Celem pracy było scharakteryzowanie mechanizmów i warunków środowiska wpływających na syntezę związków powierzchniowo czynnych pochodzenia mikrobiologicznego. Przedstawiono czynniki ukierunkowujące proces biosyntezy, omówiono rolę fizjologiczną typowych biosurfaktantów oraz przedstawiono ich zastosowanie w różnych gałęziach przemysłu. Większość potencjalnie dostępnych surfaktantów syntetyzuje się z ropy naftowej. Związki te są więc zazwyczaj toksyczne i niebiodegradowalne, dlatego mogą być niebezpieczne dla środowiska. Szybki rozwój biotechnologii, inżynierii genetycznej oraz wzrost świadomości ludzkiej co do potrzeby i konieczności ochrony środowiska naturalnego przyczyniają się do większego zainteresowania „naturalnymi” surfaktantami. Biosurfaktanty są związkami wytwarzanymi w drodze biosyntezy mikrobiologicznej głównie przez bakterie i drożdże i wykazują strukturalną różnorodność cząstek powierzchniowo aktywnych. Mają przewagę nad swoimi chemicznymi odpowiednikami, ponieważ są biodegradowalne, wykazują stabilność w ekstremalnych temperaturach, pH i zasoleniu oraz charakteryzują się małą toksycznością. Ponadto biosurfaktanty wykazują szersze spektrum działania. Dodatkowym czynnikiem jest możliwość dopasowania cech funkcjonalnych biosurfaktantów poprzez wprowadzenie niewielkich zmian w ich strukturze. Zmiany te uzyskuje się, wykorzystując reakcje mikroorganizmu na zmienny skład pożywki oraz podatność samej cząsteczki związku na manipulacje chemiczne i enzymatyczne.
Pełen tekst dostępny w języku polskim w formacie Adobe Acrobat: http://www.npt.up-poznan.net/tom4/zeszyt4/art_51.pdf
Gumienna M., Czarnecki Z., 2010. Rola mikroorganizmów w syntezie związków powierzchniowo czynnych. Nauka Przyr. Technol. 4, 4, #51.
Małgorzata Gumienna
Instytut Technologii Żywności Pochodzenia Roślinnego
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
ul. Wojska Polskiego 31/33
60-624 Poznań
Poland
e-mail: gumienna@up.poznan.pl