.P.W., van Valenberg H.J.F., van Arendonk J.A.M., 2009. Genetic parameters for major milk proteins in Dutch Holstein- -Friesians. J. Dairy Sci. 92: 1182-1191. Schopen G.C.B., Visker M.H.P.W., Koks P.D., Mullaart E., van Arendonk J.A.M., Bovenhuis H., 2011. Whole-genome association study for milk protein composition in dairy cattle. J. Dairy Sci. 94: 3148-3158. Smith C., James J.W., Brascamp E.W., 1986. On the derivation of economic weights in livestock improvement. Anim. Prod. 43: 545-551. Speedy A.W., 2003. Global production and consumption of animal source foods. J. Nutr. 133: 4048-4053. van der Steen H.A.M., Prall G.F.W., Plastow G.S., 2005. Application of genomics to the pork industry. J. Anim. Sci. 83, Suppl. E: 1-8. Stoop W.M., van Arendonk J.A.M., Heck J.M.L., van Valenberg H.J.F., Bovenhuis H., 2008. Genetic parameters for major milk fatty acids and milk production traits of Dutch Holstein- -Friesians. J. Dairy Sci. 91: 385-394. Wall E., Simm G., Moran D., 2010. Developing breeding schemes to assist mitigation of greenhouse gas emissions. Animal 4: 366-376. breeding program, genetic improvement, social interaction, methane emission, product quality